ΠΕΡΑΝ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ – διάλεξη στο Μουσείο Μπενάκη

28 01 2020

ΠΕΡΑΝ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ. Από την παραστατικότητα στην αφαίρεση

Μουσείο Μπενάκη (οδού Πειραιώς) – Πέμπτη 30 Ιανουαρίου 2020, ώρα 18:30

Στο πλαίσιο της έκθεσης φωτογραφίας της Ευγενίας Κουμάνταρου με τον τίτλο «Ταπεινός παράδεισος ΙΙ», που πραγματοποιείται στο Μουσείο Μπενάκη, ο ιστορικός τέχνης Παντελής Τσάβαλος θα πραγματοποιήσει μία διάλεξη στο μουσείο Μπενάκη με θέμα την πορεία από την παραστατικότητα στην αφαίρεση και το έργο καλλιτεχνών όπως ο Καντίνσκυ, ο Κλέε, ο Μοντριάν, ο Μάλεβιτς, η Ντελωνέ, ο Στραντ, ο Ρόθκο, ο Σπυρόπουλος, o Σουγκιμότο και η Νάϊτο, μεταξύ άλλων, καλλιτέχνες που ακολούθησαν με εξαιρετικά εντυπωσιακό τρόπο αυτή τη διαδρομή.

Θα ακολουθήσει περιήγηση και ξενάγηση στην έκθεση από την κ. Κουμάνταρου και τον κ. Τσάβαλο.

Paul Strand, Abstraction, Twin Lakes, Connecticut, 1916, Silver-platinum print, 32.8 x 24.4 cm, ©1997, Aperture Foundation Inc., Paul Strand Archive.

Paul Strand, Abstraction, Twin Lakes, Connecticut, 1916, Silver-platinum print, 32.8 x 24.4 cm, ©1997, Aperture Foundation Inc., Paul Strand Archive.

BEYOND REPRESENTATION. From the Figurative to the Abstract

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου είναι το γεγονός ότι ατενίζει τον κόσμο που τον περιβάλλει και προσπαθεί να αποκτήσει βαθύτερη συνείδηση όλων όσων υπάρχουν και όλων όσων συμβαίνουν εκεί. Η ενατένιση αυτή προκαλεί έναν πλούτο συναισθηματικών και νοητικών αντιδράσεων που κινείται σε ένα τεράστιο εύρος, από τον θαυμασμό και την απόλαυση μέχρι την απορία και την ενόχληση. Η τέχνη συνέβαλε σε πολύ μεγάλο βαθμό στη συγκρότηση αυτής της εμπειρίας, άλλοτε αναπαριστώντας τον κόσμο και παρέχοντας μας τη δυνατότητα να παρατηρήσουμε όσα παραβλέπουμε στη δίνη της καθημερινής εμπειρίας, άλλοτε εστιάζοντας σε λεπτομέρειες, μορφές και υφές του κόσμου που έχουν τη δυνατότητα να αποκαλύπτουν νοήματα που κρύβονται πίσω από τα φαινόμενα και άλλοτε λειτουργώντας αφαιρετικά σε μια προσπάθεια να μορφοποιηθεί το καίριο, το ουσιώδες, το άυλο ή το ιδεατό. Θα μπορούσαμε σχηματικά να ορίσουμε αυτές τις τάσεις ως παραστατικότητα, αφαιρετικότητα και αφαίρεση.

Rothko_No_14-940x1024

Mark Rothko, No. 14, 1960, Oil on canvas, 290.8 × 268.3 cm, San Francisco Museum of Modern Art © 1998 Kate Rothko Prizel & Christopher Rothko / Artists Rights Society (ARS), New York

Οι διαφοροποιήσεις και οι εντάσεις ανάμεσα στην απεικόνιση και την αφαίρεση υπάρχουν σε όλες τις εποχές και όλους τους πολιτισμούς, αλλά στην τέχνη του 20ου αιώνα, οι αφαιρετικές τάσεις φαίνεται να κατέχουν μια κυρίαρχη θέση. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει για διάφορους λόγους: Πρώτον, τα μέσα αναπαράστασης του κόσμου έχουν εμπλουτιστεί με μέσα όπως η φωτογραφία που έχει αναλάβει σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο της απεικόνισης. Δεύτερον, οι κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές εξελίσσονται με τόσο γοργούς ρυθμούς που δημιουργείται συχνά η ανάγκη να κρατήσει ο άνθρωπος το καίριο και το ουσιώδες, εν είδει ασπίδας προστασίας απέναντι στη φευγαλέα ή φλύαρη επιφανειακότητα των καθημερινών ερεθισμάτων. Τρίτον, τα υλιστικά χαρακτηριστικά των μοντέρνων κοινωνιών δημιουργούν συχνά την ανάγκη να αντισταθμιστούν με την αναζήτηση πνευματικότητας, η οποία λόγω του μη υλικού χαρακτήρα της, αποδίδεται πιο εύστοχα με αφαιρετικό τρόπο. Τέταρτον, η κυριαρχία της έννοιας του υποκειμένου, σε συνδυασμό με την υλιστική εμμονή των βιομηχανικών και μεταβιομηχανικών κοινωνιών του 20ου αιώνα και τα χαρακτηριστικά της μαζικής κουλτούρας φαίνεται να δημιουργούν συχνά στο άτομο την ανάγκη να συγκροτήσει και να εκφράσει την υποκειμενική εμπειρία του κόσμου με επιτακτικό τρόπο. Η απαρίθμηση των παραγόντων που κάνουν την αφαίρεση να κυριαρχεί στην τέχνη του 20ου αιώνα, θα μπορούσε να συνεχίζει επί μακρόν, αλλά μάλλον η αλήθεια βρίσκεται στο συνδυασμό τους και όχι στην αναλυτική τους καταγραφή. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι αφαιρετικές τάσεις άλλοτε επικεντρώνεται στο υποκειμενικό, άλλοτε στο αντικειμενικό στοιχείο και άλλοτε στις εντάσεις που δημιουργούνται μεταξύ τους. Η υλοποίηση τους στην ιστορία της τέχνης παίρνει διάφορες μορφές που καλύπτονται με όρους όπως «εξπρεσιονιστική αφαίρεση», «γεωμετρική αφαίρεση» και πολλούς άλλους που λειτουργούν ως χρήσιμα εργαλεία προσέγγισης και κατανόησης, αλλά δεν βοηθούν πάντα να γίνει αντιληπτό το εύρος αυτών των αναζητήσεων.

blog-teshima-2-1200x800

Rei Naito (artwork), Matrix and Ryue Nishizawa (architectural structure), Teshima Art Museum, Benesse Art Site, Ιαπωνία

Ο φωτογραφική ματιά της Ευγενίας Κουμάνταρου, και ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνεται στα έργα της έκθεσης που πραγματοποιείται στο Μουσείο Μπενάκη με τίτλο «Ταπεινός παράδεισος II», εκφράζει με εντυπωσιακό αποτέλεσμα το εύρος της στοχαστικής τάσης της τέχνης απέναντι στον κόσμο, κινούμενη σταδιακά σε όλο το εύρος της καλλιτεχνικών τάσεων, την παραστατικότητα, την αφαιρετικότητα και την αφαίρεση.

a humble paradise

Έργα της Ευγενίας Κουμάνταρου από τη σειρά «Ταπεινός παράδεισος II»

Στο πλαίσιο αυτής της έκθεσης, ο ιστορικός τέχνης Παντελής Τσάβαλος θα πραγματοποιήσει μία διάλεξη στο μουσείο Μπενάκη με θέμα «Πέραν της αναπαράστασης. Από την παραστατικότητα στην αφαίρεση». Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος της παρουσίασης εστιάζει περισσότερο στην πορεία από την παραστατικότητα στην αφαίρεση και στο έργο καλλιτεχνών όπως ο Καντίνσκυ, ο Κλέε, ο Μοντριάν, ο Μάλεβιτς, η Ντελωνέ, ο Στραντ, ο Ρόθκο, ο Σπυρόπουλος, o Σουγκιμότο και η Νάϊτο, μεταξύ άλλων, καλλιτέχνες που ακολούθησαν με εξαιρετικά εντυπωσιακό τρόπο αυτή τη διαδρομή.

Μουσείο Μπενάκη (οδού Πειραιώς) – Πέμπτη 30 Ιανουαρίου 2020, ώρα 18:30

Κόστος συμμετοχής: Το εισιτήριο του μουσείου (5 ή 2,5 ευρώ)

Aegean Sea, Pilion 1990 by Hiroshi Sugimoto born 1948

Hiroshi Sugimoto, Aegean Sea, Pilion, 1990, Photograph, black and white, on paper, 42,2 × 54,2 cm, Tate Modern

Ο Παντελής Τσάβαλος είναι ιστορικός τέχνης. Έχει σπουδάσει Αγγλική και Ελληνική Γλώσσα και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γραφιστική και Ζωγραφική στη Σχολή Βακαλό, Ιστορία και Φιλοσοφία της Τέχνης στο Open University και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Διδάσκει Ιστορία της Τέχνης στο Κολλέγιο Βακαλό, στο οποίο είναι και Κοσμήτορας. Συνεργάζεται με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για την Τέχνη και τον Πολιτισμό.





Νέα βίντεο προστέθηκαν

2 12 2019

Στην σελίδα των βίντεο προστέθηκαν επτά νέα βίντεο από τον κύκλο διαλέξεων “Ο Ρέμπραντ και η εποχή του“. Νομίζω ότι έχουν ενδιαφέρον.

Πρόκειται για τους εξής τίτλους:

  1. Ολλανδική ζωγραφική του 17ου Αιώνα: Νεκρές Φύσεις (διάρκεια 26’17”)
  2. Ολλανδική ζωγραφική του 17ου Αιώνα: Φυσικά και Αστικά Τοπία (διάρκεια 12’04”)
  3. Carel Fabritius (διάρκεια 9’00”)
  4. Carel Fabritius: Η Καρδερίνα (1654) (διάρκεια 8’25”)
  5. Ρέμπραντ: Η Νυκτερινή Περίπολος (1642) (διάρκεια 14’18”)
  6. Ρέμπραντ: Αυτοπροσωπογραφίες (διάρκεια 15’52”)
  7. Johannes Vermeer: The Art of Painting (1666-68) (διάρκεια 11’07”)

Πατήστε εδώ για να πάτε στην σελίδα των βίντεο.





Podcast και βίντεο από τον νέο κύκλο

18 11 2019

Rachel Ruysch: Vase with flowers, c. 1700

Έχω αρχίσει να ανεβάζω βίντεο και podcast από τον νέο κύκλο διαλέξεων “Ο Ρέμπραντ και η εποχή του”. Η συλλογή θα εμπλουτίζεται συνεχώς, οπότε μην παραλείπετε να ελέγχετε τακτικά.

Η σελίδα με τα βίντεο είναι εδώ

Η σελίδα με τα podcast είναι εδώ





Ο Ρέμπραντ και η εποχή του

30 10 2019

Νέος κύκλος διαλέξεων στη Γκαλερί Μαρνέρη

5 Νοεμβρίου έως 17 Δεκεμβρίου 2019

Κύκλος 7 συναντήσεων. Κάθε Τρίτη, 19:00-21:00

1659 Rembrandt, Self-Portrait with Beret and Turned-Up Collar, 1659, Oil on canvas, 84.4 cm × 66 cm, National Gallery of Art, Washington, D.C. (2)-004

Λεπτομέρεια από την αυτοπροσωπογραφία του Ρέμπραντ που βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτων (Rembrandt, Self-Portrait with Beret and Turned-Up Collar, 1659, Oil on canvas, 84.4 cm × 66 cm, National Gallery of Art, Washington, D.C.)

Για τον κόσμο της τέχνης, το 2019 ονομάστηκε «έτος Ρέμπραντ» (λόγω της επετείου των 350 ετών από τον θάνατό του) και εορτάζεται σε όλο τον κόσμο με ένα μεγάλο αριθμό από πολύ ενδιαφέροντα αφιερώματα και εκθέσεις. Με αφορμή αυτό το γεγονός, ο νέος κύκλος διαλέξεων στη Γκαλερί Μαρνέρη επικεντρώνεται στον Ρέμπραντ και την Ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα.

Το έργο του Ρέμπραντ (1606 – 1669)  κατέχει μια ιδιαίτερα ξεχωριστή θέση στην Ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα και γενικότερα στην Ιστορία της τέχνης. Οι ατομικές και ομαδικές προσωπογραφίες του αποδίδονται με έναν τρόπο που φαίνεται να εγκαταλείπει σύντομα την κυρίαρχη σημασία του θέματος καθαυτού για να προχωρήσει στη ζωγραφική του επεξεργασία τονίζοντας με εικαστικά πλέον μέσα το ψυχολογικό περιεχόμενο του θέματος και αναδεικνύοντας τις προεκτάσεις του με έναν ιδιότυπο, αριστουργηματικό χειρισμό του φωτός, της σκιάς και του χρώματος.

Στα θρησκευτικά θέματα, που συνεχίζει να ζωγραφίζει, σε αντίθεση με το πνεύμα της εποχής του, επιλέγει χαμηλών τόνων βιβλικές αφηγήσεις, τις οποίες αποδίδει με έναν χειρισμό που δεν τονίζει το θεϊκό μεγαλείο, αλλά τη μέθεξη στο ανθρώπινο δράμα. Η δραματικότητα του θέματος δεν συντελείται με μεγάλες χειρονομίες, δυναμικά συνθετικά στοιχεία και απότομες μεταβάσεις από το φως στο σκοτάδι, όπως στον τυπικό χειρισμό της εποχής του Μπαρόκ. Η δράση είναι εσωτερική, πραγματοποιείται με εικαστικά μέσα και εκφράζεται με το φως και το χρώμα.

1669 Rembrandt, The Return of the Prodigal Son, 1669, Oil on canvas, 262 x 206 cm, The Hermitage, St. Petersburg (2)

Ρέμπραντ, Η επιστροφή του ασώτου, Ερμιτάζ (Rembrandt, The Return of the Prodigal Son, 1669, Oil on canvas, 262 x 206 cm, The Hermitage, St. Petersburg)

Τα έργα βυθίζονται στο σκοτάδι και από εκεί ανασύρεται το φως, ένα φως που ξεπηδά μέσα από τις μορφές, παλεύει με τα σκοτεινά σημεία, απλώνεται σε λιτές χρωματικές κλίμακες με άπειρες τονικότητες και ενδιάμεσες διαβαθμίσεις, από τα βελούδινα καφετιά και κόκκινα μέχρι τα μεταλλικά κίτρινα του χαλκού, συμπάσχοντας με τον άνθρωπο,  τονίζοντας το ψυχολογικό βάθος των σκηνών που απεικονίζει και καταφέρνοντας να βρει το εικαστικό ισοδύναμο που εκφράζει τη δραματικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης όπου το φως υπάρχει μέσα στο σκοτάδι όπως η ελπίδα υπάρχει μέσα στην ανάσχεση.

1649 Pieter Saenredam, Interior of the Church of St Odulphus, Assendelft, 1649, Oil on panel, 50 x 76 cm, Rijksmuseum, Amsterdam (2)

Σάνρενταμ, Εσωτερικό της εκκλησίας του Αγίου Οδόλφου, Κρατικό μουσείο, Άμστερνταμ (Pieter Saenredam, Interior of the Church of St Odulphus, Assendelft, 1649, Oil on panel, 50 x 76 cm, Rijksmuseum, Amsterdam)

Εκτός από το ζωγραφικό, χαρακτικό και σχεδιαστικό έργο του Ρέμπραντ, στον κύκλο αυτών των διαλέξεων θα έχουμε την ευκαιρία να περιηγηθούμε:

Στη γαλήνια καθαρότητα των διαρθρωμένων με μαθηματική διάνοια έργων του Pieter Saenrendam.

Στη λάμψη και τη γοητεία του υλικού κόσμου και της υφής των αντικειμένων που τον απαρτίζουν, στα έργα του Pieter Claesz, του Willem Heda και του Willem Kalf.

Στους τρόπους που η αφήγηση μετατρέπεται σε ζωγραφική σύνθεση στα έργα του Pieter de Hooch.

Στην απεραντοσύνη της φύσης και τη μεταβλητότητα του ουρανού, της γης και της θάλασσας στα έργα του Ruisdael και του Hobbema.

Στις προκλήσεις στην αντιληπτικότητα του ματιού στα έργα του Hoogstraeten.

Στην φαινομενική καθημερινότητα και τη σιωπηλή ποίηση του γνώριμου κόσμου στα εσωτερικά του Gabriel Metsu, του Gerard ter Borch και του Johannes Vermeer.

Στο έργο του Βερμέερ, θα γίνει ιδιαίτερη αναφορά καθώς οι καθημερινές σκηνές που απεικονίζει αποτινάσσουν το εύθυμο ή το ανεκδοτολογικό τους περιεχόμενο και μεταμορφώνονται σε ένα διαχρονικό νόημα της ικανότητας θέασης του κόσμου απαλλαγμένης από την ωφελιμιστική θεώρηση και εμποτισμένης με την ποίηση της ζωής.

1660-62 Young Woman with a Water Jug, 1660-62, Oil on canvas, 45,7 x 40,6 cm, Metropolitan Museum of Art, New York.jpg

Βερμέερ, Νεαρή γυναίκα στο παράθυρο, με κάνάτα νερού από το Μητροπολιτικό μουσείο της Νέας Υόρκης (Vermeer, Young Woman with a Water Jug, 1660-62, Oil on canvas, 45,7 x 40,6 cm, Metropolitan Museum of Art, New York)

Οι παρουσιάσεις έχουν τη μορφή διαλέξεων που διαρκούν δυο εκπαιδευτικές ώρες. Για την ουσιαστικότερη κατανόηση του αντικειμένου γίνεται συχνά χρήση εξωεικαστικών αναφορών από τη μουσική, την λογοτεχνία, , τη φιλοσοφία, τη φύση και την επιστήμη που συνδυάζονται (συγχρονικά ή διαχρονικά) με τις εικαστικές μορφές με γνώμονα τη μορφή, το περιεχόμενο ή το ύφος. Η παρουσίαση στηρίζεται στο λόγο και στην εικόνα με προβολή ιδιαίτερα πλούσιου εικονογραφικού υλικού.

Η μεθοδολογία που ακολουθείται είναι ένας συνδυασμός διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων (κοινωνικο-ιστορική, φορμαλιστική, ψυχαναλυτική, σημειολογική κ. α.) με διαφορετική έμφαση και βαρύτητα σε κάθε ενότητα. Η συνδυασμός αυτών των μεθόδων στοχεύει αφενός στη εξοικείωση με τα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ερμηνεία των έργων και αφετέρου στην βαθύτερη και ουσιαστικότερη μελέτη και κατανόηση του ίδιου του αντικειμένου.

Ο γενικότερος στόχος του σεμιναρίου ιστορίας της τέχνης δεν είναι απλώς πληροφοριακός, γνωστικός ή αισθητικός. Τα μαθήματα ουσιαστικά στοχεύουν στην συγκρότηση ενός εννοιολογικού σύμπαντος στο οποίο έννοιες που αφορούν στην τέχνη και τον πολιτισμό να κατέχουν μια σημαντική θέση. Κατανοώντας καλύτερα τους τρόπους με τους οποίους συγκροτούνται και λειτουργούν οι μορφές του κόσμου που μας περιβάλλει κατανοούμε βαθύτερα και κάτι από τον ίδιο μας τον εαυτό και τη θέση του στον κόσμο.

Ο κύκλος περιλαμβάνει επτά  διαλέξεις που αρχίζουν στις 5 Νοεμβρίου και ολοκληρώνονται στις 17 Δεκεμβρίου 2019.

Το αναλυτικό πρόγραμμα έχει ως εξής:

Στις δύο πρώτες συναντήσεις του κύκλου (5 και 12 Νοεμβρίου) θα γίνει μια μικρή εισαγωγή στο «έτος Ρέμπραντ» και θα ακολουθήσει μια μεγάλη περιήγηση στην Ολλανδική ζωγραφική του 17ου αιώνα (The Golden Age of Dutch Art).

Το πολιτικό , κοινωνικό και θρησκευτικό πλαίσιο της Ολλανδίας την εποχή αυτή είναι πολύ διαφορετικό από τις χώρες του Καθολικού Μπαρόκ. Η κυριαρχία του προτεσταντισμού, ο αγώνας για την ανεξαρτησία και το δημοκρατικό πολίτευμα της χώρας οδηγούν σε μια καλλιτεχνική πραγματικότητα όπου παραγγελιοδόχοι των έργων δεν είναι η αυλή ή η εκκλησία αλλά μια ισχυρή αστική τάξη, οι επιλογές της οποίας καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διεύρυνση της θεματολογίας και την ανάπτυξη νέων θεματολογικών ομάδων όπως τα αστικά πορτραίτα, ατομικά ή ομαδικά, οι νεκρές φύσεις, οι τοπιογραφίες και οι θαλασσογραφίες καθώς επίσης και οι καθημερινές σκηνές.

Την Τρίτη 19 Νοεμβρίου θα εστιάσουμε στον Βερμέερ και τη Σχολή του Ντελφτ.

Στις δύο επόμενες συναντήσεις (26 Νοεμβρίου και 3 Δεκεμβρίου) θα επικεντρωθούμε στο ζωγραφικό, σχεδιαστικό και χαρακτικό έργο του Ρέμπραντ.

Rijksmuseum Rembrandt Velazquez

Άποψη της έκθεσης “Rembrandt-Velázquez. Dutch & Spanish Masters. Dialogues on reality and eternity, religion and beauty” που παρουσιάζεται στο, Rijksmuseum του Amsterdam (Οκτώβριος 2019-Ιανουάριος 2020)

Την Τρίτη 10 Δεκεμβρίου θα περιηγηθούμε στην πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση “Rembrandt-Velázquez. Dutch & Spanish masters. Dialogues on reality and eternity, religion and beauty” που πραγματοποιείται αυτή τη στιγμή στο  Rijksmuseum του Amsterdam (Οκτώβριος 2019-Ιανουάριος 2020).

Ο κύκλος θα ολοκληρωθεί την Τρίτη 17 Δεκεμβρίου με την παρουσίαση «After Rembrandt» στην οποία θα επικεντρωθούμε στο έργο καλλιτεχνών που επηρεάστηκαν από τον Ρέμπραντ (Goya, Picasso, Kiefer, Greenaway και άλλων) και θα κάνουμε μια ενδιαφέρουσα αντιπαράθεση των έργων τους με τα έργα αναφοράς του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου.

default

Χαρακτικό του Ρέμπραντ που απεικονίζει τον Δία να πλησιάζει την κοιμωμένη Αντιόπη (Rembrandt, Jupiter and Antiope, 1659, Etching, drypoint, and burin on off-white laid paper, 14 x 20,5 cm)

cri_000000061623

Χαρακτικό του Πικάσο που απεικονίζει έναν φαύνο να πλησιάζει κοιμωμένο κορίτσι. Από τη Σουίτα του Βολάρ (Pablo Picasso, Faune dévoilant une dormeuse (Jupiter et Antiope, d’après Rembrandt), Etching and aquatint on paper, 31,6 x 41,7 cm from the Vollard Suite (Suite Vollard) 1936, published 1939)

Οι διαλέξεις πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.

Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email: info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Τα αετώματα των πρώτων Παρθενώνων

22 04 2019

Μετά το κείμενο για τις Κόρες της Ακποπόλεως που ξαναδιαβάσαμε τις προάλλες, σκέφτηκα ότι είναι σκόπιμο να ξαναδημοσιεύσω και το δεύτερο κείμενο που συμπλήρωνε το θέμα (πριν από εννέα χρόνια). Σε εκείνο το κείμενο είχαμε μιλήσει για “Ένα Mεγάλο Bήμα στην Aνθρώπινη Aυτοσυνειδησία” παρακολουθώντας την εξέλιξη μέσα από τις διαδοχικές μορφές του Παρθενώνα.

Με οδηγό τα αετώματα των πρώτων Παρθενώνων

Σε κάθε επίσκεψή μου στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης, βλέπω ότι οι ακροατές μου, πέρα από τον θαυμασμό τους για την αναμφισβήτητη καλλιτεχνική και ιστορική αξία των εκθεμάτων, πάντοτε ενδιαφέρονται να κατανοήσουν πως μεταφράζονται όλα αυτά σε όρους ανθρώπινης σκέψης και αυτοσυνειδησίας.

Ας κάνουμε λοιπόν μαζί μια απόπειρα να παρακολουθήσουμε την αγωνιώδη προσπάθεια των αρχαίων Ελλήνων να κατανοήσουν την φύση τους και να ερμηνεύσουν και διαχειριστούν το σύμπαν μέσα στο οποίο ζούσαν. Η περίοδος στην οποία θα αναφερθούμε δεν ήταν παραπάνω από ογδόντα χρόνια, αλλά στην διάρκειά της οι αλλαγές που έγιναν στην ανθρώπινη σκέψη ήταν κοσμογονικές. Δεν είναι τυχαίο ότι αμέσως μετά ακολουθεί ο χρυσός αιώνας. Οδηγοί μας σε αυτή την πορεία θα είναι τα γλυπτά της Ακρόπολης και ειδικότερα τα αετώματα των δύο παλαιότερων ναών, του Εκατόμπεδου και του Προπαρθενώνα, που έχουμε πια την ευτυχία να τα βλέπουμε εκτεθειμένα στο νέο Μουσείο της Ακροπόλεως.

Στέκομαι μπροστά στο αέτωμα του Εκατόμπεδου. Στο κεντρικό του σημείο παρουσιάζει δύο λιοντάρια που έχουν καταβάλει ένα ταύρο και ετοιμάζονται να τον κατασπαράξουν. Σκηνή βιαιότητας. Πως εξηγείται αυτό; Εμείς πάντα πιστεύαμε ότι ο αρχαίος Έλληνας ανέβαινε στον Βράχο για να διαχειριστεί το κτήνος που έχει μέσα του και να ανακαλύψει τον θεό. Εδώ αντιθέτως βλέπουμε να θριαμβεύει ο νόμος της ζούγκλας. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Συμβαίνει διότι βρισκόμαστε σε μια αρκετά πρώιμη εποχή, όπου οι άνθρωποι ήταν ακόμα επιρρεπείς στο ένστικτο. Κάποιος που θέλει να μιλήσει στους ανθρώπους και να τους πει ότι αν πορεύονται με μόνο οδηγό το ένστικτό τους, μπορεί μεν πρόσκαιρα να νοιώσουν έντονες απολαύσεις, αλλά μακροπρόθεσμα αυτό μπορεί να αποβεί επικίνδυνο, πρέπει να βρει τον κατάλληλο τρόπο να το κάνει. Πώς θα δείξει αυτόν τον κίνδυνο; Πώς θα δείξει απεικονιστικά τις προτροπές “μην κάνεις αυτό διότι θα είναι πολύ οδυνηρή η εμπειρία σου, μη δοκιμάσεις εκείνο διότι δεν μπορέσεις ποτέ να ξαναβρείς τον εαυτό σου, μην πάρεις αυτόν τον δρόμο διότι είναι πολύ επικίνδυνο το ταξίδι”; Ο τρόπος θα πρέπει να είναι τόσο γλαφυρός και τόσο ξεκάθαρος ώστε να περνάει εύκολα το μήνυμα: “αν υποκύψεις στον νόμο της ζούγκλας και στο κτήνος που έχεις μέσα σου, οι συνέπειες θα είναι ανεξέλεγκτες και βίαιες”. Με άλλα λόγια, δείχνω την κτηνώδη πλευρά της φύσης και της ζούγκλας, αλλά με διάθεση αποτρεπτική, δηλαδή το κάνω για να δώσω στον άλλο να καταλάβει πόσο επικίνδυνο είναι αυτό και πόσο δύσκολα θα μπορέσει να το διαχειριστεί.

Αφού συνέλθω κάπως από το σοκ που μου προκάλεσε το κεντρικό και έντονο στοιχείο του αετώματος, η ματιά μου αρχίζει να διακρίνει ότι στα αριστερά εμφανίζεται ο Ηρακλής να παλεύει με τον θαλάσσιο Τρίτωνα, και στα δεξιά ένας τρισώματος δαίμονας. Αρχίζω σιγά-σιγά να βλέπω ότι μέσα στην επικράτεια του νόμου της ζούγκλας, όπου τα λιοντάρια κατασπαράζουν τον ταύρο, όπου δηλαδή ο πιο δυνατός κατασπαράζει τον πιο αδύνατο, αρχίζει δειλά-δειλά από τις άκρες να διακρίνεται η προσπάθεια του ανθρώπου να τιθασεύσει αυτές τις κτηνώδεις ανεξέλεγκτες δυνάμεις. Και να! Ο Ηρακλής τελικά καταφέρνει να βάλει κάτω τον Τρίτωνα (ο Τρίτων συμβολίζει το τέρας, άρα την Γη). Από την άλλη πλευρά έχω ένα τρισώματο δαίμονα που στο ένα χέρι κρατά ένα λουλούδι, στο άλλο ένα κανάτι και στο τρίτο ένα κεραυνό – τις φυσικές δυνάμεις δηλαδή. Καταλαβαίνω ότι εδώ απεικονίζεται η προσπάθεια του ανθρώπου να μπορέσει να κατανοήσει την ίδια του την φύση. Έτσι φτάνω ένα σκαλί πιο πάνω από αυτό που ήμουν πριν.

Πού, λοιπόν, στρέφεται ο άνθρωπος για να καταλάβει τον εαυτό του και τον κόσμο; Βλέπει και παρατηρεί τι γίνεται γύρω του. Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά από τις άλλες θρησκείες. Και είναι μία πολύ σημαντική διαφορά. Σε όλες τις άλλες θρησκείες του κόσμου η αντίληψη και η συνείδηση που έχει ο άνθρωπος για τον κόσμο προέρχεται εξ αποκαλύψεως, δηλαδή από ένα θρησκειολογικό πλαίσιο που του αποκαλύφθηκε. Π.χ. ένας προφήτης είδε κάποιο όραμα κλπ. Και αυτό το παραλαμβάνουν οι κοινωνίες και το κωδικοποιούν σε θρησκεία. Η Ελληνική θρησκεία δεν προέκυψε έτσι. Γι’ αυτό έχουμε και την εμφάνιση της φιλοσοφίας. Αυτό δηλαδή που έκαναν οι Έλληνες είναι το εξής απλό πράγμα: Στράφηκαν προς την φύση τους και προσπάθησαν να δώσουν απαντήσεις μη λαμβάνοντας υπ’ όψη μία προϋπάρχουσα αποκαλυπτική αλήθεια, αλλά προσπαθώντας να την συγκροτήσουν.

Κι έτσι άρχισαν να παρατηρούν. Ένας έλεγε: γενεσιουργός δύναμη του σύμπαντος και του ανθρώπου είναι το νερό. Άλλος απαντούσε: όχι το νερό, αλλά ο αέρας. Όχι ο αέρας, αλλά η φωτιά ισχυριζόταν ένας τρίτος. Όχι, είναι και τα τέσσερα μαζί, λέει άλλος, και υπάρχουν στιγμές που τα τέσσερα ενώνονται ή που τα τέσσερα χωρίζονται. Πριν φθάσουμε στους κλασικούς φιλοσόφους, Πλάτωνα, Αριστοτέλη κλπ, οι οποίοι στράφηκαν στον άνθρωπο και στα παιχνίδια του μυαλού, είχαμε τους φυσικούς φιλοσόφους, τον Θαλή τον Μιλήσιο, τον Αναξίμανδρο, τον Αναξιμένη και άλλους, που πίστευαν ότι οι απαντήσεις βρίσκονται στην φύση. Και φθάνουμε στον Ηράκλειτο που μας λέει ότι όλα εναλλάσσονται, και στον Εμπεδοκλή που μας λέει ότι τελικά ότι ο κόσμος, δηλαδή οι άνθρωποι και η φύση είναι όλοι φτιαγμένοι από τέσσερα στοιχεία: τον αέρα, την γη, το νερό και την φωτιά, και αυτά τα στοιχεία δεν χάνονται ποτέ. Ό,τι δηλαδή μας λέει η σημερινή Χημεία. Διότι όλο το σύμπαν αποτελείται από στοιχεία που έλκονται και απωθούνται ταυτόχρονα. Έλκονται ψάχνοντας να βρουν το ταίρι τους (“φιλότητα” το λέει αυτό ο Εμπεδοκλής) και απωθούνται προσπαθώντας να αποκολληθούν (“νείκος“). Αυτές είναι οι δυνάμεις που καθορίζουν το σύμπαν.

Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε από όλα αυτά είναι ότι οι άνθρωποι τον ΣΤ’ αιώνα, προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις. Σε ένα Χριστιανικό ναό τα θεία πρόσωπα σου επιβάλλουν ή υποβάλλουν ένα τρόπο συμπεριφοράς. Αντιθέτως, εδώ βλέπουμε την προσπάθεια του ανθρώπου να μπορέσει να αποκωδικοποιήσει μόνος του τα μυστικά που τον περιβάλλουν. Τι θέλει άραγε να μας πει αυτός ο τρισώματος δαίμονας που βλέπουμε στο αέτωμα του Εκατόμπεδου και που κρατάει τον κεραυνό που είναι η φωτιά, ένα αγγείο που είναι το νερό, και ένα λουλούδι που είναι το χώμα; Θέλει να μας πει ότι όντως ζούμε μέσα σε ένα ανεξέλεγκτο κόσμο ζούγκλας, όπου γίνονται κάθε είδους βιαιότητες, αλλά ο άνθρωπος, σαν τον Ηρακλή και τον τρισώματο δαίμονα, προσπαθεί αυτόν τον ανεξέλεγκτο κόσμο να τον τιθασεύσει. Και τα καταφέρνει. Και αυτός ο κόσμος τελικά, αν τον μελετήσω και τον κατανοήσω, έχει μέσα του και ανθρώπινα στοιχεία. Είναι περίπλοκος, αλλά εγώ, μελετώντας τον, μπορώ να τον κατανοήσω και να τον δομήσω.

Σε όλα τα έργα της εποχής εκείνης βλέπουμε λιοντάρια, βλέπουμε τέρατα. Το τέρας συμβολίζει το ένστικτο του ανθρώπου, το οποίο απεικονίζεται ως κακό, απλώς και μόνον διότι δεν το ελέγχουμε. Και δεν το ελέγχουμε διότι δεν είναι ορατό. Γι’ αυτό τα τέρατα απεικονίζονται ως πλάσματα που δεν υπάρχουν στην φύση. Άρα όπου βλέπουμε όλους αυτούς τους δαίμονες, είτε τους ζωγραφίζει ο Ιερώνυμος Μπος στα νεότερα χρόνια, ή τους κατασκευάζει ο αρχαίος γλύπτης του Εκατόμπεδου, η σημασία είναι πάντα η ίδια: Ότι υπάρχουν πράγματα που είναι αόρατα, αλλά δυνατά, έντονα κι επικίνδυνα, που μπορεί να με παρασύρουν επειδή δεν τα βλέπω για να τα ελέγξω, και όλα αυτά θα πρέπει με κάποιο τρόπο να τα διαχειριστώ. Ο βασικότερος στόχος της ζωής του ανθρώπου είναι κυρίως αυτός: Να μπορέσει να διαχειριστεί αυτόν τον σκοτεινό κόσμο. Και σιγά-σιγά, όσο περνάει ο χρόνος, η αίσθηση που έχουμε βλέποντας τα έργα της αρχαϊκής περιόδου, είναι ότι βαθμιαία υποχωρούν τα ζώα, τα κτήνη και τα ανεξέλεγκτα στοιχεία, και φθάνουμε στην λατρεία του Ανθρώπου.

Ο Εκατόμπεδος καταστράφηκε κάποια στιγμή και οι επόμενοι τύραννοι αποφάσισαν να χτίσουν ένα νέο ναό. Ο πρώτος ναός ήταν Πεισιστράτειος, ο δεύτερος προ-Κλεισθένειος και ο τρίτος Περίκλειος. Δεν σημαίνουν τίποτε αυτά, αλλά μας βοηθούν λίγο να τοποθετήσουμε χρονικά τα γεγονότα.

Προχωρώ, και στέκομαι μπροστά στο αέτωμα του δεύτερου ναού (όσο έχει σωθεί). Συνειδητοποιώ αμέσως ότι ανάμεσα στον πρώτο ναό (τον Εκατόμπεδο, του 570) και στον δεύτερο ναό (τον Προπαρθενώνα, του 490) υπάρχει μεγάλη διαφορά. Η διαφορά έγκειται στο ότι τα τέρατα έχουν πια χαθεί. Τι συνέβη;

Συνέβη ότι οι άνθρωποι άρχισαν να ελέγχουν την κατάσταση σε κάποιο βαθμό. Κι εδώ έχουμε πάλη, πόλεμο και βία. Αλλά δεν έχουμε ζωικά στοιχεία, δεν έχουμε κτηνώδη στοιχεία. Εδώ παλεύουν οι θεοί με τους τιτάνες και τους γίγαντες. Δηλαδή, κάποιες θεότητες που στόχευαν στο χάος ήρθαν σε σύγκρουση με τους ολύμπιους θεούς που επιδίωκαν να οργανώσουν με τάξη το σύμπαν. Το σύμπαν ήταν χαώδες και ανεξέλεγκτο, γεμάτο φόβους. Αυτούς τους φόβους η νηφαλιότητα των ολυμπίων θεών προσπάθησε να τους βάλει σε μια τάξη. Και γι’ αυτό οι ολύμπιοι θεοί (εν προκειμένω η Αθηνά) έρχονται να πολεμήσουν τους τιτάνες και τους γίγαντες. Η Αθηνά φέρει ένα πλεκτό με φίδια και έχει κρεμασμένο στο στήθος της το γοργόνειο.

Για να καταλάβουμε την απεικόνιση, ας δούμε στα γρήγορα τον σχετικό μύθο, ο οποίος έχει τεράστια σημασία για την κατανόηση της ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας. Λέει λοιπόν ο μύθος ότι η θεά Αθηνά μαζί με τον Περσέα σκότωσαν την Μέδουσα. Τι έγινε όμως η Μέδουσα; Εξαφανίστηκε; Όχι, η Αθηνά την εγκολπώθηκε. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι όταν σκοτώσεις κάτι που ούτως ή άλλως υπάρχει μέσα σου, δεν μπορείς να το εξαφανίσεις, μπορείς απλά να το εγκολπωθείς και να βρίσκεσαι σε μία διαρκή εγρήγορση για την διαχείρισή του. Τον φόβο μου δεν τον εξαφανίζω. Τον διαχειρίζομαι. Βρίσκω μηχανισμούς και τρόπους να τον διαχειρίζομαι. Η απεικόνιση της Αθηνάς μας λέει ότι σκοτώνοντας την Μέδουσα δεν σκότωσε και το ένστικτο, αλλά το κουβαλάει μέσα της. Και επειδή το κουβαλάει μέσα της, μπορεί και το διαχειρίζεται. Γι’ αυτό στο αέτωμα η Αθηνά φοράει ένα πλεκτό φτιαγμένο με φίδια, τα οποία αντιπροσωπεύουν τις δυνάμεις του ενστίκτου, της φύσης και της γης. Για τον ίδιο λόγο φοράει το γοργόνειο, για να μας πει ότι το εγκολπώθηκε. Αυτό, στην δική μας Χριστιανική κουλτούρα είναι εντελώς διαφορετικό. Ο δικός μας Θεός αντιπαρατίθεται στο κακό και το ακυρώνει. Οι αρχαίοι δεν πίστευαν ότι μπορούν να ακυρώσουν το κακό, αλλά να το τιθασεύσουν, να το εγκολπωθούν και να το διαχειριστούν. Σαν να ήξεραν πολύ βαθειά μέσα τους ότι οι ανεξέλεγκτες δυνάμεις, τα ένστικτα και οι φόβοι δεν μπορούν ποτέ να εξαφανιστούν εντελώς. Για παράδειγμα, ο Απόλλων πήγε στους Δελφούς να σκοτώσει τον Πύθωνα. Αυτό απεικονίζεται στο αέτωμα του ναού των Δελφών. Τι συμβολίζει αυτό; Συμβολίζει την επικράτηση του ανθρώπου πάνω στο κτήνος, την επικράτηση του πνεύματος πάνω στην ύλη. Αλλά από τότε που τον σκότωσε, ονομάσθηκε Πύθιος Απόλλων. Τον φόνο που έκανε τον φέρει στο όνομά του.

Έτσι λοιπόν, στο αέτωμα του δεύτερου ναού έχουμε την μάχη ανάμεσα στου Θεούς και τους Γίγαντες. Δηλαδή, άλλη μια μάχη ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Μόνο που εδώ, το καλό και το κακό έχουν την ίδια όψη. Ανθρώπινη. Τι σημαίνει αυτό; Αυτό σημαίνει ότι πίσω στο 570 π.Χ. οι άνθρωποι είχαν κατορθώσει να διαχειριστούν ένα θέμα, λέγοντας: Εδώ ο άνθρωπος, εκεί το κτήνος. Και περνούν τα χρόνια και διαπιστώνουν ότι αυτός ο διαχωρισμός δεν ήταν και τόσο ασφαλής, διότι είδαν ότι και μέσα στον άνθρωπο υπάρχει το κτήνος, και ότι ανάμεσα στους ανθρώπους υπάρχουν πολλά κτήνη. Και ότι το κτήνος δεν είναι κάτι που φαίνεται πάντοτε εξωτερικά, αλλά μπορεί να βρίσκεται πίσω από την πολύ όμορφη όψη ενός ανθρώπου. Άρα περνάμε από ένα επίπεδο ορατής διαφοροποίησης μεταξύ ανθρώπου και κτήνους, σε ένα επίπεδο μη ορατής διαφοροποίησης, που έχει και αυτό την ανάγκη της διαχείρισής του.

Φαίνεται λοιπόν πια καθαρά η πορεία: Το 570 π.Χ. ο άνθρωπος θεωρεί ότι κατέκτησε το νόημα. Πιστεύει ότι ξέρει πλέον ποιοι είναι οι άνθρωποι και ποια τα ζώα, και όταν φτιάχνει το αέτωμα του Εκατόμπεδου, χρησιμοποιεί αυτές τις απεικονίσεις. Με την πάροδο των ετών όμως διαπιστώνει ότι το ζώο τελικά υπάρχει μέσα του και πρέπει να βρει τρόπο να το τιθασεύσει και να το διαχειριστεί, και το αέτωμα του Προπαρθενώνα το 490 π.Χ. αντανακλά αυτήν του την νέα ανησυχία.





– Οι Κόρες της Ακροπόλεως

16 04 2019

Μία καλή αναγνώστρια του μπλογκ είχε την καλοσύνη να γράψει ένα επαινετικό σχόλιο για ένα κείμενο που είχα αναρτήσει πριν εννέα ολόκληρα χρόνια (στις 27 Απριλίου 2010) με την ευκαιρία των επισκέψεων στο νέο Μουσείο της Ακροπόλεως που λίγους μήνες πριν είχε ανοίξει τις πύλες του στο κοινό. Το σχόλιο της αναγνώστριας με έκανε να σκεφτώ ότι στα τελευταία χρόνια οι διαλέξεις μου αναφέρονται περισσότερο στην τέχνη άλλων λαών και πολύ λιγότερο στην Ελληνική τέχνη, πράγμα που μου προκάλεσε μια νοσταλγία…

Ξαναδημοσιεύω το κείμενο για όσους ενδιαφέρονται να το ξαναδιαβάσουν:

Με οδηγούς τις Κόρες της Ακροπόλεως

koriΣτην απόπειρά μας να παρακολουθήσουμε την διαδρομή της σκέψης και την προσπάθεια αυτοσυνειδησίας των αρχαίων Ελλήνων, που είχαμε ξεκινήσει παρατηρώντας τα αετώματα των Παρθενώνων, οδηγοί μας αυτή την φορά θα είναι οι Κόρες της Ακροπόλεως, με τις οποίες μπορούμε πια σχεδόν να συνομιλήσουμε στην θαυμάσια αίθουσα του νέου Μουσείου Ακροπόλεως.

Ας κάνουμε εδώ μια μικρή εισαγωγή για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα αυτά που βλέπουμε. Όλα αυτά τα γλυπτά είναι προσφορές. Προσφορές από ανθρώπους κάθε κοινωνικής τάξης. Έχουμε επιγραφές που μιλούν για χειρώνακτες, για πλύντριες. Μπορεί να μην ήσαν πλούσιοι, αλλά μέσα στο μυαλό τους είχαν την επιθυμία να κάνουν μια προσφορά. Έτσι ένιωθαν και έτσι θέσπισαν. Προσφορές έκαναν συνήθως για δύο λόγους, για την “απαρχή” και για την “δεκάτη”. Μία προσφορά του ενός δεκάτου για την επιτυχία ενός εγχειρήματος ήταν πράγμα πολύ συνηθισμένο. Η απαρχή ήταν ένα αφιέρωμα που έκανε κάποιος όταν κατόρθωνε να πετύχει κάτι που προσπαθούσε καιρό. Δεν ήταν από ματαιοδοξία όπως θα μπορούσε να πει κανείς κρίνοντας από την σημερινή εποχή. Ήταν ένα αφιέρωμα στους θεούς ως αναγνώριση της συμβολής τους στην επιτυχία του. Ακόμα και η πλύντρια, και ο απελεύθερος. Και εδώ είναι το εντυπωσιακό. Συνήθως οι τέχνες κατά την αρχαιότητα δοξάζουν εξουσίες και συστήματα, δεν είναι τέχνες στις οποίες μπορούμε να σκύψουμε και να καταλάβουμε τον πόνο και τον μόχθο του απλού ανθρώπου. Η Αιγυπτιακή τέχνη, η τέχνη της Μεσοποταμίας, των Σουμερίων, των Ακκάδων, των Περσών, των Μυκηναίων, δεν εμπεριείχαν ψήγματα και δείγματα του ανθρώπινου πόνου και των ανθρώπινων επιθυμιών. Αντίθετα, εδώ, τα έχουμε όλα αυτά, και μάλιστα σε κοινή θέα. Για να τα βλέπουν όλοι!

Τα περισσότερα αναθήματα ήσαν κόρες διότι αφιερώνονται στην Θεά, δηλαδή την Αθηνά. Στην Ολυμπία, όπου ο ναός ήταν αφιερωμένος στον Δία, τα περισσότερα αναθήματα ήταν ανδρικά. Είχε δηλαδή να κάνει με την θεότητα στην οποία αφιερωνόταν το άγαλμα, και όχι με το φύλο του αναθέτη. Άλλωστε οι συντριπτικά περισσότεροι αναθέτες ήταν άνδρες. Οι γυναίκες σπάνια είχαν την οικονομική άνεση να κάνουν αφιερώματα. Ακόμα λοιπόν και οι άνδρες ανέθεταν γυναικεία μορφή.

Ανάλογα με την περιοχή από την οποία προέρχεται το άγαλμα της κόρης, ποικίλλει και η στάση και η ενδυμασία του. Πολλές, που προέρχονται από την Ιωνία (την Σάμο, την Μίλητο, την Χίο, την Λέσβο) όπου οι γυναίκες σπούδαζαν και μάθαιναν μουσική, φορούν χιτώνα και ιμάτιο, δηλαδή ελαφρότερα ενδύματα. Η Πεπλοφόρος, που προφανώς προέρχεται από μία περιοχή όπου η γυναίκα είναι περισσότερο δεμένη με ένα ρόλο διαχείρισης του οίκου, είναι πιο συντηρητική και φοράει πέπλο. Ο πέπλος είναι το συντηρητικό ντύσιμο της εποχής. Άλλωστε και η στάση του σώματος και η κατασκευή της Πεπλοφόρου δίνουν την αίσθηση ότι πρόκειται για μία κολώνα. Την κολώνα του σπιτιού!

Όλα τα αγάλματα των κορών είναι περίοπτα και μαρμάρινα, δηλαδή λαξευμένη πέτρα, ό,τι δυσκολότερο δηλαδή από άποψη τεχνικής, χωρίς όμως να είναι όλες αριστουργήματα. Το μάρμαρο που χρησιμοποιείται δεν είναι πεντελικό, αλλά συνήθως πάριο και νάξιο που είναι πιο διαφώτιστα και έχουν μια λίγο διαφορετική υφή. Όλες ήταν βαμμένες και είχαν το αρχαϊκό μειδίαμα. Φορούν ένα χιτώνα ριχτό, ο οποίος κολλάει πάνω στο σώμα και το αναδεικνύει. Τότε ακόμη, στον έκτο αιώνα, δεν νοείται γυναικείο γυμνό (η Αφροδίτη της Μήλου και τα άλλα γυμνά είναι μεταγενέστερα). Όμως, τα αγάλματα αντί να αποκρύπτουν την θηλυκότητα, την αποκαλύπτουν τονίζοντάς την. Και ακροβατούν στα διπλά νοήματα. Οι κόρες φέρνουν το ένα χέρι (συνήθως το αριστερό) να τραβάει τον χιτώνα, και αυτό το τράβηγμα έχει διπλή σήμανση. Από την μία είναι δήλωση αιδημοσύνης και από την άλλη αναδεικνύει την κορμοστασιά της κόρης. Θαυμάσια επιλογή. Με αυτόν τον τρόπο λύνουν το πρόβλημα και κάνουν το άγαλμα να δηλώνει ταυτόχρονα αιδημοσύνη και ερωτισμό. Και ταυτόχρονα δηλώνονται θεϊκές υποστάσεις με το πιο ανθρώπινο πράγμα που υπάρχει: το σώμα. Όλοι οι πολιτισμοί προσπάθησαν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να ασχοληθεί με την πνευματική του υπόσταση παραμελώντας ή ακυρώνοντας το σώμα. Ο Ελληνικός είναι ένας από τους ελάχιστους πολιτισμούς που κατάφερε να δώσει τις πιο πνευματικές μορφές, όχι ακυρώνοντας και παραμελώντας το σώμα, αλλά τονίζοντάς το.

Σε πρώτη ανάγνωση, θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί ότι το άγαλμα είναι η κόρη ή η γυναίκα του αναθέτη. Όχι! Αυτό που βλέπουμε δεν είναι μια συγκεκριμένη κοπέλα. Είναι μια ιδέα. Είναι η ιδέα της καλής και αγαθής γυναίκας που κρύβει μέσα της κάθε κοπέλα. Δεν θα ήταν ποτέ δυνατόν να αφιερώσω στον θεό ένα πιστό αντίγραφο μιας κοπέλας ή του εαυτού μου. Πόσο αλαζονικό θα ήταν αυτό, και πόσο έξω από την νοοτροπία των αρχαίων Ελλήνων! Τι μπορώ να ανταποδώσω λοιπόν στην θεότητα; Απλούστατα, αυτό που μου έδωσε, δηλαδή το θεϊκό μου κομμάτι. Την ευχαριστώ επειδή κινητοποίησε μέσα μου το θεϊκό μου κομμάτι. Την καλή και τέλεια εικόνα του εαυτού μου, την ιδέα της πνευματικής μου υπόστασης που την χρωστώ στην θεότητα. Άρα, αναθέτοντας μία κόρη ανταποδίδω την θεϊκή εικόνα που βρίσκεται μέσα της. Και αυτό δίνεται με ένα εξαιρετικό τρόπο, πολύ εσωτερικό. Οι μορφές δείχνουν ευτυχισμένες γι’ αυτό που κατέκτησαν. Δεν έχουν αγωνία. Δεν αναζητούν τίποτε. Έχουν καταλήξει. Έχουν συνείδηση. Απεικονίζουν την υπερβατική ικανότητα του ανθρώπου.

Η καλλιτεχνική τους απόδοση είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Καταλαβαίνει ο αρχαίος καλλιτέχνης ότι αυτό που θέλει να πει πρέπει να το πει ωραία, αλλιώς δεν θα γίνει αντιληπτό. Οι Έλληνες στήριξαν πάρα πολύ την τέχνη τους στην έννοια της όμορφης αφήγησης. Κάποιος που θα έλεγε ωραία πράγματα, αλλά όχι με ωραίο τρόπο, δεν θα μπορούσε να κερδίσει το ενδιαφέρον του θεατή. Σκέφτηκε λοιπόν ο Έλληνας καλλιτέχνης: “Αυτό που θέλω να πω είναι μία έννοια, μία ιδέα. Θα πρέπει να το πω με ένα τόσο όμορφο τρόπο που να τραβήξει την προσοχή του θεατή”. Θέλει, δηλαδή, ο καλλιτέχνης να κάνει τον θεατή να σταθεί μπροστά στο γλυπτό — το άγαλμα — να το βλέπει και να αγάλλεται. Και μέσω αυτής της αγαλλίασης να εισπράξει όλα τα νοήματα που εμπεριέχονται.

Δικαιολογημένα μπορεί να διερωτηθεί κανείς: Δηλαδή ακόμα και ένας αμόρφωτος Αθηναίος που τυχόν ανέβαινε στην Ακρόπολη ήταν σε θέση να αντιληφθεί όλα αυτά τα νοήματα; Ναι, μπορούσε να τα αντιληφθεί διότι ήταν ο κώδικας της εποχής του. Με τον ίδιο τρόπο που κι εμείς κατανοούμε και κωδικοποιούμε τα μηνύματα της δικής μας εποχής.

Απορεί κανείς πώς έχει διατηρηθεί το χρώμα στις περισσότερες κόρες, ενώ σε όλα τα άλλα γλυπτά της Ακρόπολης έχει χαθεί εντελώς. Όταν, λοιπόν, κατέλαβαν οι Πέρσες την Αθήνα, οι Αθηναίοι εγκατέλειψαν την πόλη και έφυγαν να σωθούν στην Αίγινα, την Σαλαμίνα και αλλού. Οι Πέρσες κατέστρεψαν τα πάντα στην Ακρόπολη. Ό,τι βρήκαν μπροστά τους το έσπασαν. Όταν αργότερα οι Πέρσες απωθήθηκαν, οι Αθηναίοι περισυνέλεξαν όλα τα σπασμένα αγάλματα. Επειδή όμως δεν ήταν απλώς διακοσμητικά αγάλματα και στολίδια, αλλά οντότητες που καθόριζαν την ζωή τους, τα πήραν έτσι όπως ήταν σπασμένα και άνοιξαν ένα μεγάλο λάκκο πάνω στην Ακρόπολη και τα έθαψαν, όπως ακριβώς έθαψαν και τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Άλλωστε, τα αγάλματα ανήκαν στην Θεά και δεν ήταν δυνατόν να τα πάνε αλλού. Όταν λοιπόν το 1870 έγιναν οι εκσκαφές για να κτισθεί το παλαιό μουσείο της Ακρόπολης, βρέθηκε ο λάκκος με όλες αυτές τις κόρες. Γι’ αυτό οι κόρες διατηρούν τα ίχνη του χρώματος, διότι παρέμειναν επί δυόμιση χιλιάδες χρόνια θαμμένες και δεν επηρεάστηκαν από την ατμόσφαιρα, τις βροχές και τους διάφορους εισβολείς. Έτσι, μάθαμε κι εμείς τον τρόπο με τον οποίο έβλεπαν οι αρχαίοι τα πράγματα.

Έχω επανειλημμένως μιλήσει για την ιδιαιτερότητα της θρησκείας στην αρχαία Ελλάδα, και θα ξαναπώ εδώ δυο λόγια διότι έχουν σημασία για το θέμα που συζητάμε. Είναι εκ πρώτης όψεως παράδοξο το γεγονός ότι οι Έλληνες που στοχάζονταν για τα πάντα, που έγραφαν, που κωδικοποιούσαν και εκλογίκευαν κάθε έννοια, δεν είχαν κανένα θρησκευτικό κείμενο. Ήταν ένας από τους ελάχιστους πολιτισμένους λαούς που δεν είχε ιερά κείμενα, δεν είχε Ευαγγέλιο. Και αυτό διότι είχαν καταλάβει ότι τα ιερά κείμενα είναι πολύ ωραία μεν, αλλά με την πάροδο του χρόνου γίνονται δογματικά. Διότι οι εποχές και οι άνθρωποι αλλάζουν και η παλαιά διατύπωση, εκλαμβανόμενη ως αλήθεια, δεν μπορεί να αγκαλιάσει τις καινούργιες εκδοχές της πραγματικότητας. Και, ούτως ή άλλως, αυτή την αλήθεια δεν την παρέλαβαν από κάπου, αλλά την ανακάλυψαν μόνοι τους. Σε όλους τους προηγμένους πολιτισμούς υπήρχε ιερατείο που έλυνε κι έδενε. Οι Έλληνες δεν είχαν ιερατείο ούτε Ευαγγέλιο. Αυτό παρουσίαζε μεν κάποια δυσκολία διότι ο άνθρωπος δεν ήξερε τι έπρεπε να κάνει σε κάθε δεδομένη περίπτωση, αλλά ήταν και καλό διότι τα θέματα ετίθεντο υπό συνεχή αναδιαπραγμάτευση. Αυτή η μεταιχμιακή κατάσταση ήταν ένα δυνατό και εποικοδομητικό στοιχείο, δεδομένου ότι κάθε φορά η αναδιαπραγμάτευση γινόταν με διάφορους τρόπους, ακόμα και τρόπους καθαρά εικαστικούς. Για να φανεί πόσο ορμητική είναι αυτή η συνεχής αναδιαπραγμάτευση, αρκεί να πούμε ότι αυτή η τεράστια αλλαγή γίνεται μέσα σε πενήντα μόλις χρόνια. Στην Αίγυπτο, όπου τα ιερά πράγματα ήταν απαρασάλευτα και μη υποκείμενα σε αναδιαπραγμάτευση, τίποτε σχεδόν δεν άλλαξε μέσα σε δύο χιλιάδες χρόνια.

Είπα στην αρχή ότι προσφορές γίνονταν συνήθως για δύο λόγους: για την “απαρχή” και για την “δεκάτη”. Και είπα επίσης ότι οι αναθέτες προέρχονταν από όλες τις οικονομικές τάξεις. Ας πάρουμε για παράδειγμα την “Κόρη του Αντήνορα”. Είναι η μεγαλύτερη κόρη της Ακρόπολης. Και αυτή η μεγαλύτερη σε μέγεθος κόρη της Ακρόπολης ήταν προσφορά ενός ανθρώπου πολύ χαμηλής οικονομικής στάθμης. Ενός κεραμέα! Ας σημειωθεί ότι ο κεραμέας δεν ήταν ο σημερινός καλλιτέχνης κεραμίστας, αλλά ο σημερινός κανατάς. Ένας χειρώνακτας που δεν έχαιρε καμμιάς κοινωνικής υπόληψης. Πώς ανέθηκε το μεγαλύτερο έργο της Ακρόπολης ένας χειρώνακτας και όχι ένας άρχοντας; Η επιγραφή της κόρης εξηγεί ότι το ανέθηκε όταν κατόρθωσε να πουλήσει το πρώτο του έργο. Αυτή είναι η “απαρχή”. Είναι δηλαδή ένα δώρο προς τους θεούς από τον αναθέτη, διότι κατόρθωσε να εκπληρώσει τις επιθυμίες του.

Είπαμε πριν ότι όλες οι κόρες ήταν ντυμένες. Ας δούμε τώρα τον “παίδα του Κριτίου”. Είναι σε στάση κόντρα πόστο, δηλαδή το ένα πόδι πατάει και στηρίζει και το άλλο απλώς ακουμπάει και αναπαύεται, σε ένα είδος ισορροπίας που ζωντανεύει όλο το σώμα. Ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι η γυμνότητά του. Και όμως, αυτό που βλέπουμε δεν είναι γυμνό. Είναι ενδεδυμένο με την γύμνια του. Όπως το είχε θέσει πολύ ωραία ο John Berger όταν μιλούσε για nude και naked, δηλαδή το γυμνό και το γδυτό. Γδυτός είναι κάποιος που έχει αφαιρέσει τα ρούχα που φορούσε. Έτσι η λέξη από μόνη της έχει κάποια μειωτική απόχρωση. Ο γυμνός, αντιθέτως, φοράει την γυμνότητά του. Για πρώτη φορά παρουσιάζεται σε κοινή θέα ένας άνθρωπος ο οποίος φοράει την γυμνότητά του. Λέει, δηλαδή, για πρώτη φορά: Είναι πολύ όμορφο πράγμα να είσαι άνθρωπος. Και το λέει μέσω της γυμνότητάς του. Δεν είναι γδυτός, δεν ντρέπεται για τον εαυτό του, ούτε εμείς ντρεπόμαστε που τον βλέπουμε. Δεν έχει άλλο σκοπό από το να δηλώσει ότι “όλη αυτή η διαδρομή που έκανα, ήταν και μια διαδρομή του μυαλού. Κατάφερα να φτιάξω πράγματα και να δημιουργήσω πολιτισμό”.

Είμαστε πια στο 480 π.Χ. Αρχίσαμε από το 580 π.Χ. και μέσα σε εκατό χρόνια οι Έλληνες έφτιαξαν όλο αυτό το εννοιολογικό σύμπαν. Με φιλοσοφίες, με έννοιες, με τέχνη, και αυτό το έφτιαξε αυτός ο άνθρωπος που φωνάζει: “Να ‘μαι! Είμαι περήφανος γι’ αυτό που κατάφερα και γι’ αυτό που είμαι”. Είναι το ακριβώς αντίθετο της Χριστιανικής αιδούς. Επειδή ο Χριστιανισμός θέλει να πριμοδοτήσει την πνευματικότητα του ανθρώπου, αποφεύγει να δείξει το σώμα διότι θεωρεί ότι ασχολούμενος με το σώμα απομακρύνεται από την πνευματικότητα. Οπότε, αυτή η γυμνότητα στα μάτια ενός Χριστιανού είναι σκανδαλιστική, διότι στον Χριστιανισμό το γυμνό έχει άλλη συμπαραδήλωση. Για τον αρχαίο Έλληνα, ο “παις Κριτίου” ήταν ντυμένος με την γυμνότητά του. Ήταν ντυμένος με το να είναι άνθρωπος, να έχει σώμα, και να έχει αυτό το συγκεκριμένο σώμα.

Είναι αντιληπτό ότι τα αγάλματα αυτά δεν ήταν αληθινά μοντέλα. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν ωραιότεροι από εμάς, ήταν μάλλον πιο άσχημοι. Τα αγάλματα όμως απεικόνιζαν την ιδανική τους μορφή. Ο γλύπτης της αρχαιότητας θα έπαιρνε τα καλά στοιχεία από διάφορους ανθρώπους και θα έφτιαχνε μια ιδανική μορφή που θα είχε τα τελειότερα στοιχεία διαφορετικών ανθρώπων. Δηλαδή, μπορούσε να πούμε ότι θαυμάζουμε την αρχαία Ελληνική τέχνη για τον ρεαλισμό της; Την θαυμάζουμε διότι απέδωσε με τόσο ρεαλιστικό τρόπο τους αληθινούς ανθρώπους; Όχι, δεν είναι αληθινοί άνθρωποι αυτοί, είναι έννοιες. Άρα: θαυμάζουμε τους αρχαίους Έλληνες για τον τρόπο με τον οποίο στην τέχνη τους κατάφεραν να συνενώσουν την ρεαλιστική ορατή πραγματικότητα με το θαύμα του ανθρώπινου νου.

Και καταλήγουμε στην Κόρη του Ευθυδίκου, στην οποία βλέπουμε μεγάλες διαφοροποιήσεις σε σύγκριση με τις άλλες κόρες. Κατ’ αρχήν δεν μειδιά. Είναι βαρύθυμη και πιο στοχαστική. Αυτό μας εισάγει — όπως και το παιδί του Κριτία — στον αυστηρό κλασικό ρυθμό. Που, εννοιολογικά, μου λέει: “Ωραία όλα αυτά που είχα την χαρά να δω και να ανακαλύψω μέσα σε αυτά τα ογδόντα χρόνια. Τα κατέκτησα! Τώρα είναι τα δύσκολα. Πως θα τα διαχειριστώ.” Οπότε, εδώ (το 480 π.Χ.) αρχίζει η κλασική περίοδος που περιλαμβάνει όλα αυτά που έχουμε δει στην Ολυμπία, τον Ηνίοχο των Δελφών και τόσα άλλα. Όλα αυτά είναι αυστηρός κλασικός ρυθμός διότι θέτει τον άνθρωπο απέναντι όχι στην ανακάλυψή του — που έλαμπε — αλλά στην διαχείριση των παραμέτρων αυτής της ανακάλυψης — που είναι πράγμα σοβαρότερο και δυσκολότερο, και απαιτεί μία πιο στοχαστική και όχι τόσο χαρίεσσα αντίληψη. Απαιτεί σκέψη. Τα άλλα ήταν πιο πολύ χαρά της ζωής και ανακάλυψη. Αυτά είναι πιο πολύ στοχασμός. Και αυτό το βλέπουμε παντού. Ακόμα και οι θεοί, όπως η Αθηνά, είναι σκεπτόμενοι. Μην ξεχνάμε άλλωστε, ότι οι θεοί είναι κάποια δική μας υπόσταση.





post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία

20 03 2019

Μερικές φορές αυτό που νοσταλγούμε δεν είναι οι “ωραίες εποχές” του παρελθόντος, αλλά οι επιθυμίες και τα όνειρα για το μέλλον, που σημάδεψαν το παρελθόν και δεν πραγματοποιήθηκαν. Αναπολούμε, όχι κάτι που έχει περάσει, αλλά ένα μέλλον που δεν ήρθε ποτέ. Αυτή η αναπόληση του απραγματοποίητου εμπνέει τα σημερινά μας οράματα και επιθυμίες.

Στις 21 Μαρτίου 2019, ώρα 20:00, στο Ρομάντσο (Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια), θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της έκθεσης “post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία”. Θέμα της έκθεσης είναι το Design ως υλικός φορέας συλλογικής/ατομικής μνήμης και ουτοπικού οραματισμού, πέρα από τη συνηθισμένη ωραιοποίηση του παρελθόντος και τις “ρετρό” αναβιώσεις, με επίκεντρο την περίοδο 1950-1970 και τη σύγχρονη εποχή.

Η έκθεση “post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία” αποτελεί το τελικό στάδιο του ομώνυμου ερευνητικού προγράμματος, το οποίο σχεδίασε και υλοποίησε η Σχολή Βακαλό Art & Design, διήρκεσε δύο χρόνια, και αποτελεί την πρώτη μεγάλης κλίμακας συστηματική έρευνα που διοργανώνεται στην Ελλάδα, γύρω από την ιστορία και τη θεωρία των εφαρμοσμένων τεχνών.

PN_A

postnostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία

www.postnostalgia.eu

Σκεπτικό

Οι εφαρμοσμένες τέχνες της περιόδου 1950-1970 (αρχιτεκτονική, γραφιστική, product design, fashion design, κ.ά.) χαρακτηρίστηκαν από έναν μελλοντολογικό οραματισμό και τον πειραματισμό με ουτοπικές αναζητήσεις, ενσωματώνοντας μια γενικότερη αισιοδοξία για το μέλλον του μοντέρνου κόσμου. Η ιστορία δεν επιβεβαίωσε τις περισσότερες από αυτές τις “προβλέψεις”, οπότε η σημερινή ανάμνηση αυτού του μελλοντολογικού-ουτοπικού Design δεν αφορά κάτι που υπήρξε, αλλά ένα μέλλον που δεν ήρθε.

Από την άλλη πλευρά, στο σύγχρονο Design επανέρχονται όλο και πιο συχνά στοιχεία της περιόδου 1950-1970, επιχειρώντας την ουσιαστική επανασύνδεση με το αισιόδοξο αλλά ανολοκλήρωτο πρόγραμμα του μοντερνισμού, με αποτέλεσμα το παρελθόν να επανεμφανίζεται στο παρόν ως επιθυμία για postnostalgia

Το Design συναντά την ουτοπία.

Το Design, γενικά, ενσωματώνει αφενός τον οραματισμό για ένα καλύτερο μέλλον, αφετέρου μια ιδιαίτερη μορφή νοσταλγίας δευτέρου επιπέδου, μια μετα-νοσταλγία (post-nostalgia), για τα όνειρα που σημάδεψαν κάποιες εποχές και ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν. Αυτή η μετα-νοσταλγία αναφέρεται στο ουτοπικό στοιχείο που εμπεριέχει η μνήμη, και στέκεται κριτικά απέναντι στη συνηθισμένη ωραιοποίηση του παρελθόντος και στις “ρετρό” αναβιώσεις.

Το ερευνητικό πρόγραμμα και η έκθεση

Με βάση το παραπάνω σκεπτικό, η Σχολή Βακαλό Art & Design διοργάνωσε το διετές ερευνητικό πρόγραμμα “post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία” (Ιανουάριος 2017-Δεκέμβριος 2018), με σκοπό την έρευνα και την εκπόνηση ατομικών έργων γύρω από την ιδέα του Design ως υλικού φορέα συλλογικής και ατομικής μνήμης, αλλά και κριτικού ουτοπικού οραματισμού, με βασικές αναφορές την περίοδο 1950-1970 και τη σύγχρονη εποχή.

Το πρόγραμμα “post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία” αποτελεί την πρώτη μεγάλης κλίμακας συστηματική έρευνα που πραγματοποιείται στην Ελλάδα γύρω από τη θεωρία και την ιστορία των εφαρμοσμένων τεχνών, στην οποία βασική παράμετρος υπήρξε η ανάδειξη των κοινών τόπων της επιστημονικής μελέτης και της δημιουργικής καλλιτεχνικής εργασίας, ενώ γενικότερος στόχος ήταν η κατάδειξη του καθοριστικού ρόλου του Design στη ζωή, στην κοινωνία και στον στοχασμό.

Υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό και τον συντονισμό ήταν ο Διευθύνων Σύμβουλος της Σχολής Βακαλό Κωνσταντίνος Γουναρίδης, ο ιστορικός Γιώργος Σ. Βλάχος και ο ιστορικός της τέχνης Μίλτος Φραγκόπουλος, ενώ την επίβλεψη των έργων είχε συντονιστική επιτροπή στην οποία συμμετείχαν ο εικαστικός καλλιτέχνης Βαγγέλης Γεωργακόπουλος, ο αρχιτέκτονας-spatial designer Μανώλης Ηλιάκης και ο γραφίστας Βασίλης Μαρματάκης.

PN_B

Οι συμμετέχοντες, που επιλέχτηκαν με κριτική διαδικασία κατόπιν ανοιχτής πρόσκλησης και προέρχονται από τους χώρους της αρχιτεκτονικής, της οπτικής επικοινωνίας, της σκηνογραφίας, των εικαστικών τεχνών, του sound design και της θεωρίας-ιστορίας, είναι οι Ερμίνα Αποστολάκη, Ισιδώρα Αρβανίτη, Άννα Βόκαλη, Κωνσταντίνα Γιαννακοπούλου και Γιώργος Στρούζας, Joshua Yang, Ματίνα Θρουμουλοπούλου, Δάφνη Καλά, Λευτέρης Καλονάρης, Μαριαλίζα Κάμπη, Μαρία Κουτούζη, Αγγέλα Μανδηλάρη, Μανώλης Μπαμπούνης, Βάσσω Παναγιωτοπούλου, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Γιώργος Ραμαντάνης, Καρίνα Σαμπάνοβα και Δανάη Τζώτζου.

Τα έργα τα οποία δημιουργήθηκαν περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις, βίντεο, φωτογραφίες, ηχητικά περιβάλλοντα, εικαστικές αναπαραστάσεις, μακέτες, αντικείμενα, έντυπα, αφίσες, κ.ά. και θα παρουσιαστούν στην έκθεση “post-nostalgia: Το Design συναντά την ουτοπία” (Ρομάντσο, 21/3-3/4/2019), τα εγκαίνια της οποίας θα πραγματοποιηθούν στις 21 Μαρτίου, ώρα 20:00.

Μια μετα-νοσταλγική έκθεση

όπου το Design συναντά την ουτοπία…

στη φωτο-σουρεαλιστική ανασύνθεση εισόδων αθηναϊκών πολυκατοικιών

σ’ ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με ουτοπικές πόλεις

σ’ ένα ηχητικό συμβάν από παλιό επαρχιακό πανηγύρι

στον τυπογραφικό διάλογο του Σολάρις με τη Χιροσίμα του Ρενέ

σε μια ταπισερί “Tetris” που αναπολεί την εποχή των παλιών βιντεοπαιχνιδιών

στους στίχους του Άκη Πάνου γραμμένους με φουτουριστικές γραμματοσειρές

στη μικρογραφική ανάπλαση παλιών λαϊκών αυλών

σ’ ένα animated παιχνίδι με τις έννοιες της μνήμης και της λήθης

στην υπερλεξιστική ποίηση που γράφει μια μηχανή

σε τέσσερις ρέπλικες του Ulm Stool

στις φευγαλέες απόψεις από το απραγματοποίητο “Πνευματικό Κέντρο Αθηνών”

στις ειρωνικές αυτοπροσωπογραφίες ενός λαϊκιστή ηγέτη

σε μια οπτικο-αποδομητική αφήγηση γύρω από το θρυλικό Undergound

κ.λ.π.

PN_C

Την εκδήλωση υποστηρίζουν ως χορηγοί επικοινωνίας ο ραδιοφωνικός σταθμός EnLefko 87.7, η εταιρεία Boussias Communications και το περιοδικό +Design, και ως χορηγοί το Πλαίσιο, τα Χαρτιά Περράκης και το Retrocomputers.gr.

Εγκαίνια: 21 Μαρτίου 2019, ώρα 20:00, στο Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια 

 

Σχολή Βακαλό Art & Design

Λ. Κατσώνη 26, Αθήνα

210 6442514

info@vakalo.gr





– Ολοκληρώθηκε ο κύκλος “Τα Μουσεία του Κόσμου”

20 12 2018

picasso-nyc3847Την Τρίτη 18 Δεκ. 2018 ολοκληρώθηκε ο κύκλος διαλέξεων με τίτλο “Τα Μουσεία του Κόσμου” που πραγματοποιήθηκε στην Γκαλερί Μαρνέρη από τον Οκτώβριο έων τον Δεκέμβριο 2018. Ο επόμενος κύκλος διαλέξεων, στον οποίο πιθανότατα θα ασχοληθούμε με το ίδιο κατά βάση αντικείμενο, προβλέπεται να αρχίσει τον Φεβρουάριο 2019.

Για όποιον θέλει να ξανακούσει κάποια από τις διαλέξεις, υπάρχει το αρχείο των PODCAST (πατήστε εδώ) όπου υπάρχουν όλες οι διαλέξεις του κύκλου, καθώς και όλες οι διαλέξεις των τελευταίων δέκα ετών.

Από τις διαλέξεις του κύκλου, έχουν δημιουργηθεί και ορισμένα βίντεο που μπορείτε να βρείτε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ (πατήστε εδώ). Ας σημειωθεί ότι η σελίδα θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται με νέα βίντεο που θα προκύψουν από την επεξεργασία του υπάρχοντος υλικού.

Καλές γιορτές σε όλους





Αρχαιοελληνικά αγγεία

5 11 2018

Από την πλούσια συλλογή του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης σε αρχαιοελληνικά αγγεία, ταφικές στήλες και ληκύθους, διάλεξα μερικά από τα πιο αντιπροσωπευτικά εκθέματα για την διάλεξη της 30 Οκτωβρίου, και με την βοήθειά τους μας δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσουμε για την υψηλή τέχνη και τους συμβολισμούς που περιέχουν. Μιλήσαμε επίσης και για την αντιμετώπιση του θανάτου από τους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι αντί να μιλούν για την θλίψη του θανάτου προτίμησαν να τονίσουν την ομορφιά της ζωής.

Το ακόλουθο βίντεο περιλαμβάνει τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της διάλεξης αφορικά με το θέμα των αρχαιοελληνικών αγγείων του Μητροπολιτικού Μουσείου.

Για το θέμα της αντιμετώπισης του θανάτου από τους  Έλληνες, μπορείτε επίσης να δείτε μεταξύ άλλων τα εξής βίντεο: Η ανάγκη των μύθων | Αρχαιοελληνική αντίληψη για την ζωή και τον θάνατο | Ζωή και θάνατος στον Αιγυπτιακό και τον Ελληνικό κόσμο

Περισσότερα βίντεο θα βρείτε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ,





– Μανιερισμός

27 10 2018

Στην τελευταία διάλεξη, μιλήσαμε για τον Μανιερισμό (Mannerism, Manierismo). Συνήθως ο θεατής αισθάνεται αμηχανία μπροστά σε ένα μανιεριστικό έργο. Οι μανιεριστές θεωρούνται οι πρώτοι μοντερνιστές ζωγράφοι.

Ποιά είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του Μανιερισμού και ποιες είναι οι συνθήκες που οδήγησαν στην εμφάνισή του.

Περισσότερα βίντεο θα βρείτε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ,





– Αναγέννηση

22 10 2018

Αύριο Τρίτη 23 Οκτωβρίου συνεχίζουμε την περιήγησή μας στα μουσεία της Φλωρεντίας.

Φλωρεντία σημαίνει κυρίως Αναγέννηση.

Σε πρόσφατη διάλεξη μιλήσαμε εκτενώς για την Αναγέννηση και εξηγήσαμε τις περιστάσεις που ευνόησαν την πορεία της Ευρώπης προς την Αναγέννηση.  Δεδομένου ότι όλοι χρειαζόμαστε μια επανάληψη για να εμπεδώσουμε αυτά που μαθαίνουμε, αλλά και επειδή έχω αντιληφθεί ότι οι διαλέξεις μου έχουν αποκτήσει ένα ευρύτερο ακροατήριο χάρη στα βίντεο που αναρτώ, δημιούργησα ένα βίντεο με τα ενδιαφέροντα αποσπάσματα της διάλεξης για την Αναγέννηση ελπίζοντας ότι θα αποτελέσει μια χρήσιμη εισαγωγή.

Περισσότερα βίντεο θα βρείτε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ

 





– Βίντεο από τον νέο κύκλο

9 10 2018

181002-infanta-mariana-square.jpgΌπως κάνω συνήθως, προσπαθώ να δημιουργώ μικρά ή μεγαλύτερα βίντεο από κάθε διάλεξη με αποσπάσματα που θεωρώ ότι είναι δυνατόν να έχουν ενδιαφέρον και για ευρύτερο ακροατήριο.

Έτσι, έχω αρχίσει να ανεβάζω βίντεο από τον τρέχοντα κύκλο “Τα Μουσεία του Κόσμου”. Ήδη μπορείτε να δείτε βίντεο για τον Rogier van der Weyden και για τον Diego Velázquez από το Μουσείο του Πράδο.

Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.





– Τα Μουσεία του Κόσμου

22 09 2018

Νέος κύκλος διαλέξεων στη Γκαλερί Μαρνέρη
2 Οκτωβρίου έως 18 Δεκεμβρίου 2018

Κύκλος 10 συναντήσεων με τον Παντελή Τσάβαλο
κάθε Τρίτη, 19:00-21:00

Ο νέος κύκλος διαλέξεων Ιστορίας της Τέχνης στην Γκαλερί Μαρνέρη αποτελεί μια συναρπαστική ταξιδιωτική περιήγηση στα μεγάλα μουσεία του κόσμου και μία πιο προσεκτική ματιά στα αριστουργήματα που φυλάσσονται σε αυτά και αποτελούν «τόπους» στους οποίους συνδιαλέγεται η παρουσία με την απουσία και εκφράζονται, χωρίς λέξεις, στοχασμοί και συναισθήματα.

SPAIN. Madrid. 1995. Prado Museum.

Elliott Erwitt, Madrid. 1995. Prado, Gelatin silver print on paper, © Elliott Erwitt/Magnum Photos

Ο τεράστιος πολιτισμικός πλούτος που στεγάζεται στα μεγάλα μουσεία του κόσμου ξεπερνά κατά πολύ τις χρονικές δυνατότητες αυτού του σεμιναρίου, οπότε εκ των πραγμάτων έχει γίνει μια αυστηρή επιλογή πόλεων, μουσείων και έργων τέχνης που να καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος γεωγραφικών, χρονολογικών και πολιτισμικών αναφορών.

Κάθε πόλη παρουσιάζεται σε δύο συναντήσεις μέσα από τα πιο σημαντικά μουσεία της και κάθε μουσείο με μια επιλογή από τα πιο ενδιαφέροντα έργα του. Στον πρώτο κύκλο αυτού του σεμιναρίου το ταξίδι περιλαμβάνει τη Μαδρίτη, τη Φλωρεντία, τη Νέα Υόρκη, τη Βιέννη και το Τόκυο.

ERE1953001W00311-24

Elliott Erwitt The Metropolitan Museum of Art, New York, USA. 1953. © Elliott Erwitt | Magnum Photos

Οι παρουσιάσεις έχουν τη μορφή διαλέξεων που διαρκούν δυο εκπαιδευτικές ώρες. Επικεντρώνονται στις εικαστικές τέχνες με έμφαση στη ζωγραφική, αλλά και σύντομες αναφορές στη γλυπτική και το design. Για την ουσιαστικότερη κατανόηση του αντικειμένου γίνεται συχνά χρήση εξωεικαστικών αναφορών από τη μουσική, την λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, τη φύση και την επιστήμη που συνδυάζονται (συγχρονικά ή διαχρονικά) με τις εικαστικές μορφές με γνώμονα τη μορφή, το περιεχόμενο ή το ύφος. Η παρουσίαση στηρίζεται στο λόγο και στην εικόνα με προβολή ιδιαίτερα πλούσιου εικονογραφικού υλικού.

Η μεθοδολογία που ακολουθείται είναι ένας συνδυασμός διαφορετικών θεωρητικών προσεγγίσεων (κοινωνικο-ιστορική, φορμαλιστική, ψυχαναλυτική, σημειολογική κ. α.) με διαφορετική έμφαση και βαρύτητα σε κάθε ενότητα. Ο συνδυασμός αυτών των μεθόδων στοχεύει αφενός στη εξοικείωση με τα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ερμηνεία των έργων και αφετέρου στην βαθύτερη και ουσιαστικότερη μελέτη και κατανόηση του ίδιου του αντικειμένου. Πέρα βέβαια από τις ερμηνείες, οι συναντήσεις στοχεύουν στην ανάδειξη της «διαφάνειας» των έργων και των στοιχείων εκείνων που τα καθιστούν τόπους.

Ο γενικότερος στόχος του σεμιναρίου ιστορίας της τέχνης δεν είναι απλώς πληροφοριακός, γνωστικός ή αισθητικός. Τα μαθήματα ουσιαστικά στοχεύουν στην συγκρότηση ενός εννοιολογικού σύμπαντος στο οποίο έννοιες που αφορούν στην τέχνη και τον πολιτισμό να κατέχουν μια σημαντική θέση. Κατανοώντας καλύτερα τους τρόπους με τους οποίους συγκροτούνται και λειτουργούν οι μορφές του κόσμου που μας περιβάλλει κατανοούμε βαθύτερα και κάτι από τον ίδιο μας τον εαυτό και τη θέση του στον κόσμο.

NYC3847

Elliott Erwitt, Madrid. 1995. Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia. “Guernica” by Pablo PICASSO, gelatin print, © Elliott Erwitt/Magnum Photos

Ο κύκλος περιλαμβάνει δέκα διαλέξεις που αρχίζουν στις 2 Οκτωβρίου και ολοκληρώνονται στις 18 Δεκεμβρίου 2018.
Αναλυτικά, το πρόγραμμα έχει ως εξής

1. Τρίτη 2/10/2018     ΜΑΔΡΙΤΗ
2. Τρίτη 9/10/2018     Prado / Thyssen Bornemisza / Reina Sofia

3. Τρίτη 16/10/2018     ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ
4. Τρίτη 23/10/2018     Uffizi / Accademia / Medici Ricardi / Pitti

5. Τρίτη 30/10/2018    ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
6. Τρίτη 6/11/2018      Metropolitan / MoMA

7. Τρίτη 27/11/2018     ΒΙΕΝΝΗ
8. Τρίτη 4/12/2018       Kunsthistorisches / Albertina / Belvedere / Leopold

9. Τρίτη 11/12/2018       ΤΟΚΥΟ
10. Τρίτη 18/12/2018     Tokyo National Museum / Nezu Museum / Ota Memorial

Οι διαλέξεις πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.
Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email: info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– DESIGN 60

20 06 2018

Ετήσια Έκθεση του Κολλεγίου Βακαλό Art & Design

Η Διεύθυνση της Σχολής Βακαλό και εγώ προσωπικά σας προσκαλούμε στην ετήσια έκθεση σπουδαστικών εργασιών design 60″ που εγκαινιάζεται την Τετάρτη 20 Ιουνίου 2018, στις 8:00 μ.μ., στο κεντρικό κτήριο του Κολλεγίου. Πρόκειται για το επιστέγασμα μιας δημιουργικής διαδικασίας που ενώνει το παρελθόν με το παρόν και την τέχνη με την καθημερινότητα μέσα από εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εκδοχές εικαστικού σχεδιασμού.

Κλείνοντας την 60η χρονιά από την ίδρυσή του, το Κολλέγιο Βακαλό εκθέτει αντιπροσωπευτικές δουλειές των σπουδαστών του, και μέσω αυτών παρουσιάζει το συστηματικό δημιουργικό έργο το οποίο επιτελεί στην εκπαίδευση των εφαρμοσμένων τεχνών, και ειδικά στη Γραφιστική (Graphic Design), την Αρχιτεκτονική Εσωτερικού Χώρου (Interior Design), την Ιστορία και τη Θεωρία της Τέχνης και του Design (Art and Design History and Theory) και την Ψηφιακή Σχεδίαση (Digital Design).

 

Οι επισκέπτες της έκθεσης “design 60” θα έχουν την ευκαιρία να δουν έργα νέων δημιουργών, τα οποία εκτείνονται σε όλους σχεδόν τους τομείς των εφαρμοσμένων τεχνών: ιστορία της τέχνης, web design, computer graphics, αφίσες, διαφημίσεις, συσκευασίες, προϊόντα και gadgets, εταιρική ταυτότητα, εμβλήματα, σήματα και λογότυπα, κλασική και πειραματική τυπογραφία, εικονογράφηση, φωτογραφία, χώροι κατοικίας, καταστήματα και εκθεσιακά περίπτερα, αστική κηποτεχνία, εικαστικές κατασκευές, μικρογλυπτική, θεατρικά σκηνικά και κοστούμια, και πολλά άλλα.

 

Η παράδοση της Βακαλό θέλει την εκδήλωση αυτή να είναι περισσότερο πάρτι παρά μια τυπική έκθεση. Κόσμος, χρώματα, κίνηση και φευγαλέες μορφές, νεανικές φωνές, ήχοι, αρώματα και μουσική, μαζί με άφθονη μπίρα και ωραίες μουσικές επιλογές, διαμορφώνουν το πλέον κατάλληλο περιβάλλον για να απολαύσει κανείς την τέχνη του design, αυτή την αισθητική του εφήμερου που αφήνει ανεξίτηλα ίχνη στην καθημερινότητά μας.

Η έκθεση “design 60” καταλαμβάνει όλους τους ορόφους του κεντρικού κτηρίου του Κολλεγίου, και ο τρόπος με τον οποίο είναι οργανωμένη βοηθά τον επισκέπτη να αποκτήσει μια σαφή εικόνα τόσο των τομέων του Design γενικά όσο και της διάρθρωσης των σπουδών που παρέχει το Κολλέγιο Βακαλό.

Τα εγκαίνια της φετινής έκθεσης έχουν ιδιαίτερο χαρακτήρα καθώς συμπίπτουν με τα 60 χρόνια από την ίδρυση της Σχολής Βακαλό.

 

Εγκαίνια: Τετάρτη 20 Ιουνίου 2018 8:00 μ.μ. -11:00 μ.μ.

Διάρκεια έκθεσης
20 Ιουνίου-1 Οκτωβρίου (καθημερινά, εκτός σαββατοκύριακου)
Ώρες λειτουργίας
20 Ιουνίου-13 Ιουλίου: 9:00-21:00
16 Ιουλίου-24 Αυγούστου: 10:00-18:00
27 Αυγούστου-1 Οκτωβρίου: 9:00-21:00

W: www.vakalo.gr

Κολλέγιο ΒΑΚΑΛΟ Art & Design – Λάμπρου Κατσώνη 26, Αθήνα 11471

τηλ.: 210 6442514, 210 6425185 fax: 210 6444840 e-mail: info@vakalo.gr





– Βίντεο από τον πρόσφατο κύκλο διαλέξεων

13 06 2018

Από τον κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Modernism Revisited: Οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα” που ολοκληρώθηκε πρόσφατα στην Γκαλερί Μαρνέρη, έχω ήδη ανεβάσει 13 βίντεο που νομίζω ότι καλύπτουν σχεδόν όλη την περίοδο που μελετήσαμε.

Τα τελευταία βίντεο που ανέβηκαν αυτές τις μέρες, αφορούν τον Egon Schiele και την έκθεση The Shape of Time. Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.

Επειδή ενδέχεται να ανεβάσω και άλλο υλικό, μείνετε συντονισμένοι!

 





– Ψηφίστε για το θέμα του 2018/19

1 06 2018

Με το κλείσιμο της χρονιάς, έρχεται αναπόφευκτα το ερώτημα ποιο θα είναι το θέμα του νέου κύκλου διαλέξεων που θα αρχίσει τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο του 2018. Επειδή μας διακρίνει πνεύμα δημοκρατικό, ας αποφασίσουμε μαζί ψηφίζοντας.

Τα προτεινόμενα θέματα είναι

* Συνέχεια του φετινού κύκλου (20ος αιώνας, από το 1947 και μετά). Η επιλογή αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι θα ακολουθήσει την πορεία που έχουμε ήδη παρακολουθήσει, και θα μας φέρει ομαλά μέχρι τις μέρες μας.

* Περιήγηση στα μουσεία όλου του κόσμου. Εδώ, μπαίνει και το στοιχείο του ταξιδιού διότι η κάθε διάλεξη θα μας φέρνει σε άλλο σημείο του πλανήτη.

* Έλληνες εικαστικοί του 20ου αιώνα. Και βέβαια δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε την μεγάλη Ελληνική καλλιτεχνική παραγωγή του 20ου αιώνα, με την αναζήτηση της Ελληνικότητας αλλά και την μεγαλύτερη ή μικρότερη υιοθέτηση των τάσεων του εξωτερικού.

* Τέλος, μπορείτε να προσθέσετε όποιο θέμα θα θέλατε να αναπτύξουμε, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στα παραπάνω.

Για να ψηφίσετε, χρησιμοποιήστε τον πίνακα που θα βρείτε στην δεξιά στήλη (ή στο τέλος της σελίδας αν βλέπτε από κινητό τηλέφωνο).

Όταν συγκεντρωθούν τα αποτελέσματα, θα τα δημοσιεύσω.

Παντελής Τσάβαλος





– The Shape of Time

30 05 2018
The Shape of Time 1

Tulio Lombardo, Νεαρό ζευγάρι, 1505-10, Kunsthistorisches Museum, Βιέννη και Felix Gonzalez-Torres, Χωρίς τίτλο (τέλειοι εραστές), 1987-90, Wadsworth Atheneum Museum of Art, Hertford, Κονέκτικατ

Κοιτάζουμε τα αστέρια και ταξιδεύουμε στο φως τους, χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι πολλά από αυτά δεν υπάρχουν πια ως φυσική παρουσία. Η λάμψη όμως που κάποτε εξέπεμψαν, διασχίζει την απεραντοσύνη του σύμπαντος και τέρπει τα δικά μας μάτια, παρά τα έτη φωτός που μας χωρίζουν. Έτσι είναι και τα έργα τέχνης του παρελθόντος: Οι καλλιτέχνες που τα έφτιαξαν δεν υπάρχουν πια, όπως και οι λόγοι που πυροδότησαν τη δημιουργία τους, όμως αυτά βρίσκονται εκεί, απτά σχήματα της μορφής του χρόνου και περιμένουν από εμάς να ανακαλύψουμε την αλήθεια τους.

Όπως αναφέρει ο George Kubler στο The Shape of Time (1962):

“However fragmentary its condition, any work of art is actually a portion of arrested happening, or an emanation of past time. It is a graph of an activity now stilled, but a graph made visible like an astronomical body, by a light that originated with the activity.’(George Kubler, 1962, p.19).

Το βιβλίο του Kubler αποτέλεσε την έμπνευση για την πολύ ενδιαφέρουσα ομότιτλη έκθεση (The Shape of Time) που πραγματοποιείται αυτή την περίοδο στη Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, στη Βιέννη σε επιμέλεια του Jasper Sharp και στην οποία θα έχουμε την ευκαιρία να περιηγηθούμε την Πέμπτη 31 Μαΐου, στην τελευταία συνάντηση αυτού του κύκλου.

The Shape Of Time 2

Rembrandt, Αυτοπροσωπογραφία, 1652, Kunsthistorisches Museum, Βιέννη και Marc Rothko, Χωρίς τίτλο, 1959-60, The Collections of Christopher Rothko

Θα κάνουμε επίσης μια σύντομη περιήγηση στις εκθέσεις που πραγματοποιούνται τώρα στο Λονδίνο.

9c3dd2592ff6bfe8031ee61e7e9e2f41_all-too-human-bacon-freud-and-century-of-painting-life-tate.jpg

All too Human. Bacon, Freud and a Century of Painting Life, Tate Britain

maxresdefault

Με αφορμή την επέτειο των εκατό χρόνων από τον θάνατό του Egon Schiele και την πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση που πραγματοποιείται στο Leopold Museum, στη Βιέννη (Egon Schiele: The Jubilee Show), θα κάνουμε μια ενδιαφέρουσα αναφορά στο έργο του.

Egon Schiele

Egon Schiele, Self-Portrait with Physalis, 1912, Leopold Museum, Βιέννη

Η συνάντηση θα κλείσει με μια περιεκτική αναφορά στο έργο του Matisse και με αυτήν θα ολοκληρωθεί, με εορταστικό τρόπο όπως άρχισε, αυτός ο πολύ ενδιαφέρων κύκλος διαλέξεων (Modernism Revisited: Οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα) που άρχισε τον Φεβρουάριο και πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στο φιλόξενο χώρο της Γκαλερί Μαρνέρη.

Matisse, Dance

Henri Matisse, Χορός, 1910, oil on canvas, 260 cm × 391 cm, Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη

Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / 2108668195 / email:info@elenimarneri.com





– Το κόσμημα και οι απεικονίσεις του στην Ιστορία της Τέχνης (video)

21 04 2018

1898-1900 René Lalique, Peacock pectoral, 1898-1900

Πολλοί ήσαν εκείνοι που δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν θέση για την διάλεξη με τίτλο “Το κόσμημα και οι απεικονίσεις του στην Ιστορία της Τέχνης” που πραγματοποιήθηκε στις 16 Απριλίου 2018 στην Γκαλερί Μαρνέρη στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα τριάντα χρόνια της Eleni Marneri Galerie και του κλεισίματος της επετειακής έκθεσης Trinity.

Το θέμα του κοσμήματος και των απεικονίσεών του είναι τεράστιο και είναι βέβαιο ότι θα μας απασχλήσει και στο μέλλον — ίσως και σε κάποια σειρά διαλέξεων.

Για όσους έχασαν την διάλεξη της 16 Απριλίου και για όσους θέλουν να την ξανακούσουν, αποφάσισα να την ανεβάσω ολόκληρη σε βίντεο (Μέρος Α και Μέρος Β συνολικής διάρκειας 2 ωρών και 13 λεπτών), που μπορείτε να βρείτε πατώντας εδώ.





– Αλλαγή ημερομηνίας διάλεξης

20 04 2018

dechirico.jpgΛόγω κάποιας υποχρέωσης που έχω στο εξωτερικό, αναγκαστικά θα πρέπει να αναβληθεί η διάλεξη της 10 Μαΐου και όλο το πρόγραμμα να μετατεθεί κατά μία εβδομάδα. Η χαμένη μέρα θα αναπληρωθεί στις 31 Μαΐου, οπότε θα κλείσουμε πανηγυρικά τον κύκλο και την χρονιά.





– Το κόσμημα και οι απεικονίσεις του στην Ιστορία της Τέχνης

11 04 2018

Διάλεξη από τον Παντελή Τσάβαλο στη Γκαλερί Μαρνέρη
Δευτέρα 16 Απριλίου 2018, ώρα 19:30

1898-1900 René Lalique, Peacock pectoral, 1898-1906.jpg

René Lalique, Επιστήθιο κόσμημα με παγώνι, 1898-1900, χρυσός, σμάλτο, οπάλια, διαμάντια, Συλλογή Calouste Gulbenkian, Λισαβόνα

Στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα τριάντα χρόνια της Eleni Marneri Galerie και ολοκληρώνοντας την επετειακή έκθεση Trinity, ο Παντελής Τσάβαλος θα κάνει μία παρουσίαση για το κόσμημα και τις απεικονίσεις του στην ιστορία της τέχνης.

160a

Λεπτομέρεια από την μεταβυζαντινή εικόνα της Αγίας Αικατερίνης με την εξαιρετικά κεκοσμημένη μορφή. Πρόκειται για έργο του ζωγράφου Βίκτωρος, χρονολογείται στο δεύτερο ήμισυ του 17ου αιώνα και βρίσκεται στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας

Η παρουσίαση περιλαμβάνει διαχρονικές αναφορές στα κοσμήματα διαφορετικών πολιτισμών, από τον αρχαίο κόσμο (Αίγυπτος, Μινωική και Μυκηναϊκή περίοδος, Αρχαία Ελλάδα), την Ύστερη Αρχαιότητα, το Βυζάντιο και την Αναγέννηση, τις κουλτούρες της Αφρικής και τους πολιτισμούς της Προκολομβιανής Αμερικής μέχρι την Ευρώπη και την Αμερική του 19ου και του 20ου αιώνα. Περιλαμβάνει επίσης εκτενείς αναφορές στο έργο καλλιτεχνών που ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με το κόσμημα όπως οι René Lalique, Alphonse Mucha, Salvador Dali, Man Ray, Alexander Calder, Margaret De Patta, Niki de Saint Phalle, Louise Bourgeois και άλλοι. Τα κοσμήματα εξετάζονται με διάφορες μεθοδολογικές προσεγγίσεις (φορμαλιστική, κοινωνικο-ιστορική, σημειολογική και ψυχαναλυτική) και με αναφορές στο θρησκειολογικό, κοινωνικό και αισθητικό πλαίσιο της κάθε περιόδου.

Anjelica Huston wearing The Jealous Husband, 1940, by Alexander Calder, 1976

Κόσμημα του Alexander Calder με τίτλο «ο ζηλιάρης σύζυγος», 1940 (στη φωτογραφία του 1970 το κόσμημα φορά η Anjelica Huston)

Η συμμετοχή είναι ελεύθερη, αλλά λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων είναι απαραίτητη η τηλεφωνική κράτηση.
Για πληροφορίες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη:
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / 2108668195 / email:info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Νέα βίντεο προστέθηκαν!

12 03 2018

blaue-reiter-smallΣτην σελίδα των βίντεο έχουν ήδη προστεθεί πολλά καινούργια βίντεο από τον κύκλο διαλέξεων Modernism Revisited που πραγματοποιείται τώρα. Προβλέπεται να αναρτηθούν κι άλλα μόλις ολοκληρωθεί η επεξεργασία τους.

Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.

 





– Φουτουρισμός (μανιφέστο και βιβλιογραφία)

9 03 2018
Futurism Manifesto

Le Figaro, 20 Feb. 1909: Manifeste du Futurisme

Επειδή πάντα υπάρχει ενδιαφέρον για τον Φουτουρισμό, σκέφτηκα να αναρτήσω και πάλι αφ’ ενός το μανιφέστο του Φουτουρισμού και αφ’ ετέρου μία σύντομη αλλά κατατοπιστική βιβλιογραφία για τον Φουτουρισμό.

Με την ευκαιρία θυμίζω ότι στο μπλογκ είναι συσσωρευμένο τεράστιο υλικό (γραπτό, ηχητικό, οπτικό). Λίγο ψάξιμο αρκεί!

Το μανιφέστο του Φουτουρισμού

Βιβλιογραφία για τον Φουτουρισμό





– Schiele

2 03 2018
Egon Schiele,

Egon Schiele, “Seated Woman with Bent Knee”, (1917) Vienna, Austria

Ο περιορισμένος χρόνος των διαλέξεων μας ανάγκασαν να παραλείψουμε τον Egon Schiele από την χθεσινή διάλεξη, παρ’ ότι ήταν στο πρόγραμμα. Μέχρι λοιπόν να μπορέσουμε να μιλήσουμε για τον Schiele, πατήστε εδώ για να δείτε δύο βίντεο από την επίσκεψη στην έκθεση του Μεγάρου Μουσικής “Κλιμτ, Σήλε, Κόκοσκα και η Εποχή τους: Αριστουργήματα από το Μουσείο Λεοπόλντ της Βιέννης”, στις 29 Δεκεμβρίου 2007, όπου μιλήσαμε για την τέχνη στην Αυστρία των αρχών του 20ου αιώνα και την απόσχιση (secession) της Βιέννης.

Αν θέλετε και Κλιμτ από την ίδια έκθεση, πατήστε εδώ.





– Γερμανικός εξπρεσιονισμός (βίντεο)

26 02 2018

Στον κύκλο διαλέξεων που πραγματοποιείται τώρα, ένα από τα θέματα που μας απασχολούν είναι ο Εξπρεσιονισμός. Ήδη έχω αρχίσει να αναρτώ μερικά σχετικά βίντεο τα οποία και θα εμπλουτίζονται με την πρόοδο των διαλέξεων.

Ξεκινώ σήμερα με ένα βίντεο για τον Franz Marc με τον οποίο ασχοληθήκαμε στην πρόσφατη διάλεξη, καθώς και ένα άλλο βίντεο που αφορά την Νέα Αντικειμενικότητα. Θυμίζω ότι σε πρόσφατη ανάρτηση έχω παραθέσει δύο βίντεο από παλαιότερες επισκέψεις στα μουσεία του Βερολίνου, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται με τα σημερινά.

Επίσης, όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να βρει πολύ υλικό για αυτά και για άλλα θέματα στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ όπου φιλοξενούνται δεκάδες (ίσως εκατοντάδες) βίντεο που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.

*

1.
Franz Marc
Σύντομη παρουσίαση του έργου του Franz Marc, ενός από τους κυριότερους εκφραστές του Γερμανικού Εξπρεσιονισμού και εκ των ιδρυτών του Γαλάζιου Καβαλάρη


2.
Νέα Αντικειμενικότητα
Σύντομη παρουσίαση της Νέας Αντικειμενικότητας, οι κοινωνικές συνθήκες που οδήγησαν σε αυτήν και οι κύριοι εκφραστές της, Otto Dix, George Grosz και Max Beckmann.


 





– Εξπρεσιονισμός (στα μουσεία του Βερολίνου)

23 02 2018

Στις διαλέξεις που κάνω στην Γκαλερί Μαρνέρη στα πλαίσια του κύκλου “Modernism Revisited: Οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα“, μιλάμε εκτενώς για τον Εξπρεσιονισμό, οπότε σκέφτηκα ότι θα είχε ενδιαφέρον να ξαναδούμε δύο βίντεο από τις επισκέψεις που είχαμε κάνει στο Brucke Museum και το Neue Museum του Βερολίονου πριν μερικά χρόνια. Ακολουθεί και ένα σχετικό βίντεο από επίσκεψη στην Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας, όπου αναφέρομαι στον Εξπρεσιονισμό στην Ελλάδα.

Επίσης, ίσως έχει ενδιαφέρον και το απόσπασμα από πρόσφατη διάλεξη όπου εξηγούμε τον διαφορετικό τρόπο έκφρασης των Φωβ καλλιτεχνών και των καλλιτεχνών της Γέφυρας, και όπου μιλάμε για τους προδρόμους των εξπρεσιονιστών, τον Μουνκ και τον Βαν Γκογκ.

*

1.
Μία εισαγωγή στον Εξπρεσιονισμό, από την επίσκεψη στο Brucke Museum του Βερολίονου.


2.
Μία εισαγωγή στην Νέα Αντικειμενικότητα, στο Neue Museum του Βερολίνου.


3.
Ο εξπρεσιονισμός και οι λόγοι που δεν ευδοκίμησε στην Ελληνική τέχνη.






– Modernism Revisited – Fully booked

3 02 2018

Οι θέσεις για το νέο κύκλο διαλέξεων συμπληρώθηκαν, αλλά υπάρχει λίστα αναμονής για πιθανές ακυρώσεις. Σας ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον.

Modernism Revisited

Οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα. Νέος κύκλος διαλέξεων στην Γκαλερί Μαρνέρη

8 Φεβρουαρίου έως 17 Μαΐου 2018

Κύκλος 12 συναντήσεων   /  Kάθε Πέμπτη, 19:00-21:00

Ο νέος κύκλος διαλέξεων Ιστορίας της Τέχνης στην Γκαλερί Μαρνέρη αποτελεί συνέχεια του πρώτου κύκλου για την Μοντέρνα Τέχνη, που είχε πραγματοποιηθεί με μεγάλη επιτυχία το φθινόπωρο του 2016. Εκείνος ο κύκλος είχε τίτλο «Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ» και επικεντρώθηκε στις καλλιτεχνικές αναζητήσεις από τα μέσα του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα.

Ο νέος κύκλος με τίτλο «Modernism Revisited» επικεντρώνεται στην περίοδο 1905-1945 και παρακολουθεί τη συναρπαστική περιπέτεια των καλλιτεχνικών πρωτοποριών στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν νέες οπτικές γλώσσες που να μορφοποιούν το κοινό αίσθημα, να υλοποιούν την ευφορία και τον ενθουσιασμό που χαρακτηρίζουν τα συλλογικά οράματα και τις κοινωνικές προσδοκίες, αλλά και να απεικονίζουν τα αισθήματα δυσφορίας ή διάψευσης που χαρακτηρίζουν τις κοινωνικές και αισθητικές εξελίξεις αυτής της περιόδου.

Ο κύκλος αυτός παρατηρεί με διεισδυτική ματιά αυτή την περιπέτεια και τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους βρίσκει την έκφραση και διατύπωση της στα μεγάλα κινήματα της εποχής, τον Εξπρεσιονισμό, τον Κυβισμό, τον Φουτουρισμό. Τον Ντανταϊσμό, και τον Σουρεαλισμό, καθώς και τις τάσεις που διαμορφώνονται στην ευρύτερη Ευρωπαϊκή τέχνη του πρώτου μισού του 20ου αιώνα.

Read the rest of this entry »





– Modernism Revisited

23 01 2018
Οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες του 20ου αιώνα. Νέος κύκλος διαλέξεων στην Γκαλερί Μαρνέρη

8 Φεβρουαρίου έως 17 Μαΐου 2018

Κύκλος 12 συναντήσεων   /  Kάθε Πέμπτη, 19:00-21:00

Ο νέος κύκλος διαλέξεων Ιστορίας της Τέχνης στην Γκαλερί Μαρνέρη αποτελεί συνέχεια του πρώτου κύκλου για την Μοντέρνα Τέχνη, που είχε πραγματοποιηθεί με μεγάλη επιτυχία το φθινόπωρο του 2016. Εκείνος ο κύκλος είχε τίτλο «Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ» και επικεντρώθηκε στις καλλιτεχνικές αναζητήσεις από τα μέσα του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα.

Ο νέος κύκλος με τίτλο «Modernism Revisited» επικεντρώνεται στην περίοδο 1905-1945 και παρακολουθεί τη συναρπαστική περιπέτεια των καλλιτεχνικών πρωτοποριών στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν νέες οπτικές γλώσσες που να μορφοποιούν το κοινό αίσθημα, να υλοποιούν την ευφορία και τον ενθουσιασμό που χαρακτηρίζουν τα συλλογικά οράματα και τις κοινωνικές προσδοκίες, αλλά και να απεικονίζουν τα αισθήματα δυσφορίας ή διάψευσης που χαρακτηρίζουν τις κοινωνικές και αισθητικές εξελίξεις αυτής της περιόδου.

Ο κύκλος αυτός παρατηρεί με διεισδυτική ματιά αυτή την περιπέτεια και τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους βρίσκει την έκφραση και διατύπωση της στα μεγάλα κινήματα της εποχής, τον Εξπρεσιονισμό, τον Κυβισμό, τον Φουτουρισμό. Τον Ντανταϊσμό, και τον Σουρεαλισμό, καθώς και τις τάσεις που διαμορφώνονται στην ευρύτερη Ευρωπαϊκή τέχνη του πρώτου μισού του 20ου αιώνα.

Οι παρουσιάσεις έχουν τη μορφή διαλέξεων που διαρκούν δυο εκπαιδευτικές ώρες και καλύπτουν τις σημαντικότερες ενότητες της ιστορίας της τέχνης και του πολιτισμού. Επικεντρώνονται στις εικαστικές τέχνες με έμφαση στη ζωγραφική, αλλά και σύντομες αναφορές στην αρχιτεκτονική, την γλυπτική και το design. Για την ουσιαστικότερη κατανόηση του αντικειμένου γίνεται συχνά χρήση εξωεικαστικών αναφορών από τη μουσική, την λογοτεχνία, , τη φιλοσοφία, τη φύση και την επιστήμη που συνδυάζονται (συγχρονικά ή διαχρονικά) με τις εικαστικές μορφές με γνώμονα τη μορφή, το περιεχόμενο ή το ύφος. Η παρουσίαση στηρίζεται στο λόγο και στην εικόνα με προβολή ιδιαίτερα πλούσιου εικονογραφικού υλικού σε διαφάνειες.

Read the rest of this entry »





– Αναβολή διάλεξης

26 10 2017

Αναβάλλεται η σημερινή διάλεξη για την Σύγχρονη τέχνη και την Μπιενάλε της Βενετίας στην γκαλερί Μαρνέρη λόγω δυσκολίας πρόσβασης που οφείλεται στην απεργία των εργαζομένων του μετρό. Ενημέρωσαν πολλά άτομα για την αδυναμία συμμετοχής και θεωρήσαμε ότι θα ήταν καλύτερα να αναβληθεί η παρουσίαση. Το θέμα της διάλεξης ήταν ιδιαιτέρως ενδιαφέρον (εθνικές συμμετοχές Ισραήλ, Ρωσίας, Αμερικής κ.α.) και θα ήταν κρίμα να μην μπορέσουν να το παρακολουθήσουν τόσα άτομα. Στην επόμενη συνάντηση (Πέμπτη 2/11) θα συζητήσουμε την ημερομηνία διεξαγωγής της αναβληθείσας παρουσίασης. Ευχαριστώ





– Τελευταίες θέσεις για τις διαλέξεις της Μπιενάλε στη Γκαλερί Μαρνέρη

11 10 2017

Την Πέμπτη 12 Οκτωβρίου αρχίζει ο νέος κύκλος διαλέξεων στην Γκαλερί Μαρνέρη. Υπάρχουν πολύ λίγες διαθέσιμες θέσεις. Σε περίπτωση που θέλετε να συμμετάσχετε επικοινωνήστε άμεσα με την γκαλερί.

Ο κύκλος των δέκα διαλέξεων (Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος 2017) είναι αφιερωμένος στη σύγχρονη τέχνη όπως αυτή παρουσιάζεται στη 57η Μπιενάλε της Βενετίας και μας παρέχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε τις τάσεις της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε όλο τον κόσμο έτσι όπως παρουσιάζονται στη μεγάλη αυτή συνάντηση της παγκόσμιας τέχνης.

Όπως αναφέρει στο εισαγωγικό της κείμενο η επιμελήτρια της φετινής Biennale, Christine Macel, σήμερα, σε έναν κόσμο γεμάτο με συγκρούσεις και γεγονότα που σοκάρουν, η τέχνη γίνεται μαρτυρας αυτού του πολύτιμου στοιχείου που μας κάνει ανθρώπους. Η τέχνη αποτελεί το έσχατο πεδίο για ενδοσκόπηση, ατομική έκφραση, ελευθερία και δυνατότητα να τίθενται τα στοιχειώδη ερωτήματα της ανθρώπινης ζωής. Η τέχνη είναι μια αγαπημένη επικράτεια για όνειρα και ουτοπίες, ένας καταλύτης των ανθρώπινων δεσμών με τη φύση και το σύμπαν, ένα μέσο ανύψωσης σε μια πιο πνευματική διάσταση. Η τέχνη είναι το τελευταίο οχυρό, ένας κήπος στον οποίο μπορούν να ανθίσουν όλα όσα ξεπερνούν τις πρόσκαιρες τάσεις και τα προσωπικά ενδιαφέροντα. Η τέχνη αντιπροσωπεύει τo αδιαμφισβήτητο εναλλακτικό πεδίο στον ατομισμό και την αδιαφορία. Μας διαπαιδαγωγεί και μας εξελίσσει. Σε μια εποχή παγκόσμιας αναταραχής, η τέχνη αγκαλιάζει τη ζωή ακόμα κι αν συχνά συνυπάρχει με αναπόφευκτες αμφιβολίες. Ο ρόλος, η φωνή και η ευθύνη του καλλιτέχνη είναι πιο κρίσιμες από ποτέ στο πλαίσιο του σημερινού δημόσιου διαλόγου, καθώς φαίνεται να είναι μέσα στην ίδια την πρωτοβουλία και τον δυναμισμό της καλλιτεχνικής πράξης που θα διαμορφωθεί ο αυριανός κόσμος, όσο αβέβαιος κι αν είναι και η διαίσθηση των καλλιτεχνών φαίνεται να συλλαμβάνει τον κόσμο του σήμερα και του αύριο, ίσως περισσότερο από άλλους.

Read the rest of this entry »





– Η θέα του αθέατου στους Δελφούς

28 09 2017

 Η θέα του αθέατου. Το έργο τέχνης και η αναζήτηση της πνευματικότητας

Το Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017, θα προλογίσω τα εγκαίνια της φωτογραφικής έκθεσης της Ευγενίας Κουμάνταρου “Πέρα από το Λευκό”, μαζί με την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.

Η κ. Αρβελέρ  θα κάνει μια ομιλία με θέμα «Φωτογραφία και τέχνη» κι εγώ θα κάνω μία παρουσίαση με θέμα «Η θέα του αθέατου: Το έργο τέχνης και η αναζήτηση της πνευματικότητας». Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της έκθεσης και θα ακολουθήσει ξενάγηση από την κ. Κουμάνταρου.

Η παρουσίαση μου περιλαμβάνει ένα διαχρονικό ταξίδι στην ιστορία της τέχνης που γίνεται με αφορμή τη φωτογραφική έκθεση της Ευγενίας Κουμάνταρου, «Πέρα από το Λευκό» . Οι σταθμοί αυτού του ταξιδιού είναι ποικίλοι: από τους αρχαίους ναούς και τις βυζαντινές εικόνες μέχρι τα έργα καλλιτεχνών όπως o Kasimir Malevich, ο Ivan Kliun, ο Piet Mondrian, ο Marc Rothko, ο Bill Viola, ο Herbert Bradl, ο Γιάννης Σπυρόπουλος, ο Alberto Burri, o Bae Bien-U, o Anish kapoor και πολλοί άλλοι.

Τα έργα αυτά θα γίνουν αφορμή να σχολιαστούν οι τρόποι με τους οποίους η τέχνη διαπραγματεύεται έννοιες όπως το πνεύμα και η ύλη, η παρουσία και η απουσία, το κενό και η πληρότητα, ο χρόνος και η διαστολή του, ο χώρος και η αναίρεσή του, τα εσωτερικά τοπία, η απώλεια και η αποκάλυψη. Το κοινό νήμα που συνδέει όλα αυτά τα έργα είναι το γεγονός ότι το καθένα με τον τρόπο του απομακρύνεται από την αναπαράσταση του ορατού κόσμου ή τη φαινομενολογική προσέγγισή του και απεικονίζει, προκαλεί ή εμπεριέχει ένα είδος στοχασμού πάνω στην ίδια την εμπειρία της ανθρώπινης ύπαρξης.

Πρόκειται για μια ανανεωμένη και συνοπτική εκδοχή της παρουσίασης με το ίδιο θέμα που είχα κάνει το 2012, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης με αφορμή την φωτογραφική έκθεση της κ. Κουμάνταρου στο μουσείο.

Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017, στις 19.00
Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών

Διάρκεια έκθεσης: 30 Σεπτεμβρίου-10 Οκτωβρίου 2017

Ώρες λειτουργίας:

Δευτέρα –Παρασκευή  09.00-15.00

Σάββατο-Κυριακή 10.00-14.00

Είσοδος  ελεύθερη





– Toulouse Lautrec

27 09 2017

Ηθοποιοί και θεατές, μίμοι και χορεύτριες, πελάτες και πόρνες, diseuses και παριστάμενοι, άλογα και αναβάτες αποτελούν το πολύχρωμο πλήθος που απεικονίζεται στα σχέδια, τα λάδια και τις λιθογραφίες του Τουλούζ-Λωτρέκ (Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa, 1864 -1901). Η ματιά του ζωγράφου ακινητοποιεί τη στιγμή κατά την οποία τα πρόσωπα αυτού του πλήθους συγκεντρώνονται με ένταση και κίνηση στις δραστηριότητές τους στα καμπαρέ, τα θέατρα και τα καφέ ή στοχάζονται νωχελικά πάνω σε όσα τους συμβαίνουν στη ζωή. Στους χώρους του Λωτρέκ η μουσική και ο χορός συναντούν τη σιωπή, η μπουρζουαζία το προλεταριάτο, ο καθωσπρεπισμός τον υπόκοσμο, οι ενοχές την απενοχοποίηση, ο ερωτισμός το αντικείμενο του πόθου του και το εσωτερικό σκοτάδι των ανθρώπων τη λάμψη από τα φώτα της ράμπας, της διασκέδασης και της νυχτερινής ζωής.

1892 At the Moulin Rouge, Art Institute of Chicago

Ο Λωτρέκ έρχεται από το Αλμπί όπου μεγάλωσε, στο Παρίσι το 1882 και εγκαθίσταται στη Μονμάρτη. Η αριστοκρατική καταγωγή του είχε παράσχει την οικονομική άνεση και την πνευματική συγκρότηση, αλλά η ασθενική του φύση, η δυσμορφία και ο νανισμός του, αποτέλεσμα γενετικών ανωμαλιών και παθήσεων, του είχε στερήσει τη δυνατότητα σε μια κανονική ζωή. Στην επαφή του με τον περιθωριακό κόσμο του Παρισιού ο Λωτρέκ φαίνεται να αισθάνεται εκλεκτικές συγγένειες που πυροδοτούν την πιο δημιουργική του περίοδο που θα κρατήσει γύρω στα δεκαπέντε χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων θα αγκαλιάσει, θα υιοθετήσει και θα τροφοδοτήσει την κουλτούρα της Μονμάρτης και του παρισινού θεάματος. Τα έντονα προβλήματα υγείας, επιδεινούμενα από τις καταχρήσεις και το αλκοόλ θα τον οδηγήσουν  στον πρώιμο θάνατο του στα 36 του χρόνια. Παρά το σύντομο της ζωής του έχει αφήσει ένα πολύ σημαντικό αριθμό έργων (πάνω από 700 ελαιογραφίες σε καμβά, 250 υδατογραφίες, 360 χαρακτικά κυρίως με την τεχνική της λιθογραφίας και περισσότερα από 5000 σχέδια με μολύβι, κάρβουνο ή παστέλ)

Read the rest of this entry »





– Εκθεση-αφιέρωμα στον Τουλούζ Λωτρέκ

25 09 2017

Την Δευτέρα 25 Σεπτεμβρίου, ώρα 20:00 εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη (κτήριο οδού Πειραιώς)  μια μεγάλη έκθεση-αφιέρωμα στον Τουλούζ Λωτρέκ.

Τον βασικό πυρήνα της έκθεσης αποτελούν οι εκατό αφίσες που δημιουργήθηκαν από εκατό κορυφαίους γραφίστες όλου του κόσμου (μεταξύ άλλων οι Mieczysław Górowski, Heinz Edelmann, Isidro Ferrer κ.α.),  στο πλαίσιο της έκθεσης Le nouveau Salon des Cent. Exposition Internationale d’affiches. Hommage / Ode à Toulouse Lautrec, που παρουσιάστηκε στο Centre Pompidou, στο Παρίσι το 2001, επετειακή χρονιά για τα εκατό χρόνια από τον θάνατο του καλλιτέχνη.

Η έκθεση στην Αθήνα είναι εμπλουτισμένη με:

– Πέντε πρωτότυπες αφίσες του Toulouse-Lautrec και μια του Pierre Bonnard από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείο Αλέξανδρου Σούτζου.
– Δεκαέξι αφίσες που δημιουργήθηκαν δεκαέξι χρόνια μετά, από δεκαέξι Έλληνες δημιουργούς (μεταξύ άλλων οι Διαμαντής Αϊδίνης, Δημήτρης Αρβανίτης, Στέφανος Ρόκκος, Ρένα Χρυσικοπούλου, Γιάννης Ψυχοπαίδης κ.α.).

– Πορτρέτα του Toulouse-Lautrec φτιαγμένα με διαφορετικές τεχνικές, σε sketchbook, χαρτια και κατασκευές από τους σπουδαστές της Σχολής Βακαλό στο πλαίσιο του project «O Λωτρέκ στη Βακαλό / …To win, not To[u]Lo[u]se!..»  που επιμελήθηκε η Άντζι Καρατζά.

Read the rest of this entry »





– Μπήκε Σεπτέμβριος, αρχίζουν τα μαθήματα…

7 09 2017

Η 57η Μπιενάλε της Βενετίας

Νέος κύκλος διαλέξεων με τον Παντελή Τσάβαλο στη Γκαλερί Μαρνέρη

(Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2017)

Η αφίσα της 57ης Μπιενάλε

Ο κύκλος των δέκα διαλέξεων αποτελεί μια μεγάλη περιήγηση στη σύγχρονη τέχνη όπως αυτή παρουσιάζεται (13.05-26.11.2017) στη Μπιενάλε της Βενετίας. Πρόκειται για την 57η διοργάνωση του θεσμού, που μετράει 120 χρόνια ζωής και που μας παρέχει τη δυνατότητα, κάθε δυο χρόνια να παρατηρούμε το φαινόμενο της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε όλο τον κόσμο έτσι όπως παρουσιάζεται στη μεγάλη αυτή συνάντηση της παγκόσμιας τέχνης.

Όπως αναφέρει στο εισαγωγικό της κείμενο η επιμελήτρια της φετινής Biennale, Christine Macel, σήμερα, σε έναν κόσμο γεμάτο με συγκρούσεις και γεγονότα που σοκάρουν, η τέχνη γίνεται μαρτυρας αυτού του πολύτιμου στοιχείου που μας κάνει ανθρώπους. Η τέχνη αποτελεί το έσχατο πεδίο για ενδοσκόπηση, ατομική έκφραση, ελευθερία και δυνατότητα να τίθενται τα στοιχειώδη ερωτήματα της ανθρώπινης ζωής. Η τέχνη είναι μια αγαπημένη επικράτεια για όνειρα και ουτοπίες, ένας καταλύτης των ανθρώπινων δεσμών με τη φύση και το σύμπαν, ένα μέσο ανύψωσης σε μια πιο πνευματική διάσταση. Η τέχνη είναι το τελευταίο οχυρό, ένας κήπος στον οποίο μπορούν να ανθίσουν όλα όσα ξεπερνούν τις πρόσκαιρες τάσεις και τα προσωπικά ενδιαφέροντα. Η τέχνη αντιπροσωπεύει τo αδιαμφισβήτητο εναλλακτικό πεδίο στον ατομισμό και την αδιαφορία. Μας διαπαιδαγωγεί και μας εξελίσσει. Σε μια εποχή παγκόσμιας αναταραχής, η τέχνη αγκαλιάζει τη ζωή ακόμα κι αν συχνά συνυπάρχει με αναπόφευκτες αμφιβολίες. Ο ρόλος, η φωνή και η ευθύνη του καλλιτέχνη είναι πιο κρίσιμες από ποτέ στο πλαίσιο του σημερινού δημόσιου διαλόγου, καθώς φαίνεται να είναι μέσα στην ίδια την πρωτοβουλία και τον δυναμισμό της καλλιτεχνικής πράξης που θα διαμορφωθεί ο αυριανός κόσμος, όσο αβέβαιος κι αν είναι και η διαίσθηση των καλλιτεχνών φαίνεται να συλλαμβάνει τον κόσμο του σήμερα και του αύριο, ίσως περισσότερο από άλλους. Read the rest of this entry »





– Gustav Klimt: Διάλεξη στην Γκαλερί Μαρνέρη την Τρίτη 30 Μαϊου

29 05 2017

Gustav Klimt: Η δεξιοτεχνική αισθητικοποίηση των ανεξέλεγκτων δυνάμεων του υποσυνειδήτου και ο αξιοθαύμαστος συνδυασμός της παραστατικότητας με την αφαίρεση και του ορατού με το νοητό και το συμβολικό.

Την Τρίτη 30 Μαίου 2017 θα ολοκληρώσουμε, εορταστικά και με τη συμμετοχή όλων των αισθήσεων, τους κύκλους διαλέξεων της ακαδημαικής χρονιάς, με μια παρουσίαση του έργου του Γκούσταφ Κλιμτ. Πρόκειται για την τελευταία συνάντηση του κύκλου διαλέξεων για τη Μοντέρνα Τέχνη που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2016-17 στη Γκαλερί Μαρνέρη.

Ωρα έναρξης 19:30

Για πληροφορίες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email: info@elenimarneri.com





– Η φύση στην τέχνη και η τέχνη στη φύση

15 05 2017

Andy Goldsworthy

Συνεχίζονται με μεγάλη επιτυχία οι διαλέξεις του κύκλου «Πέραν της αναπαράστασης: Το φυσικό τοπίο στη Μοντέρνα και τη Σύγχρονη τέχνη» που διοργανώνονται από το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και πραγματοποιούνται κάθε Δευτέρα στον Πύργο των Βιβλίων, στο νέο κτήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

Την Δευτέρα 15 Μαΐου 2017, ώρα 19:00, στη δεύτερη συνάντηση αυτού του κύκλου, θα συνεχίσουμε την παρουσίαση της συναρπαστικής περιπέτειας στην απεικόνιση του φυσικού τοπίο από τους ζωγράφους της μοντέρνας τέχνης και θα περάσουμε στην μετάθεση του ενδιαφέροντος από την απεικόνιση στην επέμβαση ή διαμόρφωση του ίδιου του φυσικού περιβάλλοντος. ως έργου τέχνης που συντελείται τη δεκαετία του 1960 και 1970 και θα ολοκληρώσουμε τις αναφορές μας με την παρουσίαση σύγχρονων καλλιτεχνών που συνοψίζουν όλα τα παραπάνω.

Georges Seurat

Τα θέματα που θα διαπραγματευτούμε είναι:

  • Ο Γκωγκέν, το βάθος του χρόνου, η πολιτισμική σύνθεση και η μνήμη.
  • Ο Σερά, η γεωμετρία, τα στροβιλιζόμενα σωματίδια και το υπερλογόγραμμα του κόσμου.
  • Ο Chris Jordan και η οικολογία.
  • Ο Σεζάν, η φαινομενολογία, η σχέση των επιμέρους με το όλον και του υποκειμένου με τον κόσμο.
  • Η Τέχνη της γης και η επιστροφή της τέχνης στη φύση.
  • Ο Andy Goldsworthy, η σύγχρονη τέχνη της γης και ο συνδυασμός όλων των παραπάνω.
  • Andy Goldsworthy

 

– Δευτέρα 8 Μαΐου 2017, 19:00-21:00: Η απεικόνιση του φυσικού τοπίου στη Μοντέρνα Τέχνη 1 

– Δευτέρα 15 Μαΐου 2017,19:00-21:00 : Η απεικόνιση του τοπίου στη Μοντέρνα Τέχνη 2 / Τέχνη της γης και της φύσης

– Δευτέρα 22 Μαΐου 2017, 19:00-21:00: Φυσικό τοπίο και σύγχρονη τέχνη

Η είσοδος είναι ελεύθερη και η συμμετοχή γίνεται με σειρά προτεραιότητος, οπότε φροντίστε να είστε εκεί λίγο νωρίτερα.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το ΚΠΙΣΝ στο visit@snfcc.org ή στο 216 8091001

 





– Πέραν της αναπαράστασης: Το φυσικό τοπίο στη Μοντέρνα και τη Σύγχρονη τέχνη

3 05 2017

Νέος κύκλος διαλέξεων στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Claude Monet, Sunset on the Seine, 1874

Με την άνοιξη να βρίσκεται στα καλύτερά της, το φυσικό τοπίο να μεταμορφώνεται σε μια αύρα χρωμάτων και αρωμάτων και τα νέα κτήρια του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος να μπαίνουν σταδιακά σε λειτουργία, ένας κύκλος διαλέξεων για την τέχνη και το φυσικό τοπίο φαίνεται επίκαιρος και ελκυστικός.

Τις επόμενες Δευτέρες (8, 15 και 22 Μαίου, 19:00-21:00) θα πραγματοποιήσω έναν κύκλο διαλέξεων στον Πύργο των Βιβλίων, στο νέο κτήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος με θέμα  «Πέραν της αναπαράστασης: Το φυσικό τοπίο στη Μοντέρνα και τη Σύγχρονη τέχνη»

Πρόκειται για έναν κύκλο τριών διαλέξεων που εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους οι εικαστικές τέχνες διαπραγματεύονται τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον από τα τέλη του 19ου μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα αναπαριστώντας, απεικονίζοντας ή επεμβαίνοντας στο φυσικό τοπίο. Οι τρεις διαλέξεις οργανώνονται σε δύο ενότητες.

Emil Nolde, Sea with red sky

Η πρώτη ενότητα (8 και 15 Μαΐου) παρουσιάζει τους τρόπους που απεικονίζεται το φυσικό τοπίο στη μοντέρνα τέχνη. Από την απεικόνιση της εφήμερης και φευγαλέας αίσθησης στα έργα των ιμπρεσιονιστών, στην ψυχολογική προβολή υποκειμενικών αισθημάτων στο έργο των εξπρεσιονιστών και από την νοητική, συνοπτική εικόνα των πολλαπλών θεάσεων στον κυβισμό στα εσωτερικά τοπία του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Θα παρουσιαστούν έργα των Claude Monet, Vincent Van Gogh, Paul Gauguin, Georges Seurat, Paul Cezanne, Pablo Picasso, Georges Braque, Egon Schiele, Vassily Kandinsky, Emil Nolde, Paul Klee, Piet Mondrian, Max Ernst, Henri Matisse, Rene Magritte, Juan Miro Marc Rothko, Jackson Pollock κ.α.

Στη δεύτερη συνάντηση αυτής της ενότητας (15 Μαΐου) θα παρουσιαστεί και η μετάθεση του ενδιαφέροντος από την απεικόνιση του φυσικού τοπίου στην επέμβαση ή διαμόρφωση του ίδιου του φυσικού περιβάλλοντος. ως έργου τέχνης. Η καλλιτεχνική τάση που συνδέεται με αυτή τη μετάθεση είναι γνωστή ως τέχνη της γης, της φύσης ή του περιβάλλοντος, εμφανίζεται στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και διαρκεί μέχρι σήμερα. Θα παρουσιαστούν έργα των Walter De Maria, Richard Long, Robert Smithson, Christo and Jeanne Claude, James Turrel, Andy Goldsworthy κ.α.

James Turrel, Roden Crater, Arizona, 1979-2017

Η δεύτερη ενότητα (22 Μαΐου) παρουσιάζει τη σχέση του φυσικού τοπίου με τη σύγχρονη τέχνη και τις ποικίλες καλλιτεχνικές πρακτικές που αυτή μετέρχεται για να εικονοποιήσει αυτή τη σύνθετη σχέση. Από τα φορτισμένα τοπία της συλλογικής μνήμης μέχρι τα έργα που  προβληματίζονται για τη σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό και από τα έργα που σχολιάζουν την εύθραυστη  ισορροπία ανάμεσα στην  τεχνολογική ανάπτυξη και το φυσικό περιβάλλον μέχρι τα έργα που διερευνούν την αισθητική αξία των ίδιων των δημιουργημάτων της φύσης. Θα παρουσιαστούν έργα των David Hockney,  Francisco Clemente, Anselm Kiefer , Gerhard Richter, Giuseppe Penone, Fiona Hall, Berlinde De Bruyckere, Imran Qureshi, Herman de Vries κ.α.

Fiona Hall, Manuhiri (Travellers), 2014

– Δευτέρα 8 Μαΐου 2017, 19:00-21:00: Η απεικόνιση του φυσικού τοπίου στη Μοντέρνα Τέχνη 1 

– Δευτέρα 15 Μαΐου 2017,19:00-21:00 : Η απεικόνιση του τοπίου στη Μοντέρνα Τέχνη 2 / Τέχνη της γης και της φύσης

– Δευτέρα 22 Μαΐου 2017, 19:00-21:00: Φυσικό τοπίο και σύγχρονη τέχνη

Η είσοδος είναι ελεύθερη και η συμμετοχή γίνεται με σειρά προτεραιότητος, οπότε φροντίστε να είστε εκεί λίγο νωρίτερα.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με το ΚΠΙΣΝ στο visit@snfcc.org ή στο 216 8091001





– Για φαντάσου! Να ‘χουν ασπρίσει καποιανού τα μαλλιά κι εκείνος να κρυφακούει στον Παράδεισο!

30 04 2017

Με το μεγαλείο της φύσης (και τη μικρότητα της περιρρέουσας καθημερινότητας) να βρίσκονται σε πλήρη άνθηση, διαβάζω ξανά την «Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο» του Οδυσσέα Ελύτη και, μέρες που είναι, σκέφτηκα να μοιραστώ ένα απόσπασμα μαζί σας.

IMG_2601 st

Λεπτομέρεια από την τοιχογραφία της Άνοιξης, από τον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας (σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο), π. 1630 π.Χ.

Οδυσσέας Ελύτης / Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο

[…..]
ΜΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΧΟΥΜΕ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ότι, παρ’ όλα αυτά, ζούμε πάνω σε κάποιο άστρο, που’ λεγε και ο Chesterton. Τα θαύματα γίνονται σ΄ολόκληρη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου, που οι αστυνομικοί ανακρίνουν τους φονιάδες, οι στρατιωτικοί μελετούν τις εκθέσεις των μυστικών πρακτόρων και οι λογιστές κατανέμουν τη ζωή μας σε «δούναι» και σε «λαβείν». Αν ήξεραν οι δύστυχοι άνθρωποι πόσο λίγο έπρεπε να’ ναι το δούναι τους και πόσο πολύ το λαβείν τους, θα τους έστριβε. Η δουλεία δεν είναι μόνο υπόθεση δυνάστη και δυναστευόμενου• είναι καρδιάς και συμφέροντος κακώς εννοουμένου, μέσα σ’ ένα και το ίδιο άτομο. Αν, για μια στιγμή, συναινούσε η φύση να λειτουργήσει με επιτάχυνση, θα βλέπαμε το φανερό κέρδος να γίνεται καπνός και το αφανές να μας περιχάει χρυσάφι. Στρογγυλά και ωοειδή και αστερωτά λουλούδια, που κομμένα τα θυμόμαστε μόνον στις κηδείες, και άκοπα μήτε καν τα διανοούμαστε. Αστείο πράγμα, ένας άντρας να τάσσεται με τα πουλιά και να επισκοπεί το έδαφος από την έπαλξη ενός κλώνου. Μια τέτοια «εξυπνάδα» είναι που μας έφαγε.
Πήραμε τη φύση για φύση και απαξιούμε να την ατενίσουμε, μπας και μας εκλάβουν για τουρίστες• χωρίς να συλλογιστούμε ότι το μουρμουρητό μιας πηγής ακούγεται και στο σώμα του διπλανού μας -προπαντός εκεί. Κι ότι δεν είναι η ροδιά που ανθίζει όταν εν ονόματί της αποτάσσεται κανείς τη κακία• είναι η νεότητα του λογισμού του. Αν υπάρχει ένα θάρρος ανώτερο από του παλιού πολέμαρχου ή του σύγχρονου βομβιστή, βεβαιότατα είναι του παιδιού που ξεπέρασε τα εξήντα. Για φαντάσου! Να’ χουν ασπρίσει καποιανού τα μαλλιά κι εκείνος να κρυφακούει στον Παράδεισο! «Μα υπάρχει;» ρωτάνε μερικοί με αφέλεια. Στο αναμεταξύ μια μηλιά δίνει μήλα. Εσύ, Κύριε Διευθυντά, τι δίνεις; Τίποτα• μόνον παίρνεις• παίρνεις αιτήσεις και μάλιστα «επί χαρτοσήμου».
Αν εχθρευτήκαμε κάτι στη ζωή μας, αγαπητέ μου Ανδρέα, ήταν η κιτρινίλα, η ξεραΐλα, και πάνω απ’ όλα η σημασία στα αξιώματα, όπου οι Νεοέλληνες δίνουμε συνεχώς εξετάσεις και παίρνουμε άριστα.
[…..]
Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά στη ζωή μας όλα γίνονται όπως και στον έρωτα• που, κάποτε συμβαίνει να’ ναι κι άτυχος• το κορίτσι να μη νιώσει τίποτε, όπως πολύ συχνά μπροστά στα πιο υπέροχα ποιήματα οι πιο υπέροχες υπάρξεις δε νιώθουν τίποτα. Κι ύστερα; Είτε για ποίημα πρόκειται είτε για κορίτσι, μετριέται η σημασία τους από το βαθμό της δύναμης που σου δίνουν να βλέπεις μεταμορφωμένο τον κόσμο προς την κατεύθυνση του καλύτερου. «Καλύτερου», τρόπος του λέγειν. Στους κόσμους της μαγείας ο συγκριτικός βαθμός τι θέση μπορεί να έχει; Τι είναι ωραιότερο; Το καράβι που προεκτείνεται στην ξηρά ή η ξηρά που προεκτείνεται στη θάλασσα;
Τις νύχτες μια δέσμη διάττοντες αναλογεί στα λόγια που θα’ θελες αλλά δεν. Από τους ανέμους προτιμάς εκείνον που πήρε τα μαλλιά της δεξιά. Ποιανής; Ω, υπάρχει πάντοτε μία, η ανείπωτη. Το νυχτικό της μυρίζει λουίζα και το παράθυρό της ανάβει πότε ψηλά πότε χαμηλά, κι η ζωή μοιάζει εύκολη, σαν να κυκλοφορείς με σάνταλα.
Το σπίτι με τις θολωτές αψίδες βουτά στο νερό. Πού και πού, θα’ λεγες, κάτι στέγες έχουν απομακρυνθεί στο πέλαγος. Τα “Τρία Κλωνάρια” είναι μια τοποθεσία όπου δεν επήγα ποτέ. Αγαπώ την ποίηση και λησμόνησα τι είχα ξεκινήσει να σου πω. Αντίο.

Πρόκειται για το τελευταίο τμήμα του εξαιρετικού κειμένου του Οδυσσέα Ελύτη με τίτλο «Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο». Γράφτηκε το 1977, κυκλοφόρησε ως ανεξάρτητο κείμενο από τις εκδόσεις Εγνατία/Τραμ, στη Θεσσαλονίκη το 1979 και σε δεύτερη έκδοση από τις εκδόσεις Ύψιλον, στην Αθήνα το 1980. Επειδή αυτές οι εκδόσεις είναι δυσεύρετες, μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο (και πολλά άλλα εξαιρετικά) στη θαυμάσια συλλογή ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ, ΕΝ ΛΕΥΚΩ, εκδ. Ίκαρος, ΣΤ’ Έκδοση, Αθήνα, 1999

Untitled-026

Οδυσσέας Ελύτης και Ανδρέας Εμπειρίκος





– Θόδωρος Αγγελόπουλος

24 01 2017

Κλείνουν σήμερα πέντε χρόνια χωρίς τον Θόδωρο Αγγελόπουλο και η απουσία του είναι ιδιαίτερα έντονη. Αναδημοσιεύω σήμερα ένα μικρό κείμενο που είχα γράψει τότε για τον θάνατό του (η αγγλική μετάφραση είναι της Αγγελικής Κοκκώνη).





– Η υπέρβαση της άβυσσος

23 01 2017

13_4Απομένουν λίγες μέρες ακόμα για την εξαιρετική έκθεση «Η υπέρβαση της άβυσσος» στο Ωδείο Αθηνών. Λυπάμαι που το ατύχημα με κρατάει καθηλωμένο στο κρεβάτι και δεν μπορώ να πραγματοποιήσω ξεναγήσεις… Θα ήθελα πολύ να επισκεφτούμε μαζί την έκθεση και να συζητήσουμε… Πάντως, ακόμα κι αν δεν πετύχετε ξενάγηση από τους εξαιρετικούς επιμελητές (Μαραγκού / Παλαιοκρασσά), υπάρχουν σε κάθε αίθουσα πρόθυμοι και ενημερωμένοι εθελοντές που θα σας δώσουν πληροφορίες και «κλειδιά» για να εμβαθύνετε και να απολαύσετε τα έργα. Τα έργα ούτως ή άλλως, είναι πολύ δυνατά και ο τρόπος που ξεδιπλώνεται το σκεπτικό της έκθεσης με την τοποθέτηση τους στους πολύ ιδιαίτερους χώρους του ανακαινισμένου κτιρίου, προσφέρει μια μοναδική εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε.

flying-over-the-abyss





– Το αγόρι κι ο κόσμος

22 01 2017

21045001_20130928212803328Αν είστε παιδιά, από 8 έως 98 ετών και δεν είχατε δει την υπέροχη ταινία κινουμένων σχεδίων «Το αγόρι και ο κόσμος» (O Menino e o mundo) του Ale Abreu, στη μεγάλη οθόνη, προβάλλεται σήμερα (Κυριακή 22/1) από την ΕΤ 2, στις 19:30. Μην τη χάσετε. Τα κραγιόνια, τα μολύβια, τα χρώματα, τα παστέλ και τα ακρυλικά ζωντανεύουν σε εξαιρετικές εικόνες και συναντούν την αμεσότητα της παιδικής ζωγραφικής και  τους ρυθμούς του Paul Klee σε μια τρυφερή ταινία που μιλάει για την αθωότητα και τον κυνισμό της σύγχρονης ζωής.

maxresdefault