– Home, sweet home

23 12 2016

Ο Παντελής είναι πλέον στο σπίτι του και χαίρεται ιδιαιτέρως που θα κάνει Χριστούγεννα με τους δικούς του. Ευχαριστεί θερμώς για το ενδιαφέρον και την συμπαράσταση που δέχθηκε αυτές τις δύσκολες μέρες.

Καλές γιορτές σε όλους!





– Ιατρικό Ανακοινωθέν (2)

19 12 2016

Ο Παντελής εγχειρίσθηκε με επιτυχία σήμερα το πρωί και ήδη άρχισε να μετρά τις μέρες για να επιστρέψει δριμύτερος στην ενεργό δράση.

Σιδερένιος Παντελή!





– Ιατρικό Ανακοινωθέν

18 12 2016

Ο Παντελής θα εγχειρισθεί στο πόδι την Δευτέρα ή Τρίτη στον Ευαγγελισμό, και υπόσχεται ότι πολύ σύντομα θα είναι πάλι κοντά μας.

Καλή επιτυχία Παντελή!





– Η διάλεξη της 20/12 αναβάλλεται

17 12 2016

Η εξ αναβολής διάλεξη της Τρίτης 20/12 δεν θα πραγματοποιηθεί λόγω ενός ατυχήματος του Παντελή Τσάβαλου.

Θα ξανασυναντηθούμε το νέον έτος.

Περαστικά Παντελή!





– Αναβολή της διάλεξης της 8/12

7 12 2016

Αύριο Πέμπτη (8/12) θα είναι μια δύσκολη μέρα για τις μετακινήσεις λόγω της απεργίας (μετά τις 16:00 δεν κυκλοφορούν μετρό, τραμ και ηλεκτρικός και μετά τις 21:00, ούτε λεωφορεία). Η πρόσβαση στη γκαλερί θα είναι δύσκολη, οπότε σκεφτήκαμε να αναβάλουμε την πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη για τον Klimt για την επόμενη Πέμπτη (15/12). Η τελευταία διάλεξη αυτού του κύκλου (που ήταν προγραμματισμένη για εκείνη την ημέρα) θα πραγματοποιηθεί ή την Παρασκευή 16/12 ή την Τρίτη 20/12.

Ευχαριστώ

Παντελής Τσάβαλος





– Eισαγωγή στην μοντέρνα τέχνη (νέα βίντεο)

27 11 2016

Georges SeuratΑπό τον νέο κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Εισαγωγή στην Μοντέρνα Τέχνη: Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ” που παρουσιάζεται στην Γκαλερί Μαρνέρη, ανέβασα άλλα δύο βίντεο για τον Georges Seurat. Nομίζω ότι είναι χρήσιμα για την κατανόηση της τέχνης του Seurat και του Πουαντιγισμού.

Ήδη έχω ανεβάσει τρία βίντεο εισαγωγικά για την μοντέρνα τέχνη, τρία βίντεο για τον Edouard Manet και δύο βίντεο για τον Georges Seurat. Νέα βίντεο θα προστίθενται συνεχώς.

Για να δείτε τα βίντεο πατήστε εδώ.

Στην σελίδα των podcast μπορείτε, όπως πάντα, να ακούσετε τις διαλέξεις, πατώντας εδώ.





– Αναβολή διάλεξης

15 11 2016

Η διάλεξη της Τρίτης 15 Νοεμβρίου, με θέμα τη ζωή και το έργο του Βικέντιου Βαν Γκογκ, αναβάλλεται, μετά από αίτημα πολλών συμμετεχόντων, λόγω των δυσκολιών πρόσβασης που έχουν δημιουργηθεί από τα κυκλοφοριακά και συγκοινωνιακά προβλήματα στο κέντρο της Αθήνας.  (Η πιθανή ημερομηνία αναπλήρωσης θα αποφασιστεί στη συνάντηση της επόμενης Τρίτης – πιθανότατα θα είναι η Τρίτη 13 Δεκεμβρίου).

Vincent van Gogh, "Old man in sorrow on the threshold of eternity", 1890

Vincent van Gogh, “Old man in sorrow on the threshold of eternity”, 1890

 

 





– Ai Weiwei – fully booked

27 10 2016

Δυστυχώς δεν υπάρχουν πλέον θέσεις για την ξενάγηση στην έκθεση του Ai Weiwei





– Ai Weiwei at Cycladic – τελευταία ξενάγηση

27 10 2016

Υπάρχουν λίγες διαθέσιμες θέσεις για την τελευταία ξενάγηση που θα κάνω στην εξαιρετική έκθεση του Ai Weiwei στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης που τελειώνει την Κυριακή.

Η ξενάγηση είναι προγραμματισμένη για την Παρασκευή 28 Οκτωβρίου (Εθνική Εορτή).

Σε περίπτωση που σας ενδιαφέρει να συμμετάσχετε επικοινωνήστε μαζί μου (tsavalos@hotmail.com)

14713801_1797528740490475_1184488277825073280_n

14716178_1797528863823796_2458797817484993460_n

 

 

 

 





– Νέο τμήμα ιστορίας τέχνης στη γκαλερί Μαρνέρη

25 10 2016

Λόγω του πολύ μεγάλου ενδιαφέροντος για το σεμινάριο της μοντέρνας τέχνης δημιουργήθηκε και δεύτερο τμήμα, κάθε Πέμπτη, 19:00-21:00. Δηλώστε έγκαιρα συμμετοχή.

(Το τμήμα της Τρίτης συνεχίζεται κανονικά, κάθε εβδομάδα, 19:00-21:00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ: Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ.

Καλλιτεχνικές αναζητήσεις από τα μέσα του 19ου στις αρχές του 20ου αιώνα.

Κύκλος 8 συναντήσεων με τον Παντελή Τσάβαλο στη Γκαλερί Μαρνέρη
27 Οκτωβρίου έως 15 Δεκεμβρίου 2016
κάθε Πέμπτη, 19:00-21:00

edouard-manet-the-plum-c-1877-_national_gallery_of_art

Edouard Manet, The Plum Brandy, c. 1877, oil on canvas, 74 x 50 cm, National Gallery of Art, Washington

Μια από τις πιο συναρπαστικές περιόδους στην Ιστορία της Τέχνης είναι το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, περίοδος κατά την οποία η εικόνα του ανθρώπου για τον κόσμο και για την θέση του σ’ αυτόν υφίσταται ραγδαίες και πρωτόγνωρες διαφοροποιήσεις. Μια σειρά παραμέτρων, όπως η βιομηχανική ανάπτυξη, οι επιστημονικές ανακαλύψεις, η σύγκρουση πραγματισμού και μεταφυσικής, η εμφάνιση της φωτογραφίας και πολλές άλλες θέτουν σε κρίση το ρόλο της ζωγραφικής και της τέχνης γενικότερα και δημιουργούν μια σειρά από ερωτήματα για την ίδια τη φύση και το νόημα της αναπαράστασης.

Read the rest of this entry »





– Εισαγωγή στην Μοντέρνα Τέχνη (βίντεο)

24 10 2016

Gustave Courbet: Le desespereΑπό τον νέο κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Εισαγωγή στην Μοντέρνα Τέχνη: Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ” που ήδη έχει ξεκινήσει στην Γκαλερί Μαρνέρη, ανέβασα δύο αρχικά βίντεο που νομίζω ότι είναι χρήσιμα ως εισαγωγή στην τόσο ενδιαφέρουσα αυτή περίοδο της τέχνης.

Για να δείτε τα βίντεο πατήστε εδώ.

Στην σελίδα των podcast μπορείτε, όπως πάντα, να ακούσετε τις διαλέξεις, πατώντας εδώ.





– Ai Weiwei (υλικό από τις διαλέξεις και την έκθεση)

17 10 2016

Ai Weiwei at Cycladic

 

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ

Από τις διαλέξεις του κύκλου “Ai Weiwei / In & Out” (βλ. εδώ) έχω επεξεργαστεί και ανεβάσει δεκαεπτά βίντεο που πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον. Δεδομένου ότι τα βίντεο είναι αρκετά συνεπτυγμένα σε σχέση με ολόκληρη την διάλεξη, είναι χρήσιμα τόσο για όσους παρακολούθησαν τις διαλέξεις και θα ήθελαν να ξανακούσουν ορισμένα σημεία, όσο και για εκείνους που δεν μπόρεσαν να ακούσουν τις διαλέξεις αλλά θα ήθελαν μια εισαγωγή και μια γενικότερη ματιά στο έργο του Ai Weiwei.

1. Ai Weiwei: Λίγα λόγια για την πορεία του (διάρκεια 12’42”)
2. Είναι ο Ai Weiwei ένας εννοιολογικός καλλιτέχνης; (διάρκεια 3’45”)
3. Ai Weiwei @Large on Alcatraz: Refraction (διάρκεια 13’08”)
4. Ai Weiwei @Large on Alcatraz: Stay Tuned (διάρκεια 6’31”)
5. Ai Weiwei: Εγκατάσταση Er Xi, Air de Jeux, στο Bon Marche (διάρκεια 11’40”)
6. Ai Weiwei: Sunflower Seeds (διάρκεια 22’05”)
7. Αi Weiwei & Marchel Duchamp (διάρκεια 9’19”)
8. Ai Weiwei: Remembering / Untitled (διάρκεια 10’00”)
9. Ai Weiwei: Steel rebars / Straight (διάρκεια 15’57”)
10. Ai Weiwei: F Lotus Installation, Vienna (διάρκεια 5’54”)
11. Ai Weiwei: Forever Bicycles / Nuit Blanche (διάρκεια 6’27”)

Για να δείτε τα βίντεο του κύκλου, πατήστε εδώ και δείτε τα βίντεο 1 έως 11.

ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Επί πλέον έχω ανεβάσει και άλλα τέσσερα βίντεο με θέματα που αναπτύξαμε παρεμπιπτόντως κατά την διάρκεια των διαλέξεων με σκοπό να κατανοήσουμε ορισμένες πτυχές του έργου του Ai Weiwei, τα οποία μπορεί κανείς να τα δει και ανεξάρτητα από το έργο του Ai Weiwei. Στο πρώτο από αυτά τα βίντεο μιλάμε για τον Marcel Duchamp, στο δεύτερο κάνουμε μια προσέγγιση στο έργο του Andy Warhol, στο τρίτο κάνουμε μια Μικρή εισαγωγή στην Εννοιολογική Τέχνη, στο δε τέταρτο μιλάμε για τον δράκο στην Κινέζικη παράδοση. Σε αυτή την κατηγορία θα μπορούσε να ενταχθεί και το βίντεο Είναι ο Ai Weiwei ένας εννοιολογικός καλλιτέχνης; το οποίο περιλαμβάνεται και η παραπάνω Μικρή εισαγωγή στην Εννοιολογική Τέχνη.

Για να πατε στην γενική σελίδα των βίντεο, πατήστε εδώ.

ΞΕΝΑΓΗΣΕΙΣ

Τέλος, από τις ξεναγήσεις που έκανα στην έκθεση Ai Weiwei at Cycladic (βλ. εδώ) δημιούργησα επτά βίντεο στα οποία μιλάμε για ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα έργα που εξετέθησαν.

12. Ai Weiwei: Divina Proportione (διάρκεια 13’02”)
13. Ai Weiwei: Rebar & Case (διάρκεια 8’03”)
14. Ai Weiwei: Cao (διάρκεια 5’25”)
15. Ai Weiwei: Surveillance Camera with Plinth (διάρκεια 8’20”)
16. Ai Weiwei: Standing Figure (διάρκεια 11’02”)
17. Ai Weiwei: Dust to Dust (διάρκεια 6’06”)
18. Ai Weiwei: Tear Bottle/Tear Gas Canister (διάρκεια 4’34”)

Για να δείτε τα βίντεο από τις ξεναγήσεις, πατήστε εδώ και δείτε τα βίντεο 12 έως 18.

PODCAST

Επίσης, έχω ανεβάσει και τα ηχητικά μέρη (podcast) όλων των διαλέξεων καθώς επίσης και της ξενάγησης στην έκθεση, για όσους θέλουν να τα ξανακούσουν. Για να μεταφερθείτε στην σελίδα των podcast πατήστε εδώ.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Και τελειώνουμε με μερικές φωτογραφίες από την ξενάγηση που κάναμε στην έκθεση, έτσι, ως ένα ωραίο ενθύμιο.

Για να δείτε το φωτογραφικό λεύκωμα, πατήστε εδώ.

 





– Σεφέρης

21 09 2016

Σαν χθες έφυγε ο Σεφέρης…

Ας τον θυμηθούμε ανοίγοντας για λίγο διάπλατα τ’ αυτιά μας στον ήχο των λέξεων του ποιητικού του λόγου που περιέχει τη μνήμη και την ιστορία, τη φύση και τον άνθρωπο, τις σκέψεις και τις αισθήσεις, την Ελλάδα και τους καημούς της.

Η Ζυράννα διαβάζει το ναυάγιο της «Κίχλης»

http://www.lifo.gr/videos/on_air_lifo_talks/114651

 





– Από τον Courbet στον Klimt (κύκλος διαλέξεων)

20 09 2016

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΤΕΧΝΗ: Από τον Κουρμπέ στον Κλιμτ.
Καλλιτεχνικές αναζητήσεις από τα μέσα του 19ου στις αρχές του 20ου αιώνα.

Κύκλος 8 συναντήσεων με τον Παντελή Τσάβαλο στη Γκαλερί Μαρνέρη
από 18 Οκτωβρίου έως 6 Δεκεμβρίου 2016
κάθε Τρίτη, 19:00-21:00

edouard-manet-the-plum-c-1877-_national_gallery_of_art

Edouard Manet, The Plum Brandy, c. 1877, oil on canvas, 74 x 50 cm, National Gallery of Art, Washington

Μια από τις πιο συναρπαστικές περιόδους στην Ιστορία της Τέχνης είναι το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, περίοδος κατά την οποία η εικόνα του ανθρώπου για τον κόσμο και για την θέση του σ’ αυτόν υφίσταται ραγδαίες και πρωτόγνωρες διαφοροποιήσεις. Μια σειρά παραμέτρων, όπως η βιομηχανική ανάπτυξη, οι επιστημονικές ανακαλύψεις, η σύγκρουση πραγματισμού και μεταφυσικής, η εμφάνιση της φωτογραφίας και πολλές άλλες θέτουν σε κρίση το ρόλο της ζωγραφικής και της τέχνης γενικότερα και δημιουργούν μια σειρά από ερωτήματα για την ίδια τη φύση και το νόημα της αναπαράστασης.

Read the rest of this entry »





– Ai Weiwei / In & Out

13 09 2016

Με αφορμή την έκθεση Ai Weiwei at Cycladic, θα παρουσιάσω τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2016 ένα νέο κύκλο τεσσάρων διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στον οποίο θα επιχειρήσουμε μια διεισδυτική ματιά στο έργο ενός σημαντικού καλλιτέχνη.

ai-weiwei-cycladic

Ποια είναι άραγε η σχέση μεταξύ της τέχνης, της αισθητικής, του πολιτικού ακτιβισμού και της κοινωνικής κριτικής; Και ποιος είναι στ’ αλήθεια αυτός ο διάσημος και αμφιλεγόμενος Κινέζος καλλιτέχνης, οι δράσεις του οποίου γίνονται πρωτοσέλιδα σε όλον τον κόσμο και οι εκθέσεις του περιζήτητες από όλα τα μεγάλα μουσεία, δημιουργώντας πρωτοφανή προσέλευση και ρεκόρ επισκεψιμότητας; Πως αφομοιώνεται η παράδοση της πρακτικής καλλιτεχνών όπως ο Duchamp και ο Warhol στην εποχή του Instagram και του Twitter; Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν στην αισθητικοποίηση του ανθρώπινου πόνου; Πως συνδυάζεται η εσωτερικότητα της τελετουργικής πράξης με την ενέργεια διασημότητας; Μπορεί άραγε μια καλλιτεχνική πράξη να αλλάξει τα δεδομένα του κόσμου; Από πού αντλούν τα έργα του Ai την εμβληματική τους δύναμη;

2010-ai_weiwei

 

Οι τρεις πρώτες παρουσιάσεις (28/9, 5 & 12/10) αποτελούν διαλέξεις που επικεντρώνονται στην αναλυτική παρουσίαση του έργου του Ai από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα. Οι διαλέξεις αυτές συγκροτούν μια συναρπαστική περιήγηση σε ένα έργο γεμάτο με κοινωνικοπολιτικές, αισθητικές και εννοιολογικές αναφορές, με προβολή ιδιαίτερα πλούσιου εικονογραφικού υλικού και κριτική αποτίμηση των έργων του. Η προσέγγιση των έργων ακολουθεί έναν συνδυασμό κοινωνικοϊστορικής, φορμαλιστικής και σημειολογικής μεθοδολογίας.

 

2014_ai_weiwei_20-map_of_china_3000x2037

 

Η τελευταία παρουσίαση είναι μια μεγάλη διαδραστική ξενάγηση/περιήγηση στους χώρους του Μουσείου και η επαφή με την υλικότητα, την εκκωφαντική σιωπή και τις σημειολογικές αναφορές των έργων της έκθεσης Ai Weiwei at Cycladic.

tear_bottle_gas_inside-001

 

Η έκθεση «Ai Weiwei at Cycladic» που θα διαρκέσει μέχρι  τις 30 Οκτωβρίου,  είναι η πρώτη μεγάλη έκθεση του δημοφιλούς καλλιτέχνη και ακτιβιστή στην Ελλάδα αλλά και η πρώτη παρουσίαση έργων του Ai Weiwei σε αρχαιολογικό μουσείο παγκοσμίως. Σκοπός της έκθεσης είναι να μυήσει το κοινό στην καλλιτεχνική προσέγγιση του Ai Weiwei, μέσα από πολλά και σημαντικά έργα του ενώ έμφαση δίνεται στις δράσεις που ανέπτυξε ο καλλιτέχνης τους τελευταίους μήνες που πέρασε στην Ελλάδα, καταγράφοντας την προσφυγική κρίση.

Ημερομηνίες διαλέξεων και ξεναγήσεων

Διάλεξη 1 : Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου, 19:00- 21:00
Διάλεξη 2  : Τετάρτη  5 Οκτωβρίου, 19:00- 21:00
Διάλεξη 3 : Τετάρτη 12 Οκτωβρίου, 19:00- 21:00
Ξενάγηση στην έκθεση : Πέμπτη 20 Οκτωβρίου (ώρα 11:00-12:30), Σάββατο 22 Οκτωβρίου (ώρα 12:00 – 13:30) και Κυριακή 23 Οκτωβρίου (ώρα 12:00-13:30).

Δείτε την ανακοίνωση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, καθώς και πληροφορίες για την εγγραφή και παρακολούθηση, πατώντας εδώ.

divina-proportione-2013

 

_imgsize





– Design 58

6 07 2016

VAKALO SHOW 2016 Η ετήσια έκθεση σπουδαστικών εργασιών της Σχολής Βακαλό D58 (Design 58) εγκαινιάστηκε με τον συνήθη εορταστικό τρόπο στο κεντρικό κτήριο της Σχολής, την Τετάρτη 22 Ιουνίου. Για όσους δεν κατάφεραν να βρεθούν κοντά μας, η έκθεση θα παραμείνει ανοικτή έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2016. Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δουν έργα από όλους τους τομείς των εφαρμοσμένων τεχνών, όπως αφίσες, διαφημίσεις συσκευασίες, web design, computer graphics, προιόντα, εταιρική ταυτότητα, εμβλήματα, σήματα και λογότυπα, κλασική και πειραματική τυπογραφία, εικονογράφηση, φωτογραφία, σχεδιασμό χώρων κατοικίας, καταστημάτων και εκθεσιακών περιπτέρων, αστική κηποτεχνία, εικαστικές κατασκευές, μικρογλυπτική, θεατρικά κοστούμια και σκηνικά και πολλά άλλα.

Στο πλαίσιο αυτού του μεγάλου εκπαιδευτικού πανοράματος της τέχνης και του design, έχω τη χαρά να παρουσιάζω τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα project των σπουδαστών στο μάθημα της Ιστορίας της Τέχνης που διδάσκω στη Σχολή και τα οποία καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος αναζητήσεων και εικαστικών προσεγγίσεων σε θέματα της τέχνης και της ιστορίας της.

Tsavalos Dadastr 2 Foteini Dadaphone ALLΏρες επισκέψεων: Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00 π.μ. – 9:00 μ.μ. (για την περίοδο 18/7 έως 19/8 θα ισχύει το ωράριο 9:00 π.μ. – 5:00 μ.μ.) Φωτογραφίες από την ημέρα των εγκαινίων μπορείτε να δείτε εδώ.





– Φύση και Τέχνη στο ΚΠΙΣΝ (νέα βίντεο)

23 05 2016

Νέα βίντεο προστέθηκαν στην συλλογή με τίτλο “Η φύση στην τέχνη & η τέχνη στη φύση”.

Για να τα δείτε πατήστε εδώ.





– Φύση και Τέχνη στο ΚΠΙΣΝ (βίντεο)

17 05 2016

Από τον κύκλο τριών διαλέξεων με γενικό τίτλο “Τέχνη και Φύση / Φύση και Τέχνη” που πραγματοποιείται τον Μάιο 2016 στο Κέντρο Επισκεπτών του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. θα ανεβάσω μερικά βίντεο που θεωρώ ότι έχουν ενδιαφέρον.

Ήδη ανέβασα το πρώτο με τίτλο “Ιμπρεσιονιστές και Φύση (με αναφορά στην τέχνη του Κλωντ Μονέ)“.

Μπορείτε να βλέπετε τα βίντεο εδώ.





– Φύση και Τέχνη στο ΚΠΙΣΝ (νεότερα)

14 04 2016
Έργο της Χαράς Μαραντίδου

Έργο της Χαράς Μαραντίδου

Σχετικά με τον κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Η φύση στην τέχνη & η τέχνη στη φύση”, θέλω να δώσω κάνω μερικά πρόσθετα στοιχεία και διευκρινίσεις:

ΤΟΠΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ

Ο συγκεκριμένος τόπος που θα γίνουν οι διαλέξεις, είναι το Κέντρο Επισκεπτών του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Περισσότερες πληροφορίες για το Κέντρο Επισκεπτών μπορείτε να δείτε εδώ.

Η διεύθυνση του Κέντρου Επισκεπτών είναι:
Κέντρο Επισκεπτών του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
Ευριπίδου & Δοϊράνης, 17674, Καλλιθέα
Τηλ. 2108778396/8, email: visitorscenter@snfcc.org

Για την πρόσβασή σας, μπορείτε να δείτε χάρτες εδώ.

Για τη μετάβασή σας, μπορείτε να χρησιμοποιείτε δωρεάν το shuttle bus που συνδέει το Σταθμό Μετρό Συγγρού-Φιξ με το Κέντρο Επισκεπτών του ΚΠΙΣΝ (αφετηρία επί της οδού Καλλιρρόης και άφιξη στην αρχή της Εσπλαναδας). Θα πραγματοποιούνται δρομολόγια 30′ πριν και 30′ μετά από κάθε εκδήλωση.

ΚΡΑΤΗΣΗ ΘΕΣΗΣ

Επειδή παρατηρείται μεγάλο ενδιαφέρον για τον κύκλο διαλέξεων, αποφασίστηκε ότι θα πρέπει να γίνει κράτηση θέσης για την συμμετοχή.





– Φύση και Τέχνη στο ΚΠΙΣΝ

8 04 2016

Έργο της Χαράς ΜαραντίδουΤο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (στον παλιό Ιππόδρομο του Φαλήρου) έχει ήδη ξεκινήσει την λειτουργία του εδώ και λίγους μήνες. Εκεί πρόκειται να παρουσιάσω ένα σύντομο κύκλο διαλέξεων με γενικό τίτλο “Η φύση στην τέχνη & η τέχνη στη φύση” στις 12, 19 και 26 Μαΐου 2016.

Εντός των ημερών θα αναρτήσω μία αναλυτικότερη παρουσίαση του κύκλου.

Μέχρι τότε, δείτε πληροφορίες στην σελίδα του Ιδρύματος πατώντας εδώ.





– Νέα βίντεο προστέθηκαν

22 03 2016

Τα βίντεο από τις διαλέξεις του κύκλου με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη” (Κύκλος Γ’) που πραγματοποιείται τον Φεβρουάριο – Μάρτιο 2016 στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, εμπλουτίζονται συνεχώς.

Πατήστε εδώ.





– Οιδίπους: Εν αγνοία, εν γνώσει

2 03 2016

Με αφορμή την παρουσίαση του μύθου του Οιδίποδα και της Αντιγόνης και τις διαχρονικές προσλήψεις και απεικονίσεις του στις τέχνες που παρουσιάζω στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, αναδημοσιεύω το εξαιρετικό ποίημα του Ντίνου Χριστιανόπουλου «Αντιγόνη υπέρ Οιδίποδος»

Μπορείτε να το ακούσετε και σε απαγγελία (από την διάλεξη της 9 Μαρ. 2016)


Αντιγόνη υπέρ Οιδίποδος

Άνδρες Αθηναίοι, τι μας κοιτάτε με περιέργεια;
Αυτός είν’ ο πατέρας μου, ο Οιδίποδας,
που κάποτε ήταν βασιλιάς τρανός και τώρα
γυρνάει στην αγορά σας πληγωμένος
από τη μοίρα, κουρελιάρης και τυφλός,
παίζοντας το χαλασμένο του οργανάκι.

Άνδρες Αθηναίοι, κάθε οβολός σας
προσθέτει στην καρδιά σας μια ραγισματιά.
Του Οίκου μας τα μυστικά βαραίνουν
απ’ της δικής σας φαντασίας τις προσθήκες.
Αφήστε μας, ως πότε θα μας σέρνετε
εδώ και κει, σα γύφτο με αρκούδα —
κι οι τραγωδοί να μας ανεβάζουν στα θέατρα,
να μας πολιορκούν για λεπτομέρειες,
και να ρωτούν πώς γίνηκε αυτό,
πώς δεν κατάφερε το χτύπημα να τ’ αποφύγει.

Άνδρες Αθηναίοι, δε σας φτάνει
που ο πατέρας μου υπήρξε ποιητής,
ο πρώτος του συμβολισμού εισηγητής,
που με το επίγραμμα «Απάντηση στη Σφίγγα»
έσωσε τη ζωή πολλών σας — χώρια
η αισθητική απόλαυση· γιατί
στον ιδιωτικό του βίο εισδύετε
και ψάχνετε για οιδιπόδεια συμπλέγματα,
άνομους έρωτες
και ηδονές που απαγορεύει η τρεχάμενη ηθική;

Σας έφτανε η «Απάντηση στη Σφίγγα».
Τ’ άλλα ας τ’ αφήνατε στο μισοσκόταδο.
Στο κάτω κάτω, το ’κανε εν αγνοία του
ενώ εσείς το κάνετε εν πλήρει γνώσει.

 

Από τη συλλογή Η εποχή των ισχνών αγελάδων (1950)
[πηγή: Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1985, σσ. 26-27]





– Αρχαιοελληνικοί μύθοι (βίντεο)

29 02 2016

Από την πρώτη διάλεξη του νέου κύκλου διαλέξεων με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη (Κύκλος Γ)” έχω ανεβάσει ήδη δύο βίντεο, καθώς και το ηχητικό μέρος της πρώτης διάλεξης. Στο πρώτο βίντεο κάνω μια εισαγωγή σχετικά με την γέννηση της Τραγωδίας, και στο δεύτερο κάνω μια διαχρονική αναδρομή στις απεικονίσεις του μύθου του Οιδίοποδα και της Σφίγγας από τους αρχαίους χρόνους έως τις μέρες μας.

Όσο προχωρεί ο κύκλος, θα προστίθενται νέα βίντεο.

Δείτε τα βίντεο εδώ.

Ακούστε την διάλεξη εδώ.





– Η εξαιρετική έκθεση της Ελένης Ζούνη «τρόπος του λέγειν» τελειώνει

27 02 2016

Το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου 2016 ( 11:00 – 15:00) ολοκλήρώνεται η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση της Ελένης Ζούνη στη Μέδουσα (Ξενοκράτους 7, Αθήνα). Αν δεν την έχετε δει ακόμα, μην τη χάσετε.

Top.bmpΣτα έργα της Ζούνη η σιωπή του στοχασμού εναλλάσσεται με τις εκρήξεις των συναισθημάτων.

Το χέρι ψηλαφεί τη μορφολογία του σύμπαντος και αναγνωρίζει τους ρυθμούς που το διέπουν. Απλώνεται στο χαρτί με αδημονία και επιμονή, σε μια προσπάθεια αναγνώρισης και ταύτισης με τους ρυθμούς που διέπουν συνειδητά ή ασυνείδητα την ίδια τη ζωή. Οι γραφές πυκνώνουν, οργανώνονται τελετουργικά και επίμονα, γίνονται κώδικες σημείων, συνδυάζονται με άλλους κώδικες, μεταλλάσσονται σε αμοιβάδες, πρωτογενείς μορφές ζωής και ανάπτυξης, περιδινίζονται σε αναπτύξεις του απρόβλεπτου και του φαινομενικά τυχαίου, μεταμορφώνονται σε μήτρες δημιουργικής ενέργειας και φιλοσοφικών διαπιστώσεων, γίνονται συστήματα σημείων, γραφές και κώδικες επικοινωνίας.

Αυτή η αμφίδρομη αιώρηση ανάμεσα στην πειθαρχία του κώδικα σημείων, που είναι η  γραφή,  και την απελευθερωτική δυνατότητα να συλλαμβάνεις στιγμιαία την εικόνα του κόσμου, που είναι το σχέδιο, αποκτά στα έργα της Ζούνη μια ομορφιά κοσμικών διαστάσεων και σιωπηλής τραγικότητας. ΤραγικότηTop-001τας με την έννοια της συνειδητοποίησης της μοίρας του ανθρώπου να προσπαθεί να ισορροπεί ανάμεσα σ’ αυτές τις διαφορετικές τάσεις που συγκροτούν τη ζωή του: το ιδιωτικό και το δημόσιο, την πειθαρχία και την απελευθέρωση, το βίωμα του εφήμερου ανθρώπινου παρόντος και το μερτικό στην αιωνιότητα του κόσμου.

Οι γραφές της Ζούνη διερευνούν σχέσεις, οργανώνονται σε ρυθμικές επαναλήψεις, εκρήγνυνται σε αιωρήσεις στο σύμπαν και στο χρόνο, προσγειώνονται σε πεδία στοχασμού και αναπόλησης.

Είναι κατά βάση συναισθηματικά φορτισμένοι στοχασμοί που απελευθερώνουν διαδρομές αιωρήσεων στους ρυθμούς του χρόνου και του χώρου που η ίδια η γραφή ορίζει και ιχνηλατεί.





– Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη (Γ΄κύκλος)

10 02 2016

Νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Αρχαίοι μύθοι, διαχρονικά νοήματα, πολύπλευρες προσλήψεις και συναρπαστικές απεικονίσεις

Oedipus and the Sphinx, Gustave Moreau, 1864. Oil on canvas. Metropolitan Museum of Art, New York.

Θνητοί και αθάνατοι, θεοί και ήρωες, άνθρωποι, ζώα και υβριδικοί συνδυασμοί τους, έρωτες και πάθη, φόνοι και μεταμέλειες, ύβρεις και τιμωρίες, η Κλυταιμνήστρα, η Ιφιγένεια ο Οιδίπους, η Αντιγόνη και ένας μεγάλος αριθμός μυθολογικών μορφών  πρωταγωνιστούν σε αυτές τις μυθικές αφηγήσεις από τις οποίες οι καλλιτέχνες της αρχαιότητας άντλησαν στοιχεία για να συγκροτήσουν την εικαστική αφήγηση του εννοιολογικού τους σύμπαντος στον πηλό και το μάρμαρο και να δημιουργήσουν αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης. Το τέλος του αρχαίου κόσμου, δεν έφερε και το τέλος αυτών των αφηγήσεων, οι οποίες μπορεί να εντάχθηκαν σε νέα ερμηνευτικά πλαίσια και να απέκτησαν νέες νοηματοδοτήσεις και συμβολισμούς, αλλά συνέχισαν να αποτελούν το υλικό εκείνο που πυροδότησε τη δημιουργία εξαιρετικά σημαντικών έργων από ζωγράφους όπως ο Cranach, ο Lorrain, ο Rubens, ο Ingres, ο David, ο Gustave Moreau,και ο Giorgio De Chirico, χορογράφους όπως ο Georges Balanchine και η Martha Graham και σκηνοθέτες όπως ο Παζολίνι, ο Κακογιάννης και ο Peter Hall καθώς και πολλοί άλλοι, τα έργα των οποίων αποτελούν το εικονογραφικό υλικό αυτού του κύκλου. Εκτός από τις εικαστικές τέχνες, οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι αποτέλεσαν σημαντική πηγή έμπνευσης και για άλλες μορφές τέχνης όπως η ποίηση, η λογοτεχνία, το θέατρο, ο χορός και η μουσική στις οποίες θα γίνουν εκτενείς και ενδιαφέρουσες αναφορές.

Τα θέματα αυτά εντάσσονται στον νέο κύκλο διαλέξεων του Παντελή Τσάβαλου με τίτλο Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και οι διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη. Κύκλος Γ΄.

Στον Α’ κύκλο αυτής της ενότητας, που είχε παρουσιαστεί τον Μάιο του 2015, έγινε παρουσίαση του θεωρητικού πλαίσιο που συνδέεται με τη μυθολογία και τους αρχαίους ελληνικούς μύθους και στη συνέχεια εκτενής και ιδιαίτερη αναφορά στον μύθο της Μέδουσας, του Περσέα, της Ανδρομέδας και του Ναρκίσσου.

Στον Β’ κύκλο (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2015) έγινε εκτενής αναφορά στον κρητικό κύκλο και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Θησέας, ο Μινώταυρος, η Πασιφάη, ο Μίνως, η Αριάδνη, η Φαίδρα, ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος.

CKS_1024_0016

Στον Γ΄κύκλο (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2016) το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους κύκλους της Θήβας, του Άργους και της Τροίας. Θα γίνει εκτενής αναφορά στον οίκο των Ατρειδών και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Αγαμέμνων, η Κλυταιμνήστρα, η Ιφιγένεια, η Ηλέκτρα και ο Ορέστης, στον οίκο των Λαβδακιδών και σε μορφές όπως ο Κάδμος, ο Οιδίπους, η Ιοκάστη, η Αντιγόνη και η Ισμήνη καθώς και στον οίκο των Πριαμιδών και σε μορφές όπως ο Πρίαμος, η Εκάβη, Ο Έκτωρ, η Ανδρομάχη, ο Πάρις και η Ελένη.

Η προσέγγιση των έργων ακολουθεί έναν συνδυασμό κοινωνικοιστορικής, ψυχαναλυτικής και σημειολογικής μεθοδολογίας.

007 - Chirico, E Héctor y Andrómaca

Ημερομηνίες διαλέξεων:  24 Φεβρουαρίου και 2, 9, 16 και 23 Μαρτίου 2016,
κάθε Τετάρτη, 19:00 – 21:00

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Νεοφ. Δούκα 4
(Αίθουσα Διαλέξεων, 5ος όροφος)

Για τη συμμετοχή σας επικοινωνήστε με το Μουσείο πατώντας εδώ.





– Mario Merz (βίντεο από την έκθεση)

4 02 2016

Mario MerzΑπό τις επισκέψεις στην έκθεση του Mario Merz (1925-2003) με τίτλο “Numbers are prehistoric” που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, έχω ανεβάσει τρία βίντεο που νομίζω ότι είναι αρκετά κατατοπιστικά όσον αφορά τα τρία έργα του Mario Merz στα οποία αναφέρομαι, αλλά και γενικότερα τον τρόπο που έβλεπαν τα πράγματα οι καλλιτέχνες της Arte Povera. Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.

Για την Arte Povera είχαμε επίσης μιλήσει τον Οκτώβριο 2012 με την ευκαιρία της έκθεσης του Γιάννη Κουνέλλη (και πάλι στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), δείτε εδώ.





– Mario Merz: Τελευταίες ημέρες μιας ενδιαφέρουσας έκθεσης

22 01 2016

Η σημαντική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση του Mario Merz (1925-2003) Numbers are prehistoric” , στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της (31 Ιανουαρίου).

Πρόκειται για την μεγαλύτερη και σπουδαιότερη έκθεση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα, μια έκθεση αντιπροσωπευτικών έργων ενός πολύ σημαντικού δημιουργού, που περιλαμβάνει έργα που ασχολούνται με τη γη και το σύμπαν, την τέχνη και την πολιτική και διακατέχονται από διερευνήσεις και προβληματισμούς που καθίστανται ιδιαίτερα επίκαιροι σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την έντονη ανάγκη μας για επαναπροσδιορισμό των βασικών προτεραιοτήτων της ζωής και της τέχνης.

Τα έργα του Merz σχετίζονται περισσότερο με την οικονομία των μέσων έκφρασης και την επαφή με τα καθημερινά υλικά και λιγότερο με την ευτέλεια των μέσων με την οποία συχνά – και πιθανόν λανθασμένα – συνδέουμε τον προσανατολισμό της  Arte Povera.

4_mario_merz_cycladic_art_museum_athens_greece_neon_numbers_are_prehistoric_yatzer

Το Igloo παρεμβαίνει στο χώρο και με τη φυσική του παρουσία αμφισβητεί την εγκυρότητα των κατακτήσεων του αστικού περιβάλλοντος, παρενοχλεί διακριτικά τις βεβαιότητες του χώρου και ανακαλεί τη σπουδαιότητα της νομαδικής προσαρμοστικότητας του ανθρώπου. Είναι περισσότερο ένα εφήμερο μνημείο στη δυνατότητα αυτοσχεδιασμού, στην ανοικτή δυνατότητα εξέλιξης και σε ένα είδος καταστασιακής ενέργειας που αναπτύσσεται μέσα και γύρω του.

Τα έργα με τις αναφορές στη φύση και την ακολουθία Fibonacci συγκροτούν μια συναρπαστική αναφορά σε ένα εννοιολογικό σύστημα το οποίο συνδέει τον άνθρωπο με τη φύση, το παρόν με το παρελθόν, το εμπειρικό με το συμβολικό και τη φύση με τον πολιτισμό.

Image-6

Τα έργα του Merz ωθούν διακριτικά τον επισκέπτη σε μια φαινομενολογικού τύπου επαφή με επιφάνειες, υλικά, χώρους σχήματα, φόρμες και υφές των οποίων τη δύναμη και σημασία συνήθως παραβλέπουμε καθώς ερχόμαστε σε επαφή μαζί τους μέσα από μια έμμεση, «θεαματική» επικοινωνία που βασίζεται στη «χρηστική» λειτουργία των αντικειμένων που τα περιλαμβάνουν. Ο Merz απογυμνώνει αυτά τα στοιχεία από την αναμενόμενη χρηστική λειτουργία τους και τα παρουσιάζει ακέραια και δυνατά δημιουργώντας πεδία πρωτογενούς στοχασμού και σύγχρονης τελετουργίας.

img_4173

Η έκθεση διαρκεί για μια εβδομάδα ακόμα. Μην τη χάσετε!

Εχω οργανώσει μια σειρά από πολύ ενδιαφέρουσες διαδραστκές ξεναγήσεις που θα σας βοηθήσουν να έρθετε σε επαφή με τον βαθύτερο προβληματισμό αυτού του πολύ σημαντικού καλλιτέχνη. Ενημερωθείτε σχετικά με τις ημέρες και ώρες των επισκέψεων και το κόστος συμμετοχής (στείλτε μήνυμα στο tsavalos@hotmail.com)

504446





– Αρχαίοι μύθοι στην Τέχνη

10 12 2015

Με την διάλεξη της Τετάρτης 9 Δεκεμβρίου ολοκληρώθηκε ο δεύτερος κύκλος διαλέξεων με γενικό τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη” που διοργανώθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Η αίσθηση όμως με την οποία μείναμε όλοι στο τέλος και του δεύτερου κύκλου, είναι ότι το θέμα είναι τεράστιο και πολύ ενδιαφέρον και ότι ίσως κάποια στιγμή θα ήταν σκόπιμο να ακολουθήσει και ένας ακόμη κύκλος.

Στην χθεσινή διάλεξη μιλήσαμε για τον μύθο του Διονύσου και της Αριάδνης και τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Αν θέλετε να ακούσετε την διάλεξη, πατήστε εδώ.

Σε λίγες μέρες που θα μπορέσουμε να επεξεργαστούμε το υλικό, θα υπάρξουν και ορισμένα βίντεο από τις διαλέξεις, γι’ αυτό μην παραλείπετε να παρακολουθείτε την σελίδα στο Facebook.

 

 





56η Μπιενάλε της Βενετίας (βίντεο)

21 11 2015

56η Μπιενάλε της ΒενετίαςΑπό τις διαλέξεις της Γκαλερί Μαρνέρη με γενικό θέμα την 56η Μπιενάλε της Βενετίας του 2015, έχω ήδη ανεβάσει μερικά βίντεο με αποσπάσματα που θεώρησα ότι έχουν ενδιαφέρον. Όσο προχωρεί η επεξεργασία του υλικού, θα ανεβάζω και άλλα βίντεο.

Για να δείτε τα βίντεο πατήστε εδώ. Για περισσότερα βίντεο, πηγαίνετε στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ.





– Birago Diop

10 11 2015

Birago DiopΣαν σήμερα, πριν 26 χρόνια, στις 10 Νοεμβρίου 1989, πέθανε ο σπουδαίος Σενεγαλέζος ποιητής Birago Diop. Ένα ποίημα του Birago Diop με τίτλο “Souffle“, του 1947, μας είχε απασχολήσει πριν οκτώ χρόνια όταν είχε αποτελέσει πηγή έμπνευσης του Bill Viola για την δημιουργία του εξαιρετικού έργου “Ocean without a shore” που είχαμε δει στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2007, το οποίο μιλούσε για την παρουσία των νεκρών στην ζωή μας.

Ας θυμηθούμε το ποίημα.

 

 

Πνοή

Άκου συχνότερα τα πράγματα παρά τα όντα.
Αφουγκράσου την φωνή της φωτιάς,
την φωνή του νερού.
Άκου τον άνεμο στις λόχμες που κλαίνε:
είναι οι αναστεναγμοί των προγόνων.

Όσοι πέθαναν δεν έφυγαν ποτέ:
βρίσκονται στη σκιά που φωτίζεται
και στη σκιά που σκοτεινιάζει
Οι νεκροί δεν είναι μεσ’ την γη:
είναι στο δέντρο που θροΐζει
στο δάσος που βογγά
είναι στο νερό που κυλά,
και στο νερό που στέκει.
Είναι στην καλύβα, είναι στο πλήθος,
οι νεκροί δεν είναι νεκροί.

Άκου συχνότερα τα πράγματα παρά τα όντα.
Αφουγκράσου την φωνή της φωτιάς,
την φωνή του νερού.
Άκου τον άνεμο στις λόχμες που κλαίνε:
είναι οι αναστεναγμοί των προγόνων,
που δεν έφυγαν,
που δεν είναι μεσ’ την γη,
που δεν πέθαναν.

Όσοι πέθαναν δεν έφυγαν ποτέ:
είναι στο στήθος της γυναίκας,
είναι στο κλάμα του μωρού,
στην αναμμένη δάδα.
Οι νεκροί δεν είναι μεσ’ την γη:
είναι στην φωτιά που σβήνει,
στο χορτάρι που κλαίει,
είναι στο δάσος, είναι στο σπίτι,
οι νεκροί δεν είναι νεκροί.

(μετάφραση από το Γαλλικό πρωτότυπο ΓΙΚ)





– Chiharu Shiota

9 11 2015

Δυο βάρκες κάτω από την κόκκινη
βροχή με τα κλειδιά / δυο χέρια που
απλώνονται στη βροχή της μνήμης

Στα πλαίσια του αφιερώματος στην 56ης Μπιενάλε της Βενετίας που παρουσιάζεται κάθε Τρίτη στη Γκαλερί Μαρνέρη, αύριο Τρίτη 10 Νοεμβρίου θα κάνουμε μια αρκετά εκτενή αναφορά στην Chiharu Shiota, στο έργο της Μπιενάλε, αλλά και σε πολλά παλαιότερα έργα της που εκφράζουν με ποιητικό τρόπο τον στοχασμό πάνω στις έννοιες της μνήμης, του θανάτου, της εμπειρίας και του συναισθήματος. Μέχρι τότε αξίζει να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε ένα από τα πιο υποβλητικά και ποιητικά έργα της φετινής διοργάνωσης, το έργο “The Key in the hand”, μια εντυπωσιακή εγκατάσταση της Chiharu Shiota που αποτελεί την εθνική συμμετοχή της Ιαπωνίας.

 

Μπαίνοντας στο χώρο του ιαπωνικού περιπτέρου τα μάτια σου τυλίγονται απότομα από ένα σύννεφο αιματόχρωμου κόκκινου που αιωρείται σε όλο τον χώρο, πάνω από δυο μεγάλα, ξύλινα σκαριά. Το σοκ της πρώτης εντύπωσης ακολουθεί μια αργή περιήγηση στο χώρο που φαίνεται να μην έχει τέλος.  Χωρίς να το συνειδητοποιεί ο επισκέπτης περιφέρεται σχεδόν τελετουργικά υπνωτισμένος κάτω από αυτή την κόκκινη βροχή. Άλλοτε τραβά φωτογραφίες σε μια προσπάθεια να συλλάβει με τον φακό της μηχανής αυτή την παράξενη ποιητική αίσθηση που βιώνει, άλλοτε απλώς παρατηρεί τις βάρκες, τα κλειδιά και το κόκκινο νήμα.

ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

Τα κλειδιά φυλάνε κάτι πολύτιμο. Κλειδώνουν ένα συρτάρι που έχει μέσα γράμματα από ένα αγαπημένο πρόσωπο για να διασφαλίσουν την ιδιωτικότητα αυτής της επικοινωνίας. Κλειδώνουν ένα δωμάτιο που έχει μέσα του τις κρυφές ανάσες των στιγμών που κάποιος έχει περάσει. Άλλοτε με ένα αγαπημένο πρόσωπο, άλλοτε παλεύοντας με τις αγωνίες, τις επιθυμίες ή τις σκιές του κακού του εαυτού…. Κλειδώνουν ένα σπίτι που κλείνει μέσα του χαρές και λύπες, στιγμές με όνειρα, αναστολές, διαψεύσεις, ελπίδες. …Τα κλειδιά, με λίγα λόγια, φαίνεται να είναι τα σύμβολα της ανάγκης μας να διαφυλάξουμε κάτι πολύτιμο είτε αυτό έχει υλική υπόσταση, είτε κυρίως όταν κινείται στο χώρο του συναισθήματος, του βιώματος και της μνήμης.

Τα κλειδιά δεν κλείνουν μόνο, αλλά και ανοίγουν. Ανοίγουν πόρτες σε σπίτια και δωμάτια που στεγάζουν για λίγο ή για πάντα τις διαδρομές μας. Ανοίγουν μπαλκονόπορτες και παράθυρα για να μπει μέσα στο δωμάτιο – και μέσα στην ψυχή μας – ο αέρας, όταν οι καταστάσεις είναι ασφυκτικές και μας πνίγουν ή για να μπει λίγο από το μπλε του ουρανού, όταν γίνεται έντονη η ανάγκη για ανοιχτούς ορίζοντες.

Τα κλειδιά μένουν μόνα και άχρηστα όταν αυτό που φύλαγαν δεν έχει πια λόγο ύπαρξης, όταν οι ζωές που στέγαζαν στους χώρους που ασφάλιζαν πορεύονται πια κάπου άλλου. Ακόμα και τότε όμως, φαίνεται να κρατάνε μέσα στο μέταλλο κάτι από αυτό που σηματοδότησαν, γιατί ο χρόνος μπορεί να είναι αμείλικτος, αλλά η μνήμη ίσως και να πορεύεται στο διηνεκές…

Κάθε κλειδί κουβαλάει μέσα του τις αναφορές στις πολύτιμες εμπειρίες της διαδρομής των ανθρώπων. Οι άνθρωποι από όλο τον κόσμο που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Shiota και της έστειλαν τα κλειδιά τους συχνά τα συνόδευαν με ένα μικρό κείμενο που περιέγραφε όλα όσα σήμαινε το κάθε κλειδί για αυτούς. Έτσι, χωρίς πολλές φορές να τους γνωρίζει προσωπικά, η Shiota αποκτούσε ένα είδος επικοινωνίας με αυτούς τους άγνωστους ανθρώπους, ακόμα κι αν αυτή η επικοινωνία γινόταν σε συμβολικό επίπεδο και με ελλειπτικό τρόπο.

_MG_7639

ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ

Καθώς τα κλειδιά συνδέονται μεταξύ τους με το νήμα επιτυγχάνεται ένα είδος συμβολικής επικοινωνίας και επαφής όχι με τη φυσική και σωματική παρουσία των ανθρώπων, αλλά με τις πολύτιμες εμπειρίες που κουβαλούν στη μνήμη τους, έτσι όπως συμπυκνώνονται και συμβολοποιούνται μέσω του κλειδιού.

Το νήμα είναι αιματόχρωμο κόκκινο. Το αίμα παραπέμπει βέβαια στο θάνατο και την απώλεια – ας μην ξεχνάμε ότι την αφορμή για το έργο έδωσαν οι καταστροφικοί σεισμοί και το τσουνάμι που ακολούθησε στην Ιαπωνία του 2011, με τη συνακόλουθη απώλεια χιλιάδων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων ήταν πολλοί συγγενείς και φίλοι της Shiota -.Όμως το αίμα συνδέεται και με τη ζωτική ενέργεια που διαπερνά το σώμα και το κάνει να ζει, συνδέεται επίσης με το συναίσθημα και το πάθος για ζωή.

Το κόκκινο του νήματος αναφέρεται επομένως ταυτόχρονα στη ζωή και το θάνατο, την απώλεια και την ελπίδα…

 


 

Το αφιέρωμα στην 56η Μπιενάλε της Βενετίας αποτελείται από επτά διαλέξεις που άρχισαν την Τρίτη 3/11/2015  και θα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.

Ημερομηνίες διαλέξεων: 3, 10, 17 και 24 Νοεμβρίου, 1, 8 και 15 Δεκεμβρίου 2015

Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email:info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Γιάννης Σπυρόπουλος: Βιβλιογραφία

9 11 2015

Δράττομαι της ευκαιρίας από την ερώτηση της Ναταλίας για τον Γιάννη Σπυρόπουλο για να αναρτήσω σχετική βιβλιογραφία:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ / ΠΗΓΕΣ

Το βασικό εγχειρίδιο αναφοράς για τον Γιάννη Σπυρόπουλο είναι η εξαιρετική διατριβή του Γιάννη Χ. Παπαϊωάννου (2010) που αποτελεί εκτενή και ενδελεχή μελέτη του έργου του Σπυρόπουλου. Παρακολουθεί αναλυτικά και διεξοδικά τα στάδια εξέλιξης του έργου του, κάνει ιδιαιτέρως εύστοχες και αποκαλυπτικές παρατηρήσεις, περιλαμβάνει ενδιαφέρουσες αναφορές και θαυμάσια εικονογράφηση (Υπάρχει και μεταφρασμένο σε αγγλική έκδοση):

  • Γιάννης Χ. Παπαϊωάννου, 2010. Γιάννης Σπυρόπουλος. Μονογραφία. Αθήνα: Εκδ. Ιδρύματος Γιάννης και Ζωής Σπυροπούλου

Η μονογραφία του Χρύσανθου Χρήστου (1962) είναι αρκετά πρώιμη και δεν περιλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος του έργου του ζωγράφου, είναι ωστόσο πολύ σημαντική καθώς είναι η πρώτη μονογραφία και ο Χρήστου κάνει κάποιες πολύ εύστοχες παρατηρήσεις για το έργο του ζωγράφου. Η εικονογράφηση δεν είναι σπουδαία.

  • Χρήστου, Χρύσανθος, 1962. Γιάννης Σπυρόπουλος. Αθήνα

Το κείμενο της Ελένης Βακαλό (1986) στην έκδοση των Νέων Μορφών περιλαμβάνει κάποιες ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις.

  • Βακαλό, Ελένη (1986). Γιάννης Σπυρόπουλος: ένας αφηρημένος κλασικός. Αθήνα: Εκδ. Γκαλερί Νέες Μορφές

Η μονογραφία της Έφης Στρούζα (1989/1990) που εκδόθηκε αρχικά από τον Οργανισμό Εργατικής Εστίας (1989) και στη συνέχεια αποτέλεσε το βασικό κείμενο της πρώτης μεγάλης αναδρομικής έκθεσης του Σπυρόπουλου στην Εθνική Πινακοθήκη (1990) έχει εξαιρετικά εύστοχες παρατηρήσεις και ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες αναφορές.
(Νομίζω ότι η ελληνική έκδοση είναι εξαντλημένη, αλλά υπάρχει σε βιβλιοθήκες και κυκλοφορεί ακόμα στο εμπόριο η αγγλική έκδοση)

  • Στρούζα, Έφη (1989/1990). Γιάννης Σπυρόπουλος. Α΄έκδοση, Αθήνα: Οργανισμός Εργατικής Εστίας, 1989 – Β΄έκδοση, Αθήνα: Εθνική Πινακοθήκη-Υπουργείο Πολιτισμού, 1990

Πολύ ενδιαφέρουσες αναφορές από αρκετούς μελετητές και ωραία εικονογράφηση περιλαμβάνουν οι κατάλογοι των δυο μεγάλων εκθέσεων της δεκαετίας του ’90, αυτή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, στη Θεσσαλονίκη (1994-μεγάλη αναδρομική έκθεση 100 έργων / κείμενα: Βακαλό, Φατούρου, Σκαλτσά, Παπαϊωάννου, Δανιηλοπούλου) και αυτή της Εθνικής Πινακοθήκης, στην Αθήνα (1995-μεγάλη αναδρομική έκθεση 200 έργων / κείμενα: Λαμπράκη-Πλάκα, Στεφανίδη, Δανιηλοπούλου, Κεσσανλή, Παπαϊωάννου, Τσίκουτα).

  • Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Δήμος Θεσσαλονίκης (1994). Γιάννης Σπυρόπουλος. 1912-1990 – Αναδρομική έκθεση. Θεσσαλονίκη
  • Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (1995). Γιάννης Σπυρόπουλος 1912-1990. Ο κλασικός της αφαίρεσης. Αθήνα

Για ενδιαφέρουσες αναφορές στον Σπυρόπουλο και το έργο του σε βιβλία ιστορίας της τέχνης, εγκυκλοπαίδειες και λεξικά υπάρχει αναλυτικός κατάλογος στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Γιάννης και Ζωής Σπυροπούλου:

Η προσωπική γνωριμία με τον ζωγράφο και το έργο του, αλλά κυρίως οι πολλές και ενδιαφέρουσες εκθέσεις που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες έχουν σταθεί αφορμή για μια σειρά διαλέξεων, παρουσιάσεων, επισκέψεων και ξεναγήσεων, κάποιες αναφορές (κείμενα και βίντεο) των οποίων έχουν αναρτηθεί και μπορείτε να τις βρείτε στις παρακάτω σελίδες του ιστολογίου:

Στην συλλογή των podcast, μπορείτε επίσης να ακούσετε και μια ολόκληρη διάλεξη αφιερωμένη στον Γιάννη Σπυρόπουλο και τον Σπύρο Παπαλουκά, πατώντας εδώ.





– Podcast της διάλεξης της 56ης Μπιενάλε

7 11 2015

Ανέβασα σήμερα το ηχητικό μέρος της πρώτης διάλεξης για την 56η Μπιενάλε της Βενετίας, από τον κύκλο διαλέξεων που ξεκίνησε στην Γκαλερί Μαρνέρη.

Για να το ακούσετε, πατήστε εδώ.





– Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη – Β κύκλος

3 11 2015

Μύθοι, νοήματα, προσλήψεις και απεικονίσεις

Νέος κύκλος 5 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
στις 4, 11 και 25 Νοεμβρίου, 2 και 9 Δεκεμβρίου 2015 – κάθε Τετάρτη, 19.00 – 21.00

Μινώταυρος (από Αττική κύλικα – περ. 515 π.Χ.)

Ποια είναι άραγε η σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό; Είναι οι μύθοι φανταστικές αφηγήσεις που μας απομακρύνουν από την πραγματικότητα ή μας προσδένουν αναπόδραστα στα όριά της; Που οφείλεται η δημοτικότητα των αρχαίων ελληνικών μύθων και γιατί είναι τόσο αγαπητοί, όταν έχει πια παρέλθει το θρησκευτικό και φιλοσοφικό πλαίσιο που τους δημιούργησε; Πως μπορεί ο άνθρωπος με το γνωστό να πραγματεύεται το άγνωστο και με το άγνωστο, το γνωστό; Αν οι μύθοι μιλούν για αλήθειες, γιατί διατυπώνονται με τόσο ποικίλες και διαφορετικές παραλλαγές; Υπάρχει άραγε συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στην “παράλογη” αφήγηση του μύθου και σε έλλογες μορφές έκφρασης όπως η ιστορία και η φιλοσοφία; Είναι αντίθετος ο μύθος στον λόγο; Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος κύκλος διαλέξεων με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και οι διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη”.

Θνητοί και αθάνατοι, θεοί και ήρωες, άνθρωποι, ζώα και υβριδικοί συνδυασμοί τους, ο Προμηθέας, ο Διόνυσος, η Άρτεμις, ο Δίας, η Πανδώρα, ο Ηρακλής, η Περσεφόνη, ο Οδυσσέας, ο Απόλλων και η Δάφνη, ο Αλφειός και η Αρέθουσα, ο Θησέας και ο Μινώταυρος, ο Περσέας και η Μέδουσα, ο Περσέας και η Ανδρομέδα πρωταγωνιστούν σε αυτές τις μυθικές αφηγήσεις από τις οποίες οι καλλιτέχνες της αρχαιότητας άντλησαν στοιχεία για να συγκροτήσουν την εικαστική αφήγηση αυτού του εννοιολογικού σύμπαντος στον πηλό και το μάρμαρο.

René Magritte, 1937, Εξώφυλλο του περιοδικού Minotaure no. 10

Το τέλος του αρχαίου κόσμου, δεν έφερε και το τέλος αυτών των αφηγήσεων, οι οποίες μπορεί να εντάχθηκαν σε νέα ερμηνευτικά πλαίσια και να απέκτησαν νέες νοηματοδοτήσεις και συμβολισμούς, αλλά συνέχισαν να αποτελούν το υλικό εκείνο που πυροδότησε τη δημιουργία εξαιρετικά σημαντικών έργων από καλλιτέχνες όπως ο  Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μπρέγκελ, ο Καραβάτζιο, ο Ρέμπραντ, ο Γκόγια, ο Κλιμτ, ο Πικάσο, ο Νταλί και πολλοί άλλοι, τα έργα των οποίων αποτελούν το εικονογραφικό υλικό αυτού του κύκλου.

Salvadore Dalí, 1936, εξώφυλλο του περιοδικού Minotaure no. 8

Στον Α’ κύκλο αυτής της ενότητας, που είχε παρουσιαστεί τον Μάιο του 2015, έγινε εκτενής και ιδιαίτερη αναφορά στον μύθο της Μέδουσας, του Περσέα, της Ανδρομέδας και του Ναρκίσσου.

Στον Β’ κύκλο που αρχίζει αύριο 4 Νοεμβρίου 2015 θα γίνει μεταξύ άλλων εκτενής αναφορά στον κρητικό κύκλο και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Θησέας, ο Μινώταυρος, η Πασιφάη, ο Μίνως, η Αριάδνη, η Φαίδρα, ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος.

Η προσέγγιση των έργων ακολουθεί έναν συνδυασμό κοινωνικοϊστορικής, ψυχαναλυτικής και σημειολογικής μεθοδολογίας.

Δείτε περισσότερα και κρατήστε θέση στην ιστοσελίδα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης





– Sean Scully – Sea Land

3 11 2015

Με αφορμή την εξαιρετική έκθεση του Sean Scully που πραγματοποιείται στο υπέροχο Palazzo Falier στη Βενετία, στην οποία θα αναφερθούμε στο αφιέρωμα στη 56η Μπιενάλε της Βενετίας που αρχίζει σήμερα Τρίτη 3 Νοεμβρίου, αναδημοσιεύω κάποια αποσπάσματα από συνεντεύξεις του καλλιτέχνη, στα οποία μιλά για τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνία και για τη σχέση της αφηρημένης ζωγραφικής με τον κόσμο.

«Με τη ζωγραφική έχεις τη δυνατότητα να πραγματοποιήσεις πράγματα  που δεν μπορείς να κάνεις με άλλο τρόπο. Με ένα ζωγραφικό έργο μπορείς να βάλεις μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο εμπειρίες, αφηγήσεις, συναισθήματα, ποίηση, ιδέες, σκέψεις, χρόνο, αναφορές…. όλα αυτά μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο….. Η ζωγραφική έχει τη μοναδική δυνατότητα να σταματά το χρόνο και να συμπυκνώνει συναισθήματα και εμπειρίες».

«Μου είναι αδιανόητο να δεχτώ ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς την επιθυμία τους για κάτι που είναι υψηλό, για κάτι που τους ταξιδεύει, κάτι που μπορεί να τους βγάλει από την κοινοτοπία της καθημερινότητας».

«Η γλώσσα που χρησιμοποιώ είναι η γλώσσα του σύγχρονου κόσμου, μια γλώσσα που μπορείς να την βρεις οπουδήποτε, ακόμη και στην οθόνη του υπολογιστή τα πράγματα διατάσσονται σε γραμμές, στήλες και αράδες – είναι μια απλή γεωμετρική διάταξη. Όταν είμαι στο μετρό, στη Νέα Υόρκη και κοιτάζω προς τα κάτω, τα πάντα επαναλαμβάνονται. Είναι ένας τρόπος να τοποθετείς τα πράγματα μαζί κι εγώ αυτό κάνω στους πίνακες μου, τοποθετώ τα πράγματα μαζί. Με αυτή την έννοια τα έργα μου βρίσκονται σε απόλυτη συμφωνία με τον σύγχρονο κόσμο, έτσι οι άνθρωποι μπαίνουν μέσα τους με φυσικότητα. Είναι αφηρημένα έργα και διακατέχονται από έντονο λυρισμό. Αλλά σου θυμίζουν πράγματα που υπάρχουν στον κόσμο, σου θυμίζουν την διάταξη του κόσμου».

Το αφιέρωμα στην 56η Μπιενάλε της Βενετίας αποτελείται από επτά διαλέξεις που αρχίζουν την Τρίτη 3/11/2015  και θα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.

Ημερομηνίες διαλέξεων: 3, 10, 17 και 24 Νοεμβρίου, 1, 8 και 15 Δεκεμβρίου 2015

Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email:info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Η 56η Μπιενάλε της Βενετίας – Νέος κύκλος διαλέξεων στη Γκαλερί Μαρνέρη

26 10 2015

large__AVZ6411_DS

Την επόμενη εβδομάδα αρχίζει ένας νέος κύκλος διαλέξεων με θέμα την φετινή Μπιενάλε της Βενετίας.

Πρόκειται για την 56η διοργάνωση του θεσμού, που μετράει 120 χρόνια ζωής και που μας παρέχει τη δυνατότητα, κάθε δυο χρόνια να παρατηρούμε το φαινόμενο της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε όλο τον κόσμο έτσι όπως παρουσιάζεται στη μεγάλη αυτή συνάντηση της παγκόσμιας τέχνης. Read the rest of this entry »





– Ο καλλιτέχνης δεν γεννήθηκε για να ζήσει μια ευχάριστη ζωή

13 10 2015

Wassily KandinskyΗ ζωγραφική ως τέχνη δεν είναι μια ακαθόριστη προβολή στον χώρο, αλλά μια δύναμη τόσο ισχυρή και αποφασιστική που συμβάλλει στον εξευγενισμό την ψυχής. Είναι η γλώσσα που μιλά στην ψυχή.

Εάν ένας καλλιτέχνης δεν ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, θα υπάρξει ένα αγεφύρωτο χάσμα διότι καμιά άλλη δύναμη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την τέχνη. Αναπόφευκτα, όσο η ανθρώπινη ψυχή δυναμώνει, τόσο αυξάνει και η ζωτικότητα της τέχνης, δεδομένου ότι η ψυχή και η τέχνη είναι ακατάλυτα συνδεδεμένες και η μία συμπληρώνει την άλλη. Κατά καιρούς, όταν η ψυχή πνίγεται και πιέζεται από υλιστικές αμφιβολίες και χαμηλές φιλοδοξίες, τότε ακούγεται η πλανεμένη άποψη πως η “καθαρή” τέχνη δεν έχει δοθεί στον άνθρωπο για ειδικούς σκοπούς, άλλα χωρίς σκοπό, πως η τέχνη υπάρχει μόνον για την τέχνη (l’art pour l’art). Έτσι, ο δεσμός μεταξύ τέχνης και ψυχής πέφτει σε κώμα. Γρήγορα όμως αποδίδεται δικαιοσύνη δεδομένου ότι ο καλλιτέχνης και ο θεατής (των οποίων ο δεσμός είναι καθαρά πνευματικός) παύουν να αλληλοκατανοούνται, και στρέφει ο θεατής την πλάτη στον καλλιτέχνη του οποίου θαυμάζονται η δεξιότητα και η εφευρετικότητα.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ο καλλιτέχνης πρέπει να αλλάξει την θέση του και να αναγνωρίσει το καθήκον που έχει απέναντι στην τέχνη και απέναντι στον πνευματικό του εαυτό, και να πάψει να θεωρεί ότι είναι κύριος της κατάστασης, αλλά υπηρέτης ανώτερων σκοπών, και ότι τα καθήκοντά του είναι μεγάλα, ιερά και επακριβώς καθορισμένα. Οφείλει να αναπτύσσει και να διαμορφώνει την ψυχή του και να καταδύεται μέσα σε αυτήν.

Ο καλλιτέχνης πρέπει να έχει ένα μήνυμα να μεταδώσει. Δεν πρέπει να έχει ως στόχο να κατακτήσει την φόρμα, αλλά να προσαρμόσει την φόρμα στο εσωτερικό περιεχόμενο.

Ο καλλιτέχνης δεν γεννήθηκε για να ζήσει μια εύκολη κι ευχάριστη ζωή. Δεν έχει το δικαίωμα να ζει ανεύθυνα και να αποφεύγει κάθε επίπονη εργασία. Έχει αναλάβει την εκτέλεση ενός έργου που μπορεί να αποδειχθεί ο Σταυρός του. Όλες του οι πράξεις, τα συναισθήματα και οι συλλογισμοί αποτελούν την ανέγγιχτη αλλά στέρεη πρώτη ύλη από την οποία θα προέλθει το έργο του. Γι’ αυτό, δεν είναι ελεύθερος στη ζωή άλλα μόνο στην τέχνη.

Εάν ο καλλιτέχνης είναι ιερέας του “ωραίου”, τότε οφείλει να αναζητεί αυτό το ωραίο ακολουθώντας την ίδια βασική αρχή της εσωτερικής ανάγκης, που είδαμε και αλλού. Αυτό το “ωραίο” μπορεί να μετρηθεί μόνον με βάση το μεγαλείο αυτής της εσωτερικής ανάγκης.

(Απόσπασμα από το βιβλίο “On the Spititual in Art” του Wassily Kandinsky, πρώτη αγγλική μετάφραση, Νέα Υόρκη, 1946, μετάφραση ΓΙΚ)





– Η τέχνη δεν σκέφτεται λογικά

30 09 2015

Andrey Tarkovsky, Sculpting in Time: Reflections on the CinemaΣτην επιστήμη, κατά την στιγμή της ανακάλυψης, η λογική αντικαθίσταται από την διαίσθηση. Στην τέχνη, όπως και στην θρησκεία, η διαίσθηση ισοδυναμεί με πεποίθηση, με πίστη — είναι κατάσταση του νου και όχι τρόπος σκέψης. Η επιστήμη είναι εμπειρική, ενώ η σύλληψη της εικόνας διέπεται από την δυναμική της αποκάλυψης. Πρόκειται για αιφνίδιες εκλάμψεις φώτισης, σαν να ξεκαθαρίζει η ματιά μας, όχι όμως προς τα επιμέρους, αλλά προς το όλον, το άπειρο, προς αυτό που δεν υπάγεται σε ενσυνείδητη σκέψη.

Η τέχνη δεν σκέφτεται λογικά ούτε διατυπώνει κάποια λογική συμπεριφοράς. Εκφράζει το δικό της αξίωμα πίστης. Αν στην επιστήμη είναι δυνατόν να τεκμηριώσει κανείς την αλήθεια των ισχυρισμών του και να τους αποδείξει λογικά στους αντιπάλους του, στην τέχνη είναι αδύνατο να πείσεις κάποιον ότι έχεις δίκιο αν οι εικόνες σου τον άφησαν αδιάφορο, αν δεν κατάφεραν να τον κερδίσουν δίνοντάς του μια νέα αλήθεια για τον κόσμο και τον άνθρωπο, αν, τέλος, όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με το έργο, απλούστατα βαρέθηκε.

… Ο καλλιτέχνης μας φανερώνει τον κόσμο του και μας αναγκάζει είτε να αποδεχτούμε αυτόν τον κόσμο είτε να τον απορρίψουμε αν θεωρήσουμε ότι πρόκειται για κάτι άσχετο και μη πειστικό. Δημιουργώντας μία εικόνα, ο καλλιτέχνης θέτει σε δεύτερη μοίρα την δική του σκέψη, η οποία γίνεται ασήμαντη μπροστά στην συγκινησιακή ένταση της εικόνας του κόσμου που του εμφανίστηκε σαν αποκάλυψη. Στην περίπτωση κάποιου ατόμου πνευματικά δεκτικού, μπορούμε κάλλιστα να πούμε ότι οι εντυπώσεις που προκαλεί ένα έργο τέχνης είναι αντίστοιχες προς εκείνες που προκαλεί μία καθαρά θρησκευτική εμπειρία. Η τέχνη επιδρά κυρίως στην ψυχή, διαμορφώνοντας την πνευματική δομή της.

Ο ποιητής έχει την φαντασία και την ψυχολογία ενός παιδιού, διότι, όσο βαθυστόχαστες κι αν είναι οι ιδέες του για τον κόσμο, οι εντυπώσεις του είναι πάντοτε άμεσες.

… Ο ποιητής δεν χρησιμοποιεί “περιγραφές” του κόσμου — συμμετέχει στην δημιουργία του.

(Απόσπασμα από το βιβλίο “Σμιλεύοντας τον χρόνο” του Αντρέι Ταρκόφσκι, Εκδόσεις Νεφέλη, 1987)





– Ο εγκέφαλος και οι «απο-προσωπογραφίες» της Ντόρας Μανδηλάρη

24 09 2015

Ο εγκέφαλος και οι «από-προσωπογραφίες»

ή ENGEPHALITIS / ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΣ

Ένα κείμενο για τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη με αφορμή την έκθεση τους τον Σεπτέμβριο του 2015

 CEREBRUM_1   CEREBRUM_2    CEREBRUM_3

      1. Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο ηλεκτροχημικής λειτουργίας με εκπληκτικές ικανότητες και δυνατότητες.

Εκεί εδράζονται βασικές και ανώτερες νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου όπως η μνήμη, η νόηση, η μάθηση, η συμπεριφορά και η συνείδηση.

Ζυγίζει κατά μέσο όρο μόνο 1.360 γραμμάρια, αλλά οι αριθμοί και τα στοιχεία που συγκροτούν την κατασκευαστική δομή και λειτουργία του είναι πραγματικά εντυπωσιακοί. Αποτελείται μεταξύ άλλων από 13.000.000.000 κύτταρα τα πιο σημαντικά από τα οποία είναι οι νευρώνες.  Κάθε νευρώνας έχει περίπου 10.000 συνάψεις που αποτελούνται από νευρικές ίνες το μήκος των οποίων αθροιστικά, από έναν μόνο ανθρώπινο εγκέφαλο, φτάνει τον εκπληκτικό αριθμό των 160.000 χιλιομέτρων (4 φορές δηλαδή την περίμετρο της γης!).

Οι νευρώνες διαθέτουν δύο σημαντικές ιδιότητες, την αγωγιμότητα και την διεγερσιμότητα. Μεταδίδουν το ερέθισμα με την μορφή ηλεκτρικών παλμών. Σε κάθε νευρική ίνα άγονται περίπου 300 παλμοί ανά δευτερόλεπτο. Η μεταφορά της πληροφορίας γίνεται µε 1.280 χιλιόμετρα την ώρα στις κύριες νευρικές αρτηρίες.

Με όρους ψηφιακής τεχνολογίας, με την οποία είναι πιθανόν περισσότερο εξοικειωμένος ο μέσος άνθρωπος, η χωρητικότητα μιας ψηφιακής μνήμης που απαιτείται για την απεικόνιση του εγκεφάλου ενός ανθρώπου είναι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια terabytes.

Όλα αυτά τα δεδομένα αποτελούν καταγεγραμμένα στοιχεία που είναι δύσκολα αντιληπτά από έναν μη ειδικό, αποκαλύπτουν ωστόσο τις τεράστιες δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου, από τις οποίες φαίνεται να αξιοποιείται ένα πολύ μικρό ποσοστό κι αυτό για να καλύψει κάποιες στοιχειώδεις καθημερινές ανάγκες όπως η αναζήτηση και η παρασκευή τροφής η κάλυψη της ανάγκης για ένδυση και στέγαση καθώς και κάποιες προσπάθειες για δημιουργία πλαισίων που παρέχουν ξεκούραση, απόλαυση ή διασκέδαση. Φαίνεται πάντως ότι οι δυνατότητες που διαθέτει αυτό το θαυμαστό όργανο μένουν σε πολύ μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες.

wtenbogx_painting   785px-Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project  Full title: Portrait of a LadyArtist: Alesso BaldovinettiDate made: about 1465Source: http://www.nationalgalleryimages.co.uk/Contact: picture.library@nationalgallery.co.ukCopyright © The National Gallery, London   09e7250601cf6ce57b24d1c83c86d69c   Laura_Battiferri_by_Angelo_Bronzino

  1. ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ  ΤΗΣ  ΤΕΧΝΗΣ

Οι προσωπογραφία ως είδος στην ιστορία της τέχνης φαίνεται να εμφανίζεται και να κυριαρχεί σε περιόδους όπου αναδύεται η έννοια του υποκειμένου και η συνείδηση της θέσης και του ρόλου του στο ιστορικό προσκήνιο. Μια τέτοια περίοδος στην Ευρώπη είναι ο 15ος αιώνας κατά τη διάρκεια του οποίου οι προσωπογραφίες πυκνώνουν σε αριθμό, ποικιλία και εύρος αναζητήσεων και μας δίνουν σε αυτόν και τους αιώνες που θα ακολουθήσουν εξαιρετικά έργα από τα χέρια μεγάλων μαστόρων της ζωγραφικής όπως, μεταξύ άλλων ο Jan van Eyck και ο Petrus Christus στη Φλάνδρα, ο Durer και ο Holbein στη Γερμανία, ο Ghirlandaio, ο Leonardo, ο Tiziano, ο Pontormo και ο Bronzino στην Ιταλία, ο Greco, ο Velasquez και αργότερα ο Goya στην Ισπανία, o Van Dyck, ο Rembrandt, ο Hals και οVermeer στην Ολλανδία. Οι καλλιτέχνες αυτοί συγκροτούν κατά κάποιο τρόπο την μεγάλη ευρωπαϊκή παράδοση της προσωπογραφίας στα πλαίσια της οποίας η ζωγραφική παρέχει τη δυνατότητα της απεικόνισης των χαρακτηριστικών του ατόμου που συγκροτούν την «αλήθεια» του. Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να αφορούν στην αποτύπωση των ανατομικών ιδιαιτεροτήτων με τον πλέον πιστό τρόπο στην ορατή πραγματικότητα, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν και μια σειρά εικονολογικών αναφορών στη δραστηριότητα, το επάγγελμα, την ιδιότητα ή την κοινωνική θέση του απεικονιζομένου ατόμου. Μπορεί επίσης να εμπεριέχονται στοιχεία που σχετίζονται με συναισθήματα και επιθυμίες που μαζί με τα παραπάνω φαίνεται να αποδίδουν «το ανθρώπινο ον στην καθολικότητα του», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Panofsky μιλώντας για τις προσωπογραφίες της πρώιμης Φλαμανδικής ζωγραφικής.

Οι προσωπογραφίες αυτές χαρακτηρίζονται από αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία στην απόδοση των χαρακτηριστικών, αλλά και των ενδυματολογικών λεπτομερειών που συγκροτούν την ατομική και κοινωνική ταυτότητα των απεικονιζόμενων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα εγνωσμένου κοινωνικού κύρους όπως η Ελεωνόρα του Τολέδο, η Laura Battiferri ή ο Bartolomeo Panciaticchi. Αριστοκράτες και αξιωματούχοι, ποιήτριες και πριγκίπισσες ντυμένοι όλοι στα μπροκάρ με χρυσά και ασημένια κεντήματα, με φουφούλες και στολίδια με δαντέλες και μεταξωτά πέπλα, εντυπωσιακά κολάρα και περίτεχνους κεφαλόδεσμους, στολισμένοι και ωραίοι μπροστά στα μάτια των ζωγράφων έτσι που με τις εξαιρετικές απεικονίσεις τους χαρίζουν ένα μικρό μερτικό στην αιωνιότητα.

IMG_9381_web2  IMG_9388_web

  1. ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΝΤΟΡΑΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΗ

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη έλκουν την καταγωγή τους και χρησιμοποιούν ως πλαίσιο αναφοράς τις προαναφερθείσες προσωπογραφίες. Το πλαίσιο αναφοράς είναι το σημείο εκκίνησης από το οποίο η Ντόρα αρχίζει να συγκροτεί τα επίπεδα αυτής της πολλαπλής ανα-δημιουργίας.

Αρχικά βυθίζει τις σιλουέτες των προσώπων και των σωμάτων σε σκοτεινό περιβάλλον αποδεσμεύοντας τες από τα συμφραζόμενα του χώρου και του χρόνου που κάποτε ανήκαν και επιτρέποντας τους να αιωρούνται στην αιωνιότητα σε έναν μη-χρόνο και σε έναν μη-χώρο ή έστω έναν χώρο μυστήριο και σκοτεινό, απαλλαγμένο πλήρως από τα πολιτιστικά του συμφραζόμενα.

Στη συνέχεια η ζωγραφική πράξη επικεντρώνεται με επιμέλεια στην απόδοση εκείνων των χαρακτηριστικών που  διαμορφώνουν την εικόνα και την προβολή της στο κοινωνικό σύμπαν της εποχής δημιουργίας. Η  έμφαση στον πλούτο, την κομψότητα και την εκζήτηση της υλικής τους παρουσίας τονίζουν ακόμα περισσότερο την κοινωνική θέση και επιφάνεια των προσώπων. Η Ντόρα αποδίδει με δεξιοτεχνία τις λεπτομέρειες των υφασμάτων, τα κεντήματα και τις δαντέλες, τους φραμπαλάδες στα πτυχωτά κολάρα, τους περίτεχνους κεφαλόδεσμους και τα επίθετα μανίκια. Παρασύρεται, όπως όλοι μας από την γοητεία της συνθετικής διευθέτησης, υφαίνει σιγά και επίμονα το συνθετικό ανάπτυγμα του χρώματος πάνω στην επιφάνεια.

Φτάνοντας στα οργανικά μέρη, το σώμα, το κεφάλι, τα χέρια η ζωντάνια της απεικόνισης υποχωρεί. Η σάρκα αντικαθίσταται από σκοτεινά, γραμμικά αποδοσμένα κρανία, σύμβολα της ματαιότητας των εγκοσμίων, memento mori, υπομνήσεις του αναπόδραστου τέλους. Τα χέρια αποδίδονται άδεια, κενά, σαν οι χειρονομίες που κάποτε συγκροτούσαν το βαθύτερο νόημα της παρουσίας αυτών των προσώπων να έμειναν μετέωρες σε ένα παγωμένο στιγμιότυπο του χρόνου.

Η αντίθεση ανάμεσα στη ζωντάνια και τον χρωματικό πλούτο με τα οποία αποδίδονται τα ενδύματα, οι φορεσιές και οι λεπτομέρειες τους είναι ακραία και καταλυτική. Σαν ηχητική αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολύβουη θερμότητα των ήχων της ζωής και στην ψυχρή σιγή του θανάτου, σαν την αντιπαράθεση ανάμεσα στο πλήρες και το κενό, στην ύπαρξη και την ανυπαρξία.

Στο προσκήνιο αυτής της αντιπαράθεσης εμφανίζονται οι εγκέφαλοι. Δυσανάλογα μεγάλα τμήματα τους  αναπτύσσονται πάνω στα κρανία, δίπλα στα κολάρα, στα πρόσωπα, τους λαιμούς και τα μέτωπα. Γλιστρούν στις επιφάνειες, γεμίζουν τα κενά του χώρου, του χρόνου και της σύνθεσης. Σαν να προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που έχουν ως όργανα και που φαίνεται να έμειναν αναξιοποίητες. Καταλαμβάνουν σημεία των αρχικών συνθέσεων αντικαθιστώντας τη σάρκα με τους νευρώνες, την ύλη με την ενέργεια.

IMG_9391_web2   IMG_9377_web

Η Ντόρα σαν σύγχρονη Πηνελόπη υφαίνει και ξηλώνει. Παρωδεί τις ικανότητες και δυνατότητες του εγκεφάλου που παρέμειναν ανεκμετάλλευτες και δεν οδήγησαν πουθενά, παρά μόνο στην ενασχόληση με την κοινωνική προβολή και την έκφραση του υλικού πλούτου – ακόμα κι αν αυτός υποδηλώνει πνευματικές και ηθικές αναζητήσεις και στοχασμούς.

Κι αναρωτιέται:

Πόσα χιλιόμετρα μεταξωτής κλωστής συσπειρώνονται και υφαίνονται στα συνθετικά αναπτύγματα;

Πόσα χιλιόμετρα από εγκεφαλικούς νευρώνες μένουν αναξιοποίητα;

Τι μένει όταν ο άνθρωπος φεύγει;

Ποιες διεργασίες ακολουθεί το παιγνίδι της φύσης;

Ποιες διαδικασίες η ακολουθούν οι προσπάθειες των ανθρώπων;

IMG_9385_web3  IMG_9387_web2

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη διέπονται από την ταυτόχρονη συνύπαρξη της χαράς της ανακάλυψης και τη μελαγχολίας της διαπίστωσης. Εκ πρώτης όψεως η επιμονή στην απόδοση των υλικών λεπτομερειών της ενδυμασίας φαίνεται σαν έκφραση ματαιοδοξίας, ένα αγκίστρωμα στην υλική και εφήμερη γοητεία της ύλης που μάταια, αλλά με ιδιαιτέρως ελκυστικό τρόπο προσπαθεί να ξορκίσει την επίγνωση του αναπόφευκτου τέλους μέσω της γοητευτικής απεικόνισης του υλικού παρόντος .Εκτός από την παρωδία όμως,  χρησιμοποιεί με αξιοθαύμαστη αποτελεσματικότητα τα στοιχεία της παραπλάνησης, της αποπλάνησης και της περιπλάνησης.

Τα έργα χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της παραπλάνησης καθώς υποσκάπτουν τις βεβαιότητες μας για όσα πιστεύουμε η γνωρίζουμε για τα απεικονιζόμενα πρόσωπα. Θα μπορούσαμε με αυτή την έννοια να τα ονομάσουμε από-προσωπογραφίες καθώς λειτουργούν αντίστροφα από τις ιστορικές  ζωγραφικές προσωπογραφίες που συγκροτούν βεβαιότητες για την κοινωνική εικόνα των προσώπων. Τα έργα της Ντόρας φαίνεται να υποσκάπτουν και να αμφισβητούν αυτές τις βεβαιότητες και να κυριαρχούνται από διαρκείς αμφισημίες στις αναφορές τους.

Χαρακτηρίζονται επίσης από το στοιχείο της αποπλάνησης καθώς αξιοποιούν την αισθητική στάση απέναντι στη ζωγραφική, με τον τρόπο που χρησιμοποιούν τα ίδια τα μέσα της τέχνης – τα χρώματα, τα σχήματα και τις συνθετικές διευθετήσεις τους – που προκαλούν στον θεατή ένα είδος αισθητικής εμπειρίας που τον συνεπαίρνει από τη στιγμή που θα ξεπεράσει την αρχική αμηχανία που προκύπτει από τη χρήση διαφορετικών τεχνικών, ποικίλων πεδίων αναφοράς και χρήσης στοιχείων από διαφορα genre.

Υπάρχει ένα σουρεαλιστικό στοιχείο στον τρόπο που απεικονίζεται το μη αναμενόμενο και στην τρόπο που αυτή η απεικόνιση γίνεται στη συνέχεια πεδίο στοχασμού και προβολής συναισθηματικών και ψυχικών καταστάσεων.

Τα έργα της Ντόρας χαρακτηρίζονται επίσης από το στοιχείο της περιπλάνησης, ένα είδος στοχαστικής στάσης – του δικού μας εγκεφάλου τώρα – απέναντι στα έργα, που μας οδηγεί να σκεφτούμε αξιοποιώντας τις συνάψεις των δικών μας νευρώνων αυτή τη φορά, τις εγγενείς αντιφάσεις της ύπαρξης μας και τις παλινδρομήσεις ανάμεσα στο δυνητικό, το επιθυμητό, το ευκταίο και το πραγματοποιηθέν, ανάμεσα στο νοητικό και το υλικό, τις παλινδρομήσεις και τις αντιφάσεις, με λίγα λόγια – και με πολλές εικόνες – της ίδιας μας της ζωής.

Παντελής Τσάβαλος

ιστορικός τέχνης

Σεπτέμβριος 2015

GetAttachment

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη θα παρουσιαστούν ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ στην ομαδική έκθεση με τίτλο ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ μαζί με τα έργα του Αλέξανδρου Καρατζά και των παιδιών του Σχολείου.

ΣΤΟΣΧΟΛΕΙΟ, Προποντίδος 51, Αθήνα, σταθμός μετρό Σεπόλια ή Αττική.

Πέμπτη 24, Παρασκευή 25, Σάββατο 26, Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου και Σάββατο 9 και Κυριακή 10 Οκτωβρίου. Ώρες 18:00-22:00 το απόγευμα.
Εγκαίνια, Πέμπτη 24 στις 18:00.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του ΣΧΟΛΕΙΟΥ stosxoleio.gr και paidika.stosxoleio.gr


				




– Βυθιστείτε στον εαυτό σας…

23 09 2015

Rainer Maria Rilke

…Αν η καθημερινότητα σας σάς φαίνεται φτωχή, μην την καταφρονήσετε. Καταφρονήστε τον εαυτό σας που δεν είναι αρκετά ποιητής και δεν μπορεί να ανακαλύψει τα πλούτη της. Για τον δημιουργό δεν υπάρχει φτώχια, ούτε φτωχοί κι αδιάφοροι τόποι. Και μέσα στην φυλακή ακόμα αν ήσαστε κλεισμένος και οι τοίχοι της δεν άφηναν τους ήχους του κόσμου να φτάσουν ως εσάς, δεν θα σας έμεναν ωστόσο αμόλευτα μέσα σας τα παιδικά σας χρόνια, αυτός ο ανεκτίμητος πλούτος, ο θησαυρός των αναμνήσεων; Γυρίστε κατά κει τον νου σας. Πασχίστε να ανασύρετε απ’ το βυθό αυτών των περασμένων τις βουλιαγμένες εντυπώσεις. Η προσωπικότητά σας θα δυναμωθεί, η μοναξιά σας δεν θα είναι πια άδεια, και θα σας γίνει ένα καταφύγιο ονείρου όπου κανένας θόρυβος απ’ έξω δεν θα φτάνει. Κι αν από τούτη την επιστροφή στον εαυτό σας, από τούτη την καταβύθιση στον δικό σας κόσμο, ξεπηδήσουν στίχοι, δεν θα σκεφτείτε να ρωτήσετε τους άλλους αν είναι καλοί στίχοι. Κι ούτε θα αποζητήσετε να ενδιαφερθούν τα περιοδικά γι’ αυτούς. Οι στίχοι σας δεν θα’ ναι για σας παρά ένα αγαπημένο φυσικό σας κτήμα, ένα κομμάτι κι ένας φθόγγος απ’ την ζωή σας. Ένα έργο τέχνης είναι άξιο μόνον αν ξεπηδάει από μιαν ανάγκη. Για να το κρίνεις πρέπει να δεις ποια είναι η πηγή του.

…Βυθιστείτε στον εαυτό σας, ψάξτε στα βάθη απ’ όπου πηγάζει η ζωή σας. Εκεί θα βρείτε την απάντηση στο ερώτημα αν πρέπει να δημιουργείτε. Ίσως βγει πως η Τέχνη σας καλεί. Τότε, αγκαλιάστε αυτή την μοίρα, κρατήστε την για πάντα πάνω σας μ’ όλο το βάρος και το μεγαλείο της, χωρίς ποτέ να αποζητήσετε καμιάν αμοιβή απ’ έξω. Γιατί ο δημιουργός πρέπει να είναι ολόκληρος ένας κόσμος για τον εαυτό του, να βρίσκει τα πάντα στον εαυτό του και στην Φύση που μαζί της είναι δεμένος.

(Απόσπασμα από τα “Γράμματα σε ένα νέο ποιητή” του Rainer Maria Rilke σε μετάφραση Μάριου Πλωρίτη, Εκδόσεις Ίκαρος, 1973 — το παραπάνω γράμμα γράφτηκε το 1903)