– Φύση και Τέχνη στο ΚΠΙΣΝ

8 04 2016

Έργο της Χαράς ΜαραντίδουΤο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (στον παλιό Ιππόδρομο του Φαλήρου) έχει ήδη ξεκινήσει την λειτουργία του εδώ και λίγους μήνες. Εκεί πρόκειται να παρουσιάσω ένα σύντομο κύκλο διαλέξεων με γενικό τίτλο “Η φύση στην τέχνη & η τέχνη στη φύση” στις 12, 19 και 26 Μαΐου 2016.

Εντός των ημερών θα αναρτήσω μία αναλυτικότερη παρουσίαση του κύκλου.

Μέχρι τότε, δείτε πληροφορίες στην σελίδα του Ιδρύματος πατώντας εδώ.





– Αρχαιοελληνικοί μύθοι (βίντεο)

29 02 2016

Από την πρώτη διάλεξη του νέου κύκλου διαλέξεων με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη (Κύκλος Γ)” έχω ανεβάσει ήδη δύο βίντεο, καθώς και το ηχητικό μέρος της πρώτης διάλεξης. Στο πρώτο βίντεο κάνω μια εισαγωγή σχετικά με την γέννηση της Τραγωδίας, και στο δεύτερο κάνω μια διαχρονική αναδρομή στις απεικονίσεις του μύθου του Οιδίοποδα και της Σφίγγας από τους αρχαίους χρόνους έως τις μέρες μας.

Όσο προχωρεί ο κύκλος, θα προστίθενται νέα βίντεο.

Δείτε τα βίντεο εδώ.

Ακούστε την διάλεξη εδώ.





– Η εξαιρετική έκθεση της Ελένης Ζούνη «τρόπος του λέγειν» τελειώνει

27 02 2016

Το Σάββατο 27 Φεβρουαρίου 2016 ( 11:00 – 15:00) ολοκλήρώνεται η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση της Ελένης Ζούνη στη Μέδουσα (Ξενοκράτους 7, Αθήνα). Αν δεν την έχετε δει ακόμα, μην τη χάσετε.

Top.bmpΣτα έργα της Ζούνη η σιωπή του στοχασμού εναλλάσσεται με τις εκρήξεις των συναισθημάτων.

Το χέρι ψηλαφεί τη μορφολογία του σύμπαντος και αναγνωρίζει τους ρυθμούς που το διέπουν. Απλώνεται στο χαρτί με αδημονία και επιμονή, σε μια προσπάθεια αναγνώρισης και ταύτισης με τους ρυθμούς που διέπουν συνειδητά ή ασυνείδητα την ίδια τη ζωή. Οι γραφές πυκνώνουν, οργανώνονται τελετουργικά και επίμονα, γίνονται κώδικες σημείων, συνδυάζονται με άλλους κώδικες, μεταλλάσσονται σε αμοιβάδες, πρωτογενείς μορφές ζωής και ανάπτυξης, περιδινίζονται σε αναπτύξεις του απρόβλεπτου και του φαινομενικά τυχαίου, μεταμορφώνονται σε μήτρες δημιουργικής ενέργειας και φιλοσοφικών διαπιστώσεων, γίνονται συστήματα σημείων, γραφές και κώδικες επικοινωνίας.

Αυτή η αμφίδρομη αιώρηση ανάμεσα στην πειθαρχία του κώδικα σημείων, που είναι η  γραφή,  και την απελευθερωτική δυνατότητα να συλλαμβάνεις στιγμιαία την εικόνα του κόσμου, που είναι το σχέδιο, αποκτά στα έργα της Ζούνη μια ομορφιά κοσμικών διαστάσεων και σιωπηλής τραγικότητας. ΤραγικότηTop-001τας με την έννοια της συνειδητοποίησης της μοίρας του ανθρώπου να προσπαθεί να ισορροπεί ανάμεσα σ’ αυτές τις διαφορετικές τάσεις που συγκροτούν τη ζωή του: το ιδιωτικό και το δημόσιο, την πειθαρχία και την απελευθέρωση, το βίωμα του εφήμερου ανθρώπινου παρόντος και το μερτικό στην αιωνιότητα του κόσμου.

Οι γραφές της Ζούνη διερευνούν σχέσεις, οργανώνονται σε ρυθμικές επαναλήψεις, εκρήγνυνται σε αιωρήσεις στο σύμπαν και στο χρόνο, προσγειώνονται σε πεδία στοχασμού και αναπόλησης.

Είναι κατά βάση συναισθηματικά φορτισμένοι στοχασμοί που απελευθερώνουν διαδρομές αιωρήσεων στους ρυθμούς του χρόνου και του χώρου που η ίδια η γραφή ορίζει και ιχνηλατεί.





– Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη (Γ΄κύκλος)

10 02 2016

Νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Αρχαίοι μύθοι, διαχρονικά νοήματα, πολύπλευρες προσλήψεις και συναρπαστικές απεικονίσεις

Oedipus and the Sphinx, Gustave Moreau, 1864. Oil on canvas. Metropolitan Museum of Art, New York.

Θνητοί και αθάνατοι, θεοί και ήρωες, άνθρωποι, ζώα και υβριδικοί συνδυασμοί τους, έρωτες και πάθη, φόνοι και μεταμέλειες, ύβρεις και τιμωρίες, η Κλυταιμνήστρα, η Ιφιγένεια ο Οιδίπους, η Αντιγόνη και ένας μεγάλος αριθμός μυθολογικών μορφών  πρωταγωνιστούν σε αυτές τις μυθικές αφηγήσεις από τις οποίες οι καλλιτέχνες της αρχαιότητας άντλησαν στοιχεία για να συγκροτήσουν την εικαστική αφήγηση του εννοιολογικού τους σύμπαντος στον πηλό και το μάρμαρο και να δημιουργήσουν αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης. Το τέλος του αρχαίου κόσμου, δεν έφερε και το τέλος αυτών των αφηγήσεων, οι οποίες μπορεί να εντάχθηκαν σε νέα ερμηνευτικά πλαίσια και να απέκτησαν νέες νοηματοδοτήσεις και συμβολισμούς, αλλά συνέχισαν να αποτελούν το υλικό εκείνο που πυροδότησε τη δημιουργία εξαιρετικά σημαντικών έργων από ζωγράφους όπως ο Cranach, ο Lorrain, ο Rubens, ο Ingres, ο David, ο Gustave Moreau,και ο Giorgio De Chirico, χορογράφους όπως ο Georges Balanchine και η Martha Graham και σκηνοθέτες όπως ο Παζολίνι, ο Κακογιάννης και ο Peter Hall καθώς και πολλοί άλλοι, τα έργα των οποίων αποτελούν το εικονογραφικό υλικό αυτού του κύκλου. Εκτός από τις εικαστικές τέχνες, οι αρχαίοι ελληνικοί μύθοι αποτέλεσαν σημαντική πηγή έμπνευσης και για άλλες μορφές τέχνης όπως η ποίηση, η λογοτεχνία, το θέατρο, ο χορός και η μουσική στις οποίες θα γίνουν εκτενείς και ενδιαφέρουσες αναφορές.

Τα θέματα αυτά εντάσσονται στον νέο κύκλο διαλέξεων του Παντελή Τσάβαλου με τίτλο Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και οι διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη. Κύκλος Γ΄.

Στον Α’ κύκλο αυτής της ενότητας, που είχε παρουσιαστεί τον Μάιο του 2015, έγινε παρουσίαση του θεωρητικού πλαίσιο που συνδέεται με τη μυθολογία και τους αρχαίους ελληνικούς μύθους και στη συνέχεια εκτενής και ιδιαίτερη αναφορά στον μύθο της Μέδουσας, του Περσέα, της Ανδρομέδας και του Ναρκίσσου.

Στον Β’ κύκλο (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2015) έγινε εκτενής αναφορά στον κρητικό κύκλο και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Θησέας, ο Μινώταυρος, η Πασιφάη, ο Μίνως, η Αριάδνη, η Φαίδρα, ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος.

CKS_1024_0016

Στον Γ΄κύκλο (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2016) το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους κύκλους της Θήβας, του Άργους και της Τροίας. Θα γίνει εκτενής αναφορά στον οίκο των Ατρειδών και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Αγαμέμνων, η Κλυταιμνήστρα, η Ιφιγένεια, η Ηλέκτρα και ο Ορέστης, στον οίκο των Λαβδακιδών και σε μορφές όπως ο Κάδμος, ο Οιδίπους, η Ιοκάστη, η Αντιγόνη και η Ισμήνη καθώς και στον οίκο των Πριαμιδών και σε μορφές όπως ο Πρίαμος, η Εκάβη, Ο Έκτωρ, η Ανδρομάχη, ο Πάρις και η Ελένη.

Η προσέγγιση των έργων ακολουθεί έναν συνδυασμό κοινωνικοιστορικής, ψυχαναλυτικής και σημειολογικής μεθοδολογίας.

007 - Chirico, E Héctor y Andrómaca

Ημερομηνίες διαλέξεων:  24 Φεβρουαρίου και 2, 9, 16 και 23 Μαρτίου 2016,
κάθε Τετάρτη, 19:00 – 21:00

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Νεοφ. Δούκα 4
(Αίθουσα Διαλέξεων, 5ος όροφος)

Για τη συμμετοχή σας επικοινωνήστε με το Μουσείο πατώντας εδώ.





– Mario Merz (βίντεο από την έκθεση)

4 02 2016

Mario MerzΑπό τις επισκέψεις στην έκθεση του Mario Merz (1925-2003) με τίτλο “Numbers are prehistoric” που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, έχω ανεβάσει τρία βίντεο που νομίζω ότι είναι αρκετά κατατοπιστικά όσον αφορά τα τρία έργα του Mario Merz στα οποία αναφέρομαι, αλλά και γενικότερα τον τρόπο που έβλεπαν τα πράγματα οι καλλιτέχνες της Arte Povera. Για να δείτε τα βίντεο, πατήστε εδώ.

Για την Arte Povera είχαμε επίσης μιλήσει τον Οκτώβριο 2012 με την ευκαιρία της έκθεσης του Γιάννη Κουνέλλη (και πάλι στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), δείτε εδώ.





– Mario Merz: Τελευταίες ημέρες μιας ενδιαφέρουσας έκθεσης

22 01 2016

Η σημαντική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση του Mario Merz (1925-2003) Numbers are prehistoric” , στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της (31 Ιανουαρίου).

Πρόκειται για την μεγαλύτερη και σπουδαιότερη έκθεση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα, μια έκθεση αντιπροσωπευτικών έργων ενός πολύ σημαντικού δημιουργού, που περιλαμβάνει έργα που ασχολούνται με τη γη και το σύμπαν, την τέχνη και την πολιτική και διακατέχονται από διερευνήσεις και προβληματισμούς που καθίστανται ιδιαίτερα επίκαιροι σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την έντονη ανάγκη μας για επαναπροσδιορισμό των βασικών προτεραιοτήτων της ζωής και της τέχνης.

Τα έργα του Merz σχετίζονται περισσότερο με την οικονομία των μέσων έκφρασης και την επαφή με τα καθημερινά υλικά και λιγότερο με την ευτέλεια των μέσων με την οποία συχνά – και πιθανόν λανθασμένα – συνδέουμε τον προσανατολισμό της  Arte Povera.

4_mario_merz_cycladic_art_museum_athens_greece_neon_numbers_are_prehistoric_yatzer

Το Igloo παρεμβαίνει στο χώρο και με τη φυσική του παρουσία αμφισβητεί την εγκυρότητα των κατακτήσεων του αστικού περιβάλλοντος, παρενοχλεί διακριτικά τις βεβαιότητες του χώρου και ανακαλεί τη σπουδαιότητα της νομαδικής προσαρμοστικότητας του ανθρώπου. Είναι περισσότερο ένα εφήμερο μνημείο στη δυνατότητα αυτοσχεδιασμού, στην ανοικτή δυνατότητα εξέλιξης και σε ένα είδος καταστασιακής ενέργειας που αναπτύσσεται μέσα και γύρω του.

Τα έργα με τις αναφορές στη φύση και την ακολουθία Fibonacci συγκροτούν μια συναρπαστική αναφορά σε ένα εννοιολογικό σύστημα το οποίο συνδέει τον άνθρωπο με τη φύση, το παρόν με το παρελθόν, το εμπειρικό με το συμβολικό και τη φύση με τον πολιτισμό.

Image-6

Τα έργα του Merz ωθούν διακριτικά τον επισκέπτη σε μια φαινομενολογικού τύπου επαφή με επιφάνειες, υλικά, χώρους σχήματα, φόρμες και υφές των οποίων τη δύναμη και σημασία συνήθως παραβλέπουμε καθώς ερχόμαστε σε επαφή μαζί τους μέσα από μια έμμεση, «θεαματική» επικοινωνία που βασίζεται στη «χρηστική» λειτουργία των αντικειμένων που τα περιλαμβάνουν. Ο Merz απογυμνώνει αυτά τα στοιχεία από την αναμενόμενη χρηστική λειτουργία τους και τα παρουσιάζει ακέραια και δυνατά δημιουργώντας πεδία πρωτογενούς στοχασμού και σύγχρονης τελετουργίας.

img_4173

Η έκθεση διαρκεί για μια εβδομάδα ακόμα. Μην τη χάσετε!

Εχω οργανώσει μια σειρά από πολύ ενδιαφέρουσες διαδραστκές ξεναγήσεις που θα σας βοηθήσουν να έρθετε σε επαφή με τον βαθύτερο προβληματισμό αυτού του πολύ σημαντικού καλλιτέχνη. Ενημερωθείτε σχετικά με τις ημέρες και ώρες των επισκέψεων και το κόστος συμμετοχής (στείλτε μήνυμα στο tsavalos@hotmail.com)

504446





– Αρχαίοι μύθοι στην Τέχνη

10 12 2015

Με την διάλεξη της Τετάρτης 9 Δεκεμβρίου ολοκληρώθηκε ο δεύτερος κύκλος διαλέξεων με γενικό τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη” που διοργανώθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Η αίσθηση όμως με την οποία μείναμε όλοι στο τέλος και του δεύτερου κύκλου, είναι ότι το θέμα είναι τεράστιο και πολύ ενδιαφέρον και ότι ίσως κάποια στιγμή θα ήταν σκόπιμο να ακολουθήσει και ένας ακόμη κύκλος.

Στην χθεσινή διάλεξη μιλήσαμε για τον μύθο του Διονύσου και της Αριάδνης και τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης. Αν θέλετε να ακούσετε την διάλεξη, πατήστε εδώ.

Σε λίγες μέρες που θα μπορέσουμε να επεξεργαστούμε το υλικό, θα υπάρξουν και ορισμένα βίντεο από τις διαλέξεις, γι’ αυτό μην παραλείπετε να παρακολουθείτε την σελίδα στο Facebook.

 

 





– Chiharu Shiota

9 11 2015

Δυο βάρκες κάτω από την κόκκινη
βροχή με τα κλειδιά / δυο χέρια που
απλώνονται στη βροχή της μνήμης

Στα πλαίσια του αφιερώματος στην 56ης Μπιενάλε της Βενετίας που παρουσιάζεται κάθε Τρίτη στη Γκαλερί Μαρνέρη, αύριο Τρίτη 10 Νοεμβρίου θα κάνουμε μια αρκετά εκτενή αναφορά στην Chiharu Shiota, στο έργο της Μπιενάλε, αλλά και σε πολλά παλαιότερα έργα της που εκφράζουν με ποιητικό τρόπο τον στοχασμό πάνω στις έννοιες της μνήμης, του θανάτου, της εμπειρίας και του συναισθήματος. Μέχρι τότε αξίζει να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε ένα από τα πιο υποβλητικά και ποιητικά έργα της φετινής διοργάνωσης, το έργο “The Key in the hand”, μια εντυπωσιακή εγκατάσταση της Chiharu Shiota που αποτελεί την εθνική συμμετοχή της Ιαπωνίας.

 

Μπαίνοντας στο χώρο του ιαπωνικού περιπτέρου τα μάτια σου τυλίγονται απότομα από ένα σύννεφο αιματόχρωμου κόκκινου που αιωρείται σε όλο τον χώρο, πάνω από δυο μεγάλα, ξύλινα σκαριά. Το σοκ της πρώτης εντύπωσης ακολουθεί μια αργή περιήγηση στο χώρο που φαίνεται να μην έχει τέλος.  Χωρίς να το συνειδητοποιεί ο επισκέπτης περιφέρεται σχεδόν τελετουργικά υπνωτισμένος κάτω από αυτή την κόκκινη βροχή. Άλλοτε τραβά φωτογραφίες σε μια προσπάθεια να συλλάβει με τον φακό της μηχανής αυτή την παράξενη ποιητική αίσθηση που βιώνει, άλλοτε απλώς παρατηρεί τις βάρκες, τα κλειδιά και το κόκκινο νήμα.

ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ

Τα κλειδιά φυλάνε κάτι πολύτιμο. Κλειδώνουν ένα συρτάρι που έχει μέσα γράμματα από ένα αγαπημένο πρόσωπο για να διασφαλίσουν την ιδιωτικότητα αυτής της επικοινωνίας. Κλειδώνουν ένα δωμάτιο που έχει μέσα του τις κρυφές ανάσες των στιγμών που κάποιος έχει περάσει. Άλλοτε με ένα αγαπημένο πρόσωπο, άλλοτε παλεύοντας με τις αγωνίες, τις επιθυμίες ή τις σκιές του κακού του εαυτού…. Κλειδώνουν ένα σπίτι που κλείνει μέσα του χαρές και λύπες, στιγμές με όνειρα, αναστολές, διαψεύσεις, ελπίδες. …Τα κλειδιά, με λίγα λόγια, φαίνεται να είναι τα σύμβολα της ανάγκης μας να διαφυλάξουμε κάτι πολύτιμο είτε αυτό έχει υλική υπόσταση, είτε κυρίως όταν κινείται στο χώρο του συναισθήματος, του βιώματος και της μνήμης.

Τα κλειδιά δεν κλείνουν μόνο, αλλά και ανοίγουν. Ανοίγουν πόρτες σε σπίτια και δωμάτια που στεγάζουν για λίγο ή για πάντα τις διαδρομές μας. Ανοίγουν μπαλκονόπορτες και παράθυρα για να μπει μέσα στο δωμάτιο – και μέσα στην ψυχή μας – ο αέρας, όταν οι καταστάσεις είναι ασφυκτικές και μας πνίγουν ή για να μπει λίγο από το μπλε του ουρανού, όταν γίνεται έντονη η ανάγκη για ανοιχτούς ορίζοντες.

Τα κλειδιά μένουν μόνα και άχρηστα όταν αυτό που φύλαγαν δεν έχει πια λόγο ύπαρξης, όταν οι ζωές που στέγαζαν στους χώρους που ασφάλιζαν πορεύονται πια κάπου άλλου. Ακόμα και τότε όμως, φαίνεται να κρατάνε μέσα στο μέταλλο κάτι από αυτό που σηματοδότησαν, γιατί ο χρόνος μπορεί να είναι αμείλικτος, αλλά η μνήμη ίσως και να πορεύεται στο διηνεκές…

Κάθε κλειδί κουβαλάει μέσα του τις αναφορές στις πολύτιμες εμπειρίες της διαδρομής των ανθρώπων. Οι άνθρωποι από όλο τον κόσμο που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Shiota και της έστειλαν τα κλειδιά τους συχνά τα συνόδευαν με ένα μικρό κείμενο που περιέγραφε όλα όσα σήμαινε το κάθε κλειδί για αυτούς. Έτσι, χωρίς πολλές φορές να τους γνωρίζει προσωπικά, η Shiota αποκτούσε ένα είδος επικοινωνίας με αυτούς τους άγνωστους ανθρώπους, ακόμα κι αν αυτή η επικοινωνία γινόταν σε συμβολικό επίπεδο και με ελλειπτικό τρόπο.

_MG_7639

ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΝΗΜΑ

Καθώς τα κλειδιά συνδέονται μεταξύ τους με το νήμα επιτυγχάνεται ένα είδος συμβολικής επικοινωνίας και επαφής όχι με τη φυσική και σωματική παρουσία των ανθρώπων, αλλά με τις πολύτιμες εμπειρίες που κουβαλούν στη μνήμη τους, έτσι όπως συμπυκνώνονται και συμβολοποιούνται μέσω του κλειδιού.

Το νήμα είναι αιματόχρωμο κόκκινο. Το αίμα παραπέμπει βέβαια στο θάνατο και την απώλεια – ας μην ξεχνάμε ότι την αφορμή για το έργο έδωσαν οι καταστροφικοί σεισμοί και το τσουνάμι που ακολούθησε στην Ιαπωνία του 2011, με τη συνακόλουθη απώλεια χιλιάδων ανθρώπων, μεταξύ των οποίων ήταν πολλοί συγγενείς και φίλοι της Shiota -.Όμως το αίμα συνδέεται και με τη ζωτική ενέργεια που διαπερνά το σώμα και το κάνει να ζει, συνδέεται επίσης με το συναίσθημα και το πάθος για ζωή.

Το κόκκινο του νήματος αναφέρεται επομένως ταυτόχρονα στη ζωή και το θάνατο, την απώλεια και την ελπίδα…

 


 

Το αφιέρωμα στην 56η Μπιενάλε της Βενετίας αποτελείται από επτά διαλέξεις που άρχισαν την Τρίτη 3/11/2015  και θα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.

Ημερομηνίες διαλέξεων: 3, 10, 17 και 24 Νοεμβρίου, 1, 8 και 15 Δεκεμβρίου 2015

Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email:info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Γιάννης Σπυρόπουλος: Βιβλιογραφία

9 11 2015

Δράττομαι της ευκαιρίας από την ερώτηση της Ναταλίας για τον Γιάννη Σπυρόπουλο για να αναρτήσω σχετική βιβλιογραφία:

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ / ΠΗΓΕΣ

Το βασικό εγχειρίδιο αναφοράς για τον Γιάννη Σπυρόπουλο είναι η εξαιρετική διατριβή του Γιάννη Χ. Παπαϊωάννου (2010) που αποτελεί εκτενή και ενδελεχή μελέτη του έργου του Σπυρόπουλου. Παρακολουθεί αναλυτικά και διεξοδικά τα στάδια εξέλιξης του έργου του, κάνει ιδιαιτέρως εύστοχες και αποκαλυπτικές παρατηρήσεις, περιλαμβάνει ενδιαφέρουσες αναφορές και θαυμάσια εικονογράφηση (Υπάρχει και μεταφρασμένο σε αγγλική έκδοση):

  • Γιάννης Χ. Παπαϊωάννου, 2010. Γιάννης Σπυρόπουλος. Μονογραφία. Αθήνα: Εκδ. Ιδρύματος Γιάννης και Ζωής Σπυροπούλου

Η μονογραφία του Χρύσανθου Χρήστου (1962) είναι αρκετά πρώιμη και δεν περιλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος του έργου του ζωγράφου, είναι ωστόσο πολύ σημαντική καθώς είναι η πρώτη μονογραφία και ο Χρήστου κάνει κάποιες πολύ εύστοχες παρατηρήσεις για το έργο του ζωγράφου. Η εικονογράφηση δεν είναι σπουδαία.

  • Χρήστου, Χρύσανθος, 1962. Γιάννης Σπυρόπουλος. Αθήνα

Το κείμενο της Ελένης Βακαλό (1986) στην έκδοση των Νέων Μορφών περιλαμβάνει κάποιες ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις.

  • Βακαλό, Ελένη (1986). Γιάννης Σπυρόπουλος: ένας αφηρημένος κλασικός. Αθήνα: Εκδ. Γκαλερί Νέες Μορφές

Η μονογραφία της Έφης Στρούζα (1989/1990) που εκδόθηκε αρχικά από τον Οργανισμό Εργατικής Εστίας (1989) και στη συνέχεια αποτέλεσε το βασικό κείμενο της πρώτης μεγάλης αναδρομικής έκθεσης του Σπυρόπουλου στην Εθνική Πινακοθήκη (1990) έχει εξαιρετικά εύστοχες παρατηρήσεις και ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες αναφορές.
(Νομίζω ότι η ελληνική έκδοση είναι εξαντλημένη, αλλά υπάρχει σε βιβλιοθήκες και κυκλοφορεί ακόμα στο εμπόριο η αγγλική έκδοση)

  • Στρούζα, Έφη (1989/1990). Γιάννης Σπυρόπουλος. Α΄έκδοση, Αθήνα: Οργανισμός Εργατικής Εστίας, 1989 – Β΄έκδοση, Αθήνα: Εθνική Πινακοθήκη-Υπουργείο Πολιτισμού, 1990

Πολύ ενδιαφέρουσες αναφορές από αρκετούς μελετητές και ωραία εικονογράφηση περιλαμβάνουν οι κατάλογοι των δυο μεγάλων εκθέσεων της δεκαετίας του ’90, αυτή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, στη Θεσσαλονίκη (1994-μεγάλη αναδρομική έκθεση 100 έργων / κείμενα: Βακαλό, Φατούρου, Σκαλτσά, Παπαϊωάννου, Δανιηλοπούλου) και αυτή της Εθνικής Πινακοθήκης, στην Αθήνα (1995-μεγάλη αναδρομική έκθεση 200 έργων / κείμενα: Λαμπράκη-Πλάκα, Στεφανίδη, Δανιηλοπούλου, Κεσσανλή, Παπαϊωάννου, Τσίκουτα).

  • Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Δήμος Θεσσαλονίκης (1994). Γιάννης Σπυρόπουλος. 1912-1990 – Αναδρομική έκθεση. Θεσσαλονίκη
  • Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου (1995). Γιάννης Σπυρόπουλος 1912-1990. Ο κλασικός της αφαίρεσης. Αθήνα

Για ενδιαφέρουσες αναφορές στον Σπυρόπουλο και το έργο του σε βιβλία ιστορίας της τέχνης, εγκυκλοπαίδειες και λεξικά υπάρχει αναλυτικός κατάλογος στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Γιάννης και Ζωής Σπυροπούλου:

Η προσωπική γνωριμία με τον ζωγράφο και το έργο του, αλλά κυρίως οι πολλές και ενδιαφέρουσες εκθέσεις που έχουν γίνει τις τελευταίες δεκαετίες έχουν σταθεί αφορμή για μια σειρά διαλέξεων, παρουσιάσεων, επισκέψεων και ξεναγήσεων, κάποιες αναφορές (κείμενα και βίντεο) των οποίων έχουν αναρτηθεί και μπορείτε να τις βρείτε στις παρακάτω σελίδες του ιστολογίου:

Στην συλλογή των podcast, μπορείτε επίσης να ακούσετε και μια ολόκληρη διάλεξη αφιερωμένη στον Γιάννη Σπυρόπουλο και τον Σπύρο Παπαλουκά, πατώντας εδώ.





– Podcast της διάλεξης της 56ης Μπιενάλε

7 11 2015

Ανέβασα σήμερα το ηχητικό μέρος της πρώτης διάλεξης για την 56η Μπιενάλε της Βενετίας, από τον κύκλο διαλέξεων που ξεκίνησε στην Γκαλερί Μαρνέρη.

Για να το ακούσετε, πατήστε εδώ.





– Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη – Β κύκλος

3 11 2015

Μύθοι, νοήματα, προσλήψεις και απεικονίσεις

Νέος κύκλος 5 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
στις 4, 11 και 25 Νοεμβρίου, 2 και 9 Δεκεμβρίου 2015 – κάθε Τετάρτη, 19.00 – 21.00

Μινώταυρος (από Αττική κύλικα – περ. 515 π.Χ.)

Ποια είναι άραγε η σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό; Είναι οι μύθοι φανταστικές αφηγήσεις που μας απομακρύνουν από την πραγματικότητα ή μας προσδένουν αναπόδραστα στα όριά της; Που οφείλεται η δημοτικότητα των αρχαίων ελληνικών μύθων και γιατί είναι τόσο αγαπητοί, όταν έχει πια παρέλθει το θρησκευτικό και φιλοσοφικό πλαίσιο που τους δημιούργησε; Πως μπορεί ο άνθρωπος με το γνωστό να πραγματεύεται το άγνωστο και με το άγνωστο, το γνωστό; Αν οι μύθοι μιλούν για αλήθειες, γιατί διατυπώνονται με τόσο ποικίλες και διαφορετικές παραλλαγές; Υπάρχει άραγε συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στην “παράλογη” αφήγηση του μύθου και σε έλλογες μορφές έκφρασης όπως η ιστορία και η φιλοσοφία; Είναι αντίθετος ο μύθος στον λόγο; Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος κύκλος διαλέξεων με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και οι διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη”.

Θνητοί και αθάνατοι, θεοί και ήρωες, άνθρωποι, ζώα και υβριδικοί συνδυασμοί τους, ο Προμηθέας, ο Διόνυσος, η Άρτεμις, ο Δίας, η Πανδώρα, ο Ηρακλής, η Περσεφόνη, ο Οδυσσέας, ο Απόλλων και η Δάφνη, ο Αλφειός και η Αρέθουσα, ο Θησέας και ο Μινώταυρος, ο Περσέας και η Μέδουσα, ο Περσέας και η Ανδρομέδα πρωταγωνιστούν σε αυτές τις μυθικές αφηγήσεις από τις οποίες οι καλλιτέχνες της αρχαιότητας άντλησαν στοιχεία για να συγκροτήσουν την εικαστική αφήγηση αυτού του εννοιολογικού σύμπαντος στον πηλό και το μάρμαρο.

René Magritte, 1937, Εξώφυλλο του περιοδικού Minotaure no. 10

Το τέλος του αρχαίου κόσμου, δεν έφερε και το τέλος αυτών των αφηγήσεων, οι οποίες μπορεί να εντάχθηκαν σε νέα ερμηνευτικά πλαίσια και να απέκτησαν νέες νοηματοδοτήσεις και συμβολισμούς, αλλά συνέχισαν να αποτελούν το υλικό εκείνο που πυροδότησε τη δημιουργία εξαιρετικά σημαντικών έργων από καλλιτέχνες όπως ο  Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μπρέγκελ, ο Καραβάτζιο, ο Ρέμπραντ, ο Γκόγια, ο Κλιμτ, ο Πικάσο, ο Νταλί και πολλοί άλλοι, τα έργα των οποίων αποτελούν το εικονογραφικό υλικό αυτού του κύκλου.

Salvadore Dalí, 1936, εξώφυλλο του περιοδικού Minotaure no. 8

Στον Α’ κύκλο αυτής της ενότητας, που είχε παρουσιαστεί τον Μάιο του 2015, έγινε εκτενής και ιδιαίτερη αναφορά στον μύθο της Μέδουσας, του Περσέα, της Ανδρομέδας και του Ναρκίσσου.

Στον Β’ κύκλο που αρχίζει αύριο 4 Νοεμβρίου 2015 θα γίνει μεταξύ άλλων εκτενής αναφορά στον κρητικό κύκλο και σε μυθολογικές μορφές όπως ο Θησέας, ο Μινώταυρος, η Πασιφάη, ο Μίνως, η Αριάδνη, η Φαίδρα, ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος.

Η προσέγγιση των έργων ακολουθεί έναν συνδυασμό κοινωνικοϊστορικής, ψυχαναλυτικής και σημειολογικής μεθοδολογίας.

Δείτε περισσότερα και κρατήστε θέση στην ιστοσελίδα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης





– Sean Scully – Sea Land

3 11 2015

Με αφορμή την εξαιρετική έκθεση του Sean Scully που πραγματοποιείται στο υπέροχο Palazzo Falier στη Βενετία, στην οποία θα αναφερθούμε στο αφιέρωμα στη 56η Μπιενάλε της Βενετίας που αρχίζει σήμερα Τρίτη 3 Νοεμβρίου, αναδημοσιεύω κάποια αποσπάσματα από συνεντεύξεις του καλλιτέχνη, στα οποία μιλά για τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνία και για τη σχέση της αφηρημένης ζωγραφικής με τον κόσμο.

«Με τη ζωγραφική έχεις τη δυνατότητα να πραγματοποιήσεις πράγματα  που δεν μπορείς να κάνεις με άλλο τρόπο. Με ένα ζωγραφικό έργο μπορείς να βάλεις μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο εμπειρίες, αφηγήσεις, συναισθήματα, ποίηση, ιδέες, σκέψεις, χρόνο, αναφορές…. όλα αυτά μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο….. Η ζωγραφική έχει τη μοναδική δυνατότητα να σταματά το χρόνο και να συμπυκνώνει συναισθήματα και εμπειρίες».

«Μου είναι αδιανόητο να δεχτώ ότι οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς την επιθυμία τους για κάτι που είναι υψηλό, για κάτι που τους ταξιδεύει, κάτι που μπορεί να τους βγάλει από την κοινοτοπία της καθημερινότητας».

«Η γλώσσα που χρησιμοποιώ είναι η γλώσσα του σύγχρονου κόσμου, μια γλώσσα που μπορείς να την βρεις οπουδήποτε, ακόμη και στην οθόνη του υπολογιστή τα πράγματα διατάσσονται σε γραμμές, στήλες και αράδες – είναι μια απλή γεωμετρική διάταξη. Όταν είμαι στο μετρό, στη Νέα Υόρκη και κοιτάζω προς τα κάτω, τα πάντα επαναλαμβάνονται. Είναι ένας τρόπος να τοποθετείς τα πράγματα μαζί κι εγώ αυτό κάνω στους πίνακες μου, τοποθετώ τα πράγματα μαζί. Με αυτή την έννοια τα έργα μου βρίσκονται σε απόλυτη συμφωνία με τον σύγχρονο κόσμο, έτσι οι άνθρωποι μπαίνουν μέσα τους με φυσικότητα. Είναι αφηρημένα έργα και διακατέχονται από έντονο λυρισμό. Αλλά σου θυμίζουν πράγματα που υπάρχουν στον κόσμο, σου θυμίζουν την διάταξη του κόσμου».

Το αφιέρωμα στην 56η Μπιενάλε της Βενετίας αποτελείται από επτά διαλέξεις που αρχίζουν την Τρίτη 3/11/2015  και θα πραγματοποιούνται κάθε Τρίτη 19:00-21:00, στη Γκαλερί Μαρνέρη, στην Ακρόπολη.

Ημερομηνίες διαλέξεων: 3, 10, 17 και 24 Νοεμβρίου, 1, 8 και 15 Δεκεμβρίου 2015

Για λεπτομέρειες συμμετοχής επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη
Λεμπέση 5-7 και Πορίνου, Ακρόπολη
Τηλ: 2108619488 / email:info@elenimarneri.com
Τρίτη, Πέμπτη & Παρασκευή: 11:00-20:00
Τετάρτη & Σάββατο: 10:00-16:00





– Η 56η Μπιενάλε της Βενετίας – Νέος κύκλος διαλέξεων στη Γκαλερί Μαρνέρη

26 10 2015

large__AVZ6411_DS

Την επόμενη εβδομάδα αρχίζει ένας νέος κύκλος διαλέξεων με θέμα την φετινή Μπιενάλε της Βενετίας.

Πρόκειται για την 56η διοργάνωση του θεσμού, που μετράει 120 χρόνια ζωής και που μας παρέχει τη δυνατότητα, κάθε δυο χρόνια να παρατηρούμε το φαινόμενο της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε όλο τον κόσμο έτσι όπως παρουσιάζεται στη μεγάλη αυτή συνάντηση της παγκόσμιας τέχνης. Read the rest of this entry »





– Ο εγκέφαλος και οι «απο-προσωπογραφίες» της Ντόρας Μανδηλάρη

24 09 2015

Ο εγκέφαλος και οι «από-προσωπογραφίες»

ή ENGEPHALITIS / ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΣ

Ένα κείμενο για τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη με αφορμή την έκθεση τους τον Σεπτέμβριο του 2015

 CEREBRUM_1   CEREBRUM_2    CEREBRUM_3

      1. Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο ηλεκτροχημικής λειτουργίας με εκπληκτικές ικανότητες και δυνατότητες.

Εκεί εδράζονται βασικές και ανώτερες νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου όπως η μνήμη, η νόηση, η μάθηση, η συμπεριφορά και η συνείδηση.

Ζυγίζει κατά μέσο όρο μόνο 1.360 γραμμάρια, αλλά οι αριθμοί και τα στοιχεία που συγκροτούν την κατασκευαστική δομή και λειτουργία του είναι πραγματικά εντυπωσιακοί. Αποτελείται μεταξύ άλλων από 13.000.000.000 κύτταρα τα πιο σημαντικά από τα οποία είναι οι νευρώνες.  Κάθε νευρώνας έχει περίπου 10.000 συνάψεις που αποτελούνται από νευρικές ίνες το μήκος των οποίων αθροιστικά, από έναν μόνο ανθρώπινο εγκέφαλο, φτάνει τον εκπληκτικό αριθμό των 160.000 χιλιομέτρων (4 φορές δηλαδή την περίμετρο της γης!).

Οι νευρώνες διαθέτουν δύο σημαντικές ιδιότητες, την αγωγιμότητα και την διεγερσιμότητα. Μεταδίδουν το ερέθισμα με την μορφή ηλεκτρικών παλμών. Σε κάθε νευρική ίνα άγονται περίπου 300 παλμοί ανά δευτερόλεπτο. Η μεταφορά της πληροφορίας γίνεται µε 1.280 χιλιόμετρα την ώρα στις κύριες νευρικές αρτηρίες.

Με όρους ψηφιακής τεχνολογίας, με την οποία είναι πιθανόν περισσότερο εξοικειωμένος ο μέσος άνθρωπος, η χωρητικότητα μιας ψηφιακής μνήμης που απαιτείται για την απεικόνιση του εγκεφάλου ενός ανθρώπου είναι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια terabytes.

Όλα αυτά τα δεδομένα αποτελούν καταγεγραμμένα στοιχεία που είναι δύσκολα αντιληπτά από έναν μη ειδικό, αποκαλύπτουν ωστόσο τις τεράστιες δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου, από τις οποίες φαίνεται να αξιοποιείται ένα πολύ μικρό ποσοστό κι αυτό για να καλύψει κάποιες στοιχειώδεις καθημερινές ανάγκες όπως η αναζήτηση και η παρασκευή τροφής η κάλυψη της ανάγκης για ένδυση και στέγαση καθώς και κάποιες προσπάθειες για δημιουργία πλαισίων που παρέχουν ξεκούραση, απόλαυση ή διασκέδαση. Φαίνεται πάντως ότι οι δυνατότητες που διαθέτει αυτό το θαυμαστό όργανο μένουν σε πολύ μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες.

wtenbogx_painting   785px-Petrus_Christus_-_Portrait_of_a_Young_Woman_-_Google_Art_Project  Full title: Portrait of a LadyArtist: Alesso BaldovinettiDate made: about 1465Source: http://www.nationalgalleryimages.co.uk/Contact: picture.library@nationalgallery.co.ukCopyright © The National Gallery, London   09e7250601cf6ce57b24d1c83c86d69c   Laura_Battiferri_by_Angelo_Bronzino

  1. ΟΙ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ  ΤΗΣ  ΤΕΧΝΗΣ

Οι προσωπογραφία ως είδος στην ιστορία της τέχνης φαίνεται να εμφανίζεται και να κυριαρχεί σε περιόδους όπου αναδύεται η έννοια του υποκειμένου και η συνείδηση της θέσης και του ρόλου του στο ιστορικό προσκήνιο. Μια τέτοια περίοδος στην Ευρώπη είναι ο 15ος αιώνας κατά τη διάρκεια του οποίου οι προσωπογραφίες πυκνώνουν σε αριθμό, ποικιλία και εύρος αναζητήσεων και μας δίνουν σε αυτόν και τους αιώνες που θα ακολουθήσουν εξαιρετικά έργα από τα χέρια μεγάλων μαστόρων της ζωγραφικής όπως, μεταξύ άλλων ο Jan van Eyck και ο Petrus Christus στη Φλάνδρα, ο Durer και ο Holbein στη Γερμανία, ο Ghirlandaio, ο Leonardo, ο Tiziano, ο Pontormo και ο Bronzino στην Ιταλία, ο Greco, ο Velasquez και αργότερα ο Goya στην Ισπανία, o Van Dyck, ο Rembrandt, ο Hals και οVermeer στην Ολλανδία. Οι καλλιτέχνες αυτοί συγκροτούν κατά κάποιο τρόπο την μεγάλη ευρωπαϊκή παράδοση της προσωπογραφίας στα πλαίσια της οποίας η ζωγραφική παρέχει τη δυνατότητα της απεικόνισης των χαρακτηριστικών του ατόμου που συγκροτούν την «αλήθεια» του. Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να αφορούν στην αποτύπωση των ανατομικών ιδιαιτεροτήτων με τον πλέον πιστό τρόπο στην ορατή πραγματικότητα, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν και μια σειρά εικονολογικών αναφορών στη δραστηριότητα, το επάγγελμα, την ιδιότητα ή την κοινωνική θέση του απεικονιζομένου ατόμου. Μπορεί επίσης να εμπεριέχονται στοιχεία που σχετίζονται με συναισθήματα και επιθυμίες που μαζί με τα παραπάνω φαίνεται να αποδίδουν «το ανθρώπινο ον στην καθολικότητα του», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Panofsky μιλώντας για τις προσωπογραφίες της πρώιμης Φλαμανδικής ζωγραφικής.

Οι προσωπογραφίες αυτές χαρακτηρίζονται από αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία στην απόδοση των χαρακτηριστικών, αλλά και των ενδυματολογικών λεπτομερειών που συγκροτούν την ατομική και κοινωνική ταυτότητα των απεικονιζόμενων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα εγνωσμένου κοινωνικού κύρους όπως η Ελεωνόρα του Τολέδο, η Laura Battiferri ή ο Bartolomeo Panciaticchi. Αριστοκράτες και αξιωματούχοι, ποιήτριες και πριγκίπισσες ντυμένοι όλοι στα μπροκάρ με χρυσά και ασημένια κεντήματα, με φουφούλες και στολίδια με δαντέλες και μεταξωτά πέπλα, εντυπωσιακά κολάρα και περίτεχνους κεφαλόδεσμους, στολισμένοι και ωραίοι μπροστά στα μάτια των ζωγράφων έτσι που με τις εξαιρετικές απεικονίσεις τους χαρίζουν ένα μικρό μερτικό στην αιωνιότητα.

IMG_9381_web2  IMG_9388_web

  1. ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΝΤΟΡΑΣ ΜΑΝΔΗΛΑΡΗ

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη έλκουν την καταγωγή τους και χρησιμοποιούν ως πλαίσιο αναφοράς τις προαναφερθείσες προσωπογραφίες. Το πλαίσιο αναφοράς είναι το σημείο εκκίνησης από το οποίο η Ντόρα αρχίζει να συγκροτεί τα επίπεδα αυτής της πολλαπλής ανα-δημιουργίας.

Αρχικά βυθίζει τις σιλουέτες των προσώπων και των σωμάτων σε σκοτεινό περιβάλλον αποδεσμεύοντας τες από τα συμφραζόμενα του χώρου και του χρόνου που κάποτε ανήκαν και επιτρέποντας τους να αιωρούνται στην αιωνιότητα σε έναν μη-χρόνο και σε έναν μη-χώρο ή έστω έναν χώρο μυστήριο και σκοτεινό, απαλλαγμένο πλήρως από τα πολιτιστικά του συμφραζόμενα.

Στη συνέχεια η ζωγραφική πράξη επικεντρώνεται με επιμέλεια στην απόδοση εκείνων των χαρακτηριστικών που  διαμορφώνουν την εικόνα και την προβολή της στο κοινωνικό σύμπαν της εποχής δημιουργίας. Η  έμφαση στον πλούτο, την κομψότητα και την εκζήτηση της υλικής τους παρουσίας τονίζουν ακόμα περισσότερο την κοινωνική θέση και επιφάνεια των προσώπων. Η Ντόρα αποδίδει με δεξιοτεχνία τις λεπτομέρειες των υφασμάτων, τα κεντήματα και τις δαντέλες, τους φραμπαλάδες στα πτυχωτά κολάρα, τους περίτεχνους κεφαλόδεσμους και τα επίθετα μανίκια. Παρασύρεται, όπως όλοι μας από την γοητεία της συνθετικής διευθέτησης, υφαίνει σιγά και επίμονα το συνθετικό ανάπτυγμα του χρώματος πάνω στην επιφάνεια.

Φτάνοντας στα οργανικά μέρη, το σώμα, το κεφάλι, τα χέρια η ζωντάνια της απεικόνισης υποχωρεί. Η σάρκα αντικαθίσταται από σκοτεινά, γραμμικά αποδοσμένα κρανία, σύμβολα της ματαιότητας των εγκοσμίων, memento mori, υπομνήσεις του αναπόδραστου τέλους. Τα χέρια αποδίδονται άδεια, κενά, σαν οι χειρονομίες που κάποτε συγκροτούσαν το βαθύτερο νόημα της παρουσίας αυτών των προσώπων να έμειναν μετέωρες σε ένα παγωμένο στιγμιότυπο του χρόνου.

Η αντίθεση ανάμεσα στη ζωντάνια και τον χρωματικό πλούτο με τα οποία αποδίδονται τα ενδύματα, οι φορεσιές και οι λεπτομέρειες τους είναι ακραία και καταλυτική. Σαν ηχητική αντιπαράθεση ανάμεσα στην πολύβουη θερμότητα των ήχων της ζωής και στην ψυχρή σιγή του θανάτου, σαν την αντιπαράθεση ανάμεσα στο πλήρες και το κενό, στην ύπαρξη και την ανυπαρξία.

Στο προσκήνιο αυτής της αντιπαράθεσης εμφανίζονται οι εγκέφαλοι. Δυσανάλογα μεγάλα τμήματα τους  αναπτύσσονται πάνω στα κρανία, δίπλα στα κολάρα, στα πρόσωπα, τους λαιμούς και τα μέτωπα. Γλιστρούν στις επιφάνειες, γεμίζουν τα κενά του χώρου, του χρόνου και της σύνθεσης. Σαν να προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που έχουν ως όργανα και που φαίνεται να έμειναν αναξιοποίητες. Καταλαμβάνουν σημεία των αρχικών συνθέσεων αντικαθιστώντας τη σάρκα με τους νευρώνες, την ύλη με την ενέργεια.

IMG_9391_web2   IMG_9377_web

Η Ντόρα σαν σύγχρονη Πηνελόπη υφαίνει και ξηλώνει. Παρωδεί τις ικανότητες και δυνατότητες του εγκεφάλου που παρέμειναν ανεκμετάλλευτες και δεν οδήγησαν πουθενά, παρά μόνο στην ενασχόληση με την κοινωνική προβολή και την έκφραση του υλικού πλούτου – ακόμα κι αν αυτός υποδηλώνει πνευματικές και ηθικές αναζητήσεις και στοχασμούς.

Κι αναρωτιέται:

Πόσα χιλιόμετρα μεταξωτής κλωστής συσπειρώνονται και υφαίνονται στα συνθετικά αναπτύγματα;

Πόσα χιλιόμετρα από εγκεφαλικούς νευρώνες μένουν αναξιοποίητα;

Τι μένει όταν ο άνθρωπος φεύγει;

Ποιες διεργασίες ακολουθεί το παιγνίδι της φύσης;

Ποιες διαδικασίες η ακολουθούν οι προσπάθειες των ανθρώπων;

IMG_9385_web3  IMG_9387_web2

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη διέπονται από την ταυτόχρονη συνύπαρξη της χαράς της ανακάλυψης και τη μελαγχολίας της διαπίστωσης. Εκ πρώτης όψεως η επιμονή στην απόδοση των υλικών λεπτομερειών της ενδυμασίας φαίνεται σαν έκφραση ματαιοδοξίας, ένα αγκίστρωμα στην υλική και εφήμερη γοητεία της ύλης που μάταια, αλλά με ιδιαιτέρως ελκυστικό τρόπο προσπαθεί να ξορκίσει την επίγνωση του αναπόφευκτου τέλους μέσω της γοητευτικής απεικόνισης του υλικού παρόντος .Εκτός από την παρωδία όμως,  χρησιμοποιεί με αξιοθαύμαστη αποτελεσματικότητα τα στοιχεία της παραπλάνησης, της αποπλάνησης και της περιπλάνησης.

Τα έργα χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της παραπλάνησης καθώς υποσκάπτουν τις βεβαιότητες μας για όσα πιστεύουμε η γνωρίζουμε για τα απεικονιζόμενα πρόσωπα. Θα μπορούσαμε με αυτή την έννοια να τα ονομάσουμε από-προσωπογραφίες καθώς λειτουργούν αντίστροφα από τις ιστορικές  ζωγραφικές προσωπογραφίες που συγκροτούν βεβαιότητες για την κοινωνική εικόνα των προσώπων. Τα έργα της Ντόρας φαίνεται να υποσκάπτουν και να αμφισβητούν αυτές τις βεβαιότητες και να κυριαρχούνται από διαρκείς αμφισημίες στις αναφορές τους.

Χαρακτηρίζονται επίσης από το στοιχείο της αποπλάνησης καθώς αξιοποιούν την αισθητική στάση απέναντι στη ζωγραφική, με τον τρόπο που χρησιμοποιούν τα ίδια τα μέσα της τέχνης – τα χρώματα, τα σχήματα και τις συνθετικές διευθετήσεις τους – που προκαλούν στον θεατή ένα είδος αισθητικής εμπειρίας που τον συνεπαίρνει από τη στιγμή που θα ξεπεράσει την αρχική αμηχανία που προκύπτει από τη χρήση διαφορετικών τεχνικών, ποικίλων πεδίων αναφοράς και χρήσης στοιχείων από διαφορα genre.

Υπάρχει ένα σουρεαλιστικό στοιχείο στον τρόπο που απεικονίζεται το μη αναμενόμενο και στην τρόπο που αυτή η απεικόνιση γίνεται στη συνέχεια πεδίο στοχασμού και προβολής συναισθηματικών και ψυχικών καταστάσεων.

Τα έργα της Ντόρας χαρακτηρίζονται επίσης από το στοιχείο της περιπλάνησης, ένα είδος στοχαστικής στάσης – του δικού μας εγκεφάλου τώρα – απέναντι στα έργα, που μας οδηγεί να σκεφτούμε αξιοποιώντας τις συνάψεις των δικών μας νευρώνων αυτή τη φορά, τις εγγενείς αντιφάσεις της ύπαρξης μας και τις παλινδρομήσεις ανάμεσα στο δυνητικό, το επιθυμητό, το ευκταίο και το πραγματοποιηθέν, ανάμεσα στο νοητικό και το υλικό, τις παλινδρομήσεις και τις αντιφάσεις, με λίγα λόγια – και με πολλές εικόνες – της ίδιας μας της ζωής.

Παντελής Τσάβαλος

ιστορικός τέχνης

Σεπτέμβριος 2015

GetAttachment

Τα έργα της Ντόρας Μανδηλάρη θα παρουσιαστούν ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ στην ομαδική έκθεση με τίτλο ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ μαζί με τα έργα του Αλέξανδρου Καρατζά και των παιδιών του Σχολείου.

ΣΤΟΣΧΟΛΕΙΟ, Προποντίδος 51, Αθήνα, σταθμός μετρό Σεπόλια ή Αττική.

Πέμπτη 24, Παρασκευή 25, Σάββατο 26, Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου και Σάββατο 9 και Κυριακή 10 Οκτωβρίου. Ώρες 18:00-22:00 το απόγευμα.
Εγκαίνια, Πέμπτη 24 στις 18:00.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του ΣΧΟΛΕΙΟΥ stosxoleio.gr και paidika.stosxoleio.gr


				




– Design 57

23 06 2015

  

Την Τετάρτη 24 Ιουνίου, στις 8:00 μ.μ., όπως κάθε χρόνο, εγκαινιάζουμε στο κεντρικό κτήριο του Κολλεγίου Βακαλό την ετήσια έκθεση σπουδαστικών εργασιών “D57″. Η βραδιά των εγκαινίων έχει live μουσική από το συγκρότημα “The Ducks”, άφθονη βαρελίσια μπύρα, κόσμο, χρώματα, κίνηση και φευγαλέες μορφές, νεανικές φωνές και ήχους, αρώματα και μουσική, στοιχεία που διαμορφώνουν το πλέον κατάλληλο περιβάλλον για να απολαύσει κανείς την τέχνη του design, αυτή την αισθητική του εφήμερου που αφήνει ανεξίτηλα ίχνη στην καθημερινότητά μας. Στο πλαίσιο αυτού του μεγάλου εκπαιδευτικού πανοράματος του design, έχω την ευκαιρία και τη χαρά να παρουσιάζω τα εξαιρετικά ενδιαφέροντα project των σπουδαστών στο μάθημα της  Ιστορίας της Τέχνης  που διδάσκω στο Κολλέγιο και τα οποία καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος αναζητήσεων και εικαστικών προσεγγίσεων σε θέματα της τέχνης και της ιστορίας της.

chaliasos-2a

katsonis-001

 

 

 

 

 

 

Για περισσότερες πληροφορίες,
πατήστε εδώ

 

 

 

 

 

 

Chaliasos 1





– Η φύση στην τέχνη

9 06 2015

Ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού διοργάνωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα σειρά επιμορφωτικών σεμιναρίων τον Μάιο και Ιούνιο 2015 με τον γενικό τίτλο “Πολιτισμός και Περιβάλλον: Δίπολο Στοιχείο Ανάπτυξης“.

Η δική μου συμβολή ήταν να κλείσω αυτή την σειρά στις 6 Ιουνίου 2015 (την διεθνή ημέρα του περιβάλλοντος) μιλώντας για την “Φύση στην Τέχνη” σε μια εκτενή παρουσίαση, στην οποία είχαμε την ευκαιρία να διερευνήσουμε τους τρόπους με τους οποίους το τοπίο, τα δέντρα και τα λουλούδια γίνονται αντικείμενο πρόσληψης και απεικόνισης στις εικαστικές τέχνες σε ένα μεγάλο διαχρονικό ταξίδι από τις προϊστορικές τοιχογραφίες της Θήρας μέχρι τις εγκαταστάσεις της 56ης Μπιενάλε της Βενετίας.

11350534_10207487634571906_4644446467025749819_n

Η προσέλευση ήταν μεγάλη, ο χώρος (το παλιό Blue Bell) πολύ όμορφος, ο δήμαρχος Φιλοθέης-Ψυχικού κ. Παντελής Ξυριδάκης μας τίμησε με την παρουσία και την αναφορά του, η σύμβουλος κ. Χριστίνα Φίλιππα που είχε την ιδέα και την εποπτεία των εκδηλώσεων έδωσε πολύ όμορφο τόνο στην ατμόσφαιρα και ο κύκλος των εκδηλώσεων ολοκληρώθηκε με επιτυχία και ενθουσιασμό.

Μπορείτε να ακούσετε ολόκληρη την διάλεξη πατώντας εδώ.

Από την διάλεξη θα ανεβάσω μερικά ενδιαφέροντα αποσπάσματα σε βίντεο μόλις είναι έτοιμα.

 





– Τα πορτραίτα Φαγιούμ στην Γκαλερί Μαρνέρη

25 05 2015

Την ερχόμενη Πέμπτη 28 Μαΐου ολοκληρώνουμε τον ετήσιο κύκλο διαλέξεων Ιστορίας Τέχνης στην Γκαλερί Μαρνέρη με μια εορταστική διάλεξη για τα πορτραίτα Φαγιούμ.

Μια βραδιά με εικόνα, ποίηση και μουσική για την ενδοχώρα του βλέμματος και την πλωτινική θέαση του Ενός.

Read the rest of this entry »





– Επισκέψεις στο Μουσείο της Ακρόπολης

19 05 2015

Αυτή την εβδομάδα έχω προγραμματίσει επισκέψεις στο Μουσείο της Ακρόπολης για την Τετάρτη 20 και Πέμπτη 21 Μαΐου το μεσημέρι καθώς και την Παρασκευή 22 και το  Σάββατο 23 Μαΐου το απόγευμα. Οι δύο μεσημεριανές έχουν οργανωθεί για σπουδαστές και οι δύο απογευματινές για τους συμμετέχοντες στο σεμινάριο Ιστορίας της τέχνης. Η ξενάγηση ακολουθεί περισσότερο μια ανθρωπολογική και θρησκειολογική προσέγγιση και διαρκεί περίπου δυο ώρες. Υπάρχουν λίγες διαθέσιμες θέσεις στις ομάδες και σε περίπτωση που δεν έχετε πάει, είναι μια καλή ευκαιρία. Αν ενδιαφέρεστε στείλτε μου μήνυμα (tsavalos@hotmail.com) για να δηλώσετε συμμετοχή.





– OPEN HOUSE ATHENS 2015

12 05 2015

Τρία τοπόσημα της τέχνης και της αρχιτεκτονικής

Την Κυριακή 17/5/2015 (ώρα 14:00-16:00) θα πραγματοποιήσω διάλεξη με θέμα «Τρία τοπόσημα της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής στον ευρύτερο χώρο της Ακρόπολης». Η διάλεξη εντάσσεται στις παράλληλες δράσεις του Open House Athens 2015 και θα πραγματοποιηθεί στη Σχολή Βακαλό. Πρόκειται για μια παρουσίαση που επικεντρώνεται σε τρία σημαντικά αρχιτεκτονικά έργα, πάνω και γύρω από τον βράχο της Ακρόπολης: τον Παρθενώνα, την διαμόρφωση του χώρου γύρω από την Ακρόπολη από τον Δ. Πικιώνη, γνωστή ως «Έργα Ακροπόλεως» και το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης.

Τα τρία αυτά αρχιτεκτονικά έργα παρουσιάζονται σε ένα είδος συγκριτικής αντιπαράθεσης κατά τη διάρκεια της οποίας θίγονται και σχολιάζονται θέματα όπως η αρχιτεκτονική μορφή και η σχέση της με τον περιβάλλοντα χώρο, τα συνθετικά εργαλεία της αρχιτεκτονικής κατασκευής, η επιλογή και η εφαρμογή των υλικών, οι ιδεολογίες και ιδεοληψίες των αρχιτεκτονικών επιλογών, η λειτουργική και η συναισθηματική τοπογραφία, η ανθρώπινη διαδρομή στην αρχιτεκτονική κατασκευή και πολλά άλλα.

Read the rest of this entry »





– Πολιτισμός και Περιβάλλον

8 05 2015

Σεμινάρια Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού

Ο Δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού διοργανώνει μια σειρά από πολύ ενδιαφέροντα σεμινάρια που διερευνούν την σχέση του πολιτισμού με το περιβάλλον. Πρόκειται για μια σειρά διαλέξεων που παρουσιάζονται την περίοδο 2 Μαΐου-6 Ιουνίου 2015, κάθε Σάββατο, ώρα 11:00-14:00 στον χώρο που βρίσκεται στην Α’ πλατεία Ψυχικού, κοντά στον «Φάρο», στην Κηφισίας (στο παλιό Blue Bell) – εκτός από τις διαλέξεις στις 9 Μαΐου που θα πραγματοποιηθούν στο Παλαιό Δημαρχείο Φιλοθέης, ώστε να διευκολυνθεί η επίσκεψη στην Παιδική Χαρά του Πικιώνη, που αποτελεί και το θέμα της συγκεκριμένης ημέρας.

Θα κλείσω πανηγυρικά αυτόν τον κύκλο στις 6 Ιουνίου (εκείνη την ημέρα εορτάζεται διεθνώς η ημέρα περιβάλλοντος), με μια παρουσίαση με θέμα «Η φύση στην τέχνη». Πρόκειται για μια διάλεξη που διερευνά τους τρόπους με τους οποίους το τοπίο, τα δέντρα και τα λουλούδια γίνονται αντικείμενο πρόσληψης και απεικόνισης στις εικαστικές τέχνες. Θα παρουσιαστούν έργα από διαφορετικές εποχές (προϊστορία, αρχαιότητα, Βυζάντιο, Αναγέννηση, Μοντέρνα και Σύγχρονη τέχνη), από διαφορετικούς πολιτισμούς (Ευρώπη, Αμερική, Μέση και Άπω Ανατολή) και διαφορετικά μέσα (τοιχογραφίες, ελαιογραφίες, σχέδια, γλυπτά, φωτογραφίες κ.α.). Read the rest of this entry »





– Τελευταίες θέσεις για τις διαλέξεις της Μυθολογίας στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

5 05 2015

Υπάρχουν ακόμη λίγες τελευταίες θέσεις γαι τον κύκλο 3 διαλέξεων που αρχίζει την τετάρτη 6 Μαίου, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Πρόκειται για έναν κύκλο που παρουσιάζει την πρόσληψη και την εικαστική απεικόνιση  αρχαιοελληνικών μύθων από την αρχαιότητα μέχρι τον 21ο αιώνα. Οι παρουσιάσεις θα πραγματοποιηθούν στις 6, 13 και 20 Μαΐου 2015, κάθε Τετάρτη, ώρα 19.00 – 21.00 στο αμφιθέατρο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

Δανάη, απεικόνιση σε Βοιωτικό ερυθρόμορφο, κωδωνόσχημο κρατήρα, π. 450-425 π.Χ., Musée du Louvre, Paris

Δανάη, απεικόνιση σε Βοιωτικό ερυθρόμορφο, κωδωνόσχημο κρατήρα, π.450-425 π.Χ., Musée du Louvre, Paris

Read the rest of this entry »





– Οι νάρθηκες της Εγέστας για την Πρωτομαγιά

1 05 2015

Ο Δωρικός ναός της Εγέστας υψώνεται δυνατός και αγέρωχος σε ένα όμορφο πλάτωμα ανάμεσα σε βαθιές χαράδρες, απότομους βράχους, κατάφυτες πλαγιές και ανοίγματα σε οργωμένους κάμπους.

Ολόγυρά του φυτρώνουν χιλιάδες νάρθηκες που αγκαλιάζουν με το κίτρινο χρώμα της ανοιξιάτικης ανθοφορίας τους τη σιωπή του βουνού και του ναού και μιλάνε για τη γοητεία του εφήμερου στη σχέση του με το αιώνιο.

Read the rest of this entry »





– Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη

21 04 2015

Μύθοι, νοήματα, προσλήψεις και απεικονίσεις

Νέος κύκλος 3 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
στις 6, 13 και 20 Μαΐου 2015 — κάθε Τετάρτη, 19.00 – 21.00

Salvador Dalí, “Metamorphosis of Narcissus” (1937)

Ποια είναι άραγε η σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό; Είναι οι μύθοι φανταστικές αφηγήσεις που μας απομακρύνουν από την πραγματικότητα ή μας προσδένουν αναπόδραστα στα όριά της; Που οφείλεται η δημοτικότητα των αρχαίων ελληνικών μύθων και γιατί είναι τόσο αγαπητοί, όταν έχει πια παρέλθει το θρησκευτικό και φιλοσοφικό πλαίσιο που τους δημιούργησε; Πως μπορεί ο άνθρωπος με το γνωστό να πραγματεύεται το άγνωστο και με το άγνωστο, το γνωστό; Αν οι μύθοι μιλούν για αλήθειες, γιατί διατυπώνονται με τόσο ποικίλες και διαφορετικές παραλλαγές; Υπάρχει άραγε συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στην “παράλογη” αφήγηση του μύθου και σε έλλογες μορφές έκφρασης όπως η ιστορία και η φιλοσοφία; Είναι αντίθετος ο μύθος στον λόγο; Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος κύκλος διαλέξεων με τίτλο “Αρχαίοι ελληνικοί μύθοι και οι διαχρονικές απεικονίσεις τους στην τέχνη”.

03

Μέδουσα, Ναός Αθηνάς, Ορτυγία Συρακουσών (6ος αιώνας π.Χ.)

Read the rest of this entry »





– Νύχτες Νόστιμες

16 03 2015

Στην el.marneri galerie, ο Δημήτρης Κοροβέσης και ο Μιχάλης Κλαπάκης, παρουσιάζουν αυτόν τον καιρό την περφόρμανς με τίτλο “Νύχτες Νόστιμες“. Σε ένα σκηνικό κουζίνας, πλαισιωμένο από την ζωγραφική δουλειά “Πιρουνιές ζωής” του Δημήτρη Κοροβέση («ψάχνω για εικόνες, οι λέξεις δεν μου φτάνουν…») και βασισμένο σε μια μουσική ιδέα του Μιχάλη Κλαπάκη («τον ήχο μου ψάχνω, τι είναι τι δεν είναι; ποιος τον ακούει;») εκτυλίσσεται μια αναπάντεχη περφόρμανς (ουσιαστικά ένα θεατρικό δρώμενο) με μεστό λόγο, δραματουργική και σκηνοθετική αρτιότητα και βεβαίως χιούμορ. Με απλές πρώτες ύλες φθάνουμε σε ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα (όπως δηλαδή στο καλό θέατρο ή την καλή κουζίνα), εν προκειμένω μια φρουτοσαλάτα!

Οι σκηνοθετικές παρεμβάσεις είναι της Ελένης Γεωργοπούλου.

Πως ησυχάζεις μια ρέουσα γλώσσα;
Με την σιωπή δεν την σταματάς,
Φωνάζοντας δεν την τρομάζεις,
Την χαϊδεύεις, μ’ αυτή γυρνά και σε πληγώνει.

*

Δείτε πληροφορίες στο σάιτ της el.marneri galerie





– Το δρασκέλισμα του αγνώστου (βίντεο)

4 03 2015

stele3

Με την ολοκλήρωση του κύκλου διαλέξεων “Το δρασκέλισμα του αγνώστου” που διοργανώθηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης τον Φεβρουάριο 2015 με την ευκαιρία της έκθεσης “Επέκεινα“, ανέβασα ορισμένα αποσπάσματα σε βίντεο στα οποία ασχολούμαστε τόσο με την ταφική τέχνη γενικότερα όσο και με τα επιτύμβια ειδικότερα.

Τα βίντεο αυτού του κύκλου χωρίζονται σε δύο ενότητες:

(Το ηχητικό μέρος των διαλέξεων υπάρχει στην ενότητα Podcast: Οι διαλέξεις του ΜΚΤ)





– Caravaggio – Το φως

3 03 2015

Με αφορμή τα μαθήματα Ιστορίας της Τέχνης που πραγματοποιώ στη Γκαλερί Μαρνέρη, δημοσιεύω μια μικρή αναφορά στον τρόπο που λειτουργεί το φως στα έργα του Caravaggio και στην ομώνυμη ταινία του Derek Jarman, θέματα με τα οποία θα ασχοληθούμε μεταξύ άλλων στη συνάντηση της ερχόμενης Πέμπτης 5 Μαρτίου.

car 5

Στο έργο του Λομβαρδού ζωγράφου το φως παίζει κυρίαρχο ρόλο στο πλάσιμο των μορφών και των αντικείμενων, στη συγκρότηση της ατμόσφαιρας του χώρου και στην ανάδειξη της δραματικότητας των επεισοδίων. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων οι σκηνές λαμβάνουν χώρα σε υποφωτισμένους εσωτερικούς χώρους, μακριά από το φως της ημέρας, χώρους που δημιουργούν την αίσθηση κλειστού καταφυγίου. Ακραία συναισθήματα ενοικούν σε αυτούς τους χώρους: μοναξιά, περισυλλογή και προσδοκία, αλλά και έκπληξη, δραματική εξέλιξη και απροσδόκητη ανατροπή (εικ. 3-4).

car 4

Read the rest of this entry »





– Τοπίο και Έλληνες εικαστικοί (βίντεο)

21 02 2015

Image1s

Από τον κύκλο διαλέξεων με τίτλο “Τοπίο και Έλληνες εικαστικοί” που διοργανώνεται στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας στην Κηφισιά τον Φεβρουάριο 2015, έχω επιλέξει ορισμένα εκτεταμένα αποσπάσματα που νομίζω ότι είναι αρκετά κατατοπιστικά για το θέμα.

Έχω ανεβάσει τις εξής ενότητες:

 

(Το ηχητικό μέρος των διαλέξεων υπάρχει στην ενότητα Podcast)





– Γιάννης Σπυρόπουλος

14 02 2015

Η απεικόνιση του ελληνικού τοπίου από την παραστατικότητα στην αφαίρεση

Με αφορμή τον κύκλο διαλέξεων που πραγματοποιώ αυτόν τον καιρό στο Μουσείο Γουλανδρή-Φυσικής Ιστορίας στην Κηφισιά,  με θέμα την απεικόνιση του ελληνικού τοπίου από τους Έλληνες εικαστικούς, κάνουμε μια μικρή αναφορά στο έργο του Γιάννη Σπυρόπουλου, του μεγάλου ζωγράφου της αφαίρεσης, το έργο του οποίου, μεταξύ άλλων, θα έχουμε τη δυνατότητα να δούμε αναλυτικά στη δεύτερη διάλεξη του κύκλου που θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2015, στην Κηφισιά.

Ο Σπυρόπουλος είναι ο μεγάλος καλλιτέχνης της ελληνικής αφαίρεσης. Ο ίδιος έλεγε ότι «η αφαίρεση είναι απόσταξη» και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κάποιος τον τρόπο με τον οποίο ο ζωγράφος ξεκινά από παραστατικές αφετηρίες του ελληνικού τοπίου και στη συνέχεια προχωρά σε σταδιακές συμπυκνώσεις, αφαιρέσεις και τροποποιήσεις  για να καταλήξει στο τελικό αποτέλεσμα της αφαιρετικής του διατύπωσης.

Ένα πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα αυτής της διαδικασίας είναι η σειρά με τις «Σκάλες της Μυκόνου» στην οποία ο Σπυρόπουλος ακολουθεί την διαδικασία «αρχική αποτύπωση – επεξεργασία – αναδημιουργία – αφαίρεση/απόσταξη – τελική διατύπωση». Πρόκειται για μια σειρά έργων που επεξεργάζεται από το 1955 μέχρι το 1958 και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε τα στάδια της δημιουργικής του πορείας:

Read the rest of this entry »





– ΑΚΥΡΩΣΗ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΚΑΙ ΞΕΝΑΓΗΣΕΩΝ

13 02 2015

Η σημερινή διάλεξη στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και οι αυριανές ξεναγήσεις στην έκθεση «Επέκεινα» ακυρώνονται.

Ευχαριστώ για την κατανόηση και με συγχωρείτε για την ταλαιπωρία.





– ΕΠΕΚΕΙΝΑ: τελευταίες ξεναγήσεις

11 02 2015

epekeina_02_0

Υπάρχουν ακόμα λίγες θέσεις για τις δύο τελευταίες επισκέψεις/ξεναγήσεις στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» που παρουσιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Μέγαρο Σταθάτου) και τελειώνει την ερχόμενη Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 2015. Εκεί, ανάμεσα σε θαυμάσια έργα τέχνης θα έχουμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αντιλήψεις που σχετίζονται με τον Ομηρικό, τον Βακχικό-Ορφικό και τον Πλατωνικό Άδη και να θαυμάσουμε κάποια από τα ωραιότερα αντικείμενα της παγκόσμιας εικονογραφίας που απεικονίζουν τη στιγμή του θανάτου και το τελετουργικό της κηδείας.

Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2015, απόγευμα (στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων «Το δρασκέλισμα του αγνώστου στην αρχαία ελληνική τέχνη», του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης)

Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2015, μεσημέρι (στο πλαίσιο των elmarneri seminars)

Για συμμετοχή στις ξεναγήσεις στις 8/2/2015, επικοινωνήστε με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (τηλεφωνικά στο 210 7228321-3 [εσωτ. 116 ή 125] ή ηλεκτρονικά στο lectures@cycladic.gr)

Για συμμετοχή στις ξεναγήσεις στις 2 και 14/2/2015 επικοινωνήστε με την Γκαλερί Μαρνέρη (τηλεφωνικά στο 210 8619488 ή ηλεκτρονικά στο info@elenimarneri.com  ή στο info@elmarnerneriseminars.com

 





– Τοπίο και Έλληνες εικαστικοί

9 02 2015
Νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Γουλανδρή, στην Κηφισιά

DSC01980

Ποια είναι η αντίληψη του τοπίου, πως διαμορφώνεται και ποιες διακυμάνσεις ακολουθεί στην πορεία δυο αιώνων; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στην αισθητική των ερειπίων και την αναζήτηση ταυτότητας; Πως σχετίζεται η απεικόνιση του τοπίου με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τόπου; Σε ποιο βαθμό καθορίζει το φως την πρόσληψη του τοπίου; Με ποιους τρόπους περνούν οι κατακτήσεις του ευρωπαϊκού μοντερνισμού στην ελληνική ζωγραφική; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στον μοντερνισμό και την παράδοση;

Αυτά και πολλά άλλα παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος κύκλος διαλέξεων του Παντελή Τσάβαλου που πραγματοποιείται στο Μουσείο Γουλανδρή – Φυσικής Ιστορίας, στην Κηφισιά. Πρόκειται για έναν κύκλο τριών διαλέξεων που παρακολουθεί τους τρόπους με τους οποίους απεικονίζεται το τοπίο στην ελληνική ζωγραφική του 19ου και του 20ου αιώνα. Το επίκεντρο του ενδιαφέροντός είναι βέβαια η ζωγραφική, θα γίνει όμως και μια αρκετά ενδιαφέρουσα επισκόπηση του θέματος και των τρόπων απόδοσής του στην χαρακτική και τη φωτογραφία.

DSC02289

Οι καλλιτέχνες στων οποίων το έργο θα επικεντρωθούμε είναι οι Γιαλινάς, Βολανάκης, Γύζης, Αλταμούρας, Πανταζής, Ράλλης, Σαββίδης, Θωμόπουλος, Παρθένης, Μαλέας, Λύτρας, Μπουζιάνης, Παπαλουκάς, Αστεριάδης, Κόντογλου, Κοντόπουλος, Σπυρόπουλος, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Τσίγκος, Στέρης, Τέτσης, Χουλιαράς και πολλοί άλλοι .

IMG_8235

Ημερομηνίες διαλέξεων:
Δευτέρα 9, Δευτέρα 16 και Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2015, 18:30-20:30, στο Μουσείο Γουλανδρή, Λεβίδου 13, Κηφισιά (η είσοδος είναι από την οδό Όθωνος 100 – 3ο φανάρι μετά τον τροχονόμο της Κηφισιάς).

Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής στα τηλέφωνα :
210 – 80.83.289 και 210 – 80.15.870 (10:00 – 14:00 καθημερινά)





– Ξεναγήσεις στην έκθεση «ΕΠΕΚΕΙΝΑ»

2 02 2015

 

Αχιλλέας και Πενθεσίλεια. Λεπτομέρεια από αττικό μελανόμορφο αμφορέα που αποδίδεται στον αγγειογράφο Εξηκία, (περ. 540-530 π.Χ.), Βρετανικό Μουσείο, Λονδίνο.

Τις επόμενες δύο εβδομάδες θα πραγματοποιήσω επισκέψεις/ξεναγήσεις στην εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» που παρουσιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Μέγαρο Σταθάτου). Εκεί, ανάμεσα σε θαυμάσια έργα τέχνης θα έχουμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αντιλήψεις που σχετίζονται με τον Ομηρικό, τον Βακχικό-Ορφικό και τον Πλατωνικό Άδη και να θαυμάσουμε κάποια από τα ωραιότερα αντικείμενα της παγκόσμιας εικονογραφίας που απεικονίζουν τη στιγμή του θανάτου και το τελετουργικό της κηδείας.

Μέχρι τώρα είναι προγραμματισμένες οι παρακάτω ξεναγήσεις: Read the rest of this entry »





– Το “δρασκέλισμα του αγνώστου” στην αρχαία ελληνική τέχνη

25 01 2015

ΕΠΕΚΕΙΝΑ: Ο θάνατος και η ζωή πριν και μετά στην αρχαία Ελληνική τέχνη.

ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ

Λευκή λήκυθος από την Ερέτρια (λεπτομέρεια). Αττικό εργαστήριο του ζωγράφου του Μονάχου (440-430 π.Χ.), Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Λευκή λήκυθος από την Ερέτρια (λεπτομέρεια). Αττικό εργαστήριο του ζωγράφου του Μονάχου (440-430 π.Χ.), Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ποιές ήταν άραγε οι αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων για τον θάνατο και πως η τέχνη συνόδευε αυτό το αναπόφευκτο «δρασκέλισμα του αγνώστου»; Ποιος είναι ο ρόλος της ηθικής και της αισθητικής στις δεξιώσεις των αρχαίων Ελληνικών επιτύμβιων; Πως μπορεί η ζωγραφική των αγγείων και η γλυπτική να απεικονίσει τις ιδιαίτερες αυτές στιγμές της απώλειας και του αποχωρισμού;

Αυτά και πολλά άλλα, παρόμοια ερωτήματα θα προσπαθήσει να απαντήσει ο νέος μικρός κύκλος διαλέξεων που γίνεται με αφορμή την έκθεση ΕΠΕΚΕΙΝΑ που πραγματοποιείται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, όπου παρουσιάζονται μια σειρά από εξαιρετικά έργα που σχετίζονται με τον θάνατο και τη ζωή μετά, στην Αρχαία Ελλάδα.

Η πρώτη διάλεξη (Παρασκευή 6/2/2015) αποτελεί μια εισαγωγή στις αρχαίες Ελληνικές αντιλήψεις για τον θάνατο και για τους τρόπους που η τέχνη τον συνοδεύει. Επικεντρώνεται περισσότερο στην αγγειογραφία και παρουσιάζει ένα μεγάλο αριθμό απεικονίσεων που σχετίζονται με τη στιγμή του θανάτου, με το πριν και το μετά.

Η δεύτερη συνάντηση (Κυριακή 8/2/2015) αποτελεί ουσιαστικά μια μεγάλη ξενάγηση / περιήγηση στην έκθεση ΕΠΕΚΕΙΝΑ που πραγματοποιείται στο Μέγαρο Σταθάτου. Εκεί, ανάμεσα σε εξαιρετικά έργα τέχνης θα έχουμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αντιλήψεις που σχετίζονται με τον Ομηρικό, τον Βακχικό-Ορφικό και τον Πλατωνικό Άδη και να θαυμάσουμε κάποια από τα ωραιότερα αντικείμενα της παγκόσμιας εικονογραφίας που απεικονίζουν τη στιγμή του θανάτου και το τελετουργικό της κηδείας.

Η τρίτη διάλεξη (Παρασκευή 13/2/2015) επικεντρώνεται στα αρχαία Ελληνικά επιτύμβια. Με αναφορά στα αρχαία Ελληνικά επιτύμβια επιγράμματα και με ιδιαίτερα πλούσιο εικονογραφικό υλικό από επιτύμβιες στήλες έρχεται σε επαφή με τον τρόπο που το «παρόν» της απεικόνισης υποκαθιστά αισθητικοποιημένο το «απόν» του φυσικού σώματος και ευρισκόμενο «αντί αυτού», λαξεμένο στην πέτρα ακυρώνει τον θάνατο μέσω της αισθητικοποίησης της ίδιας της ζωής.

Δείτε περισσότερα και κρατήστε θέση στο σάιτ του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης





– Αίας

3 01 2015

7032690611_f470b196bf_b-001

… Ο Αίας (ο Τελαμώνιος) αναδιπλώνει το σώμα και σχεδόν γονατιστός στερεώνει στον μικρό, τριγωνικό σωρό από χώμα  το σπαθί πάνω στο οποίο θα πέσει για να κόψει βίαια το νήμα της ζωής του. Το βλέμμα του είναι συγκεντρωμένο στην αργή, σχεδόν τελετουργική πράξη προετοιμασίας..  Επικρατεί σιγή, σχεδόν νεκρική, παρόλο που ο θάνατος δεν έχει εισβάλλει ακόμα στην απεικόνιση, καθώς βρισκόμαστε μετέωροι στο μεταίχμιο ανάμεσα στη ζωή και στο απόλυτο κενό… Κενό είναι και το σημείο του κράνους που αντιστοιχεί στο μάτι και που ακουμπισμένο πάνω στην ασπίδα κοιτάζει τον Αίαντα με το άδειο βλέμμα του επερχόμενου κακού. Το βλέμμα του Αίαντα, από την άλλη, είναι γεμάτο. Γεμάτο από την σταθερότητα της απόφασης του να επιλέξει το αυτοτιμωρητικό δρασκέλισμα του αγνώστου, προτιμώντας το από τη διατήρηση της ταπεινωτικής συνέχειας του γνωστού. Η ανεπαίσθητη κίνηση από το θρόισμα των φύλλων του φοινικόδεντρου στα αριστερά,  πίσω του, έρχεται σε αντίθεση με την απόλυτη ακινησία του λοφίου του κράνους στα δεξιά, μπροστά του, με το οποίο αντιστοιχίζεται συνθετικά. Το δέντρο, παρά την πιθανή ετυμολογική αναφορά στο πορφυρό χρώμα – του αίματος, ανεβαίνει και ανοίγει σαν βεντάλια, όπως τα βήματα και οι πράξεις της ζωής, μόνο που βρίσκεται πια πίσω – αριστερά όπως διαβάζουμε τη σύνθεση –  στο παρελθόν, ενώ στα δεξιά, μπροστά, βρίσκονται τα σύμβολα της βίας και του θανάτου, σε μια ασταθή ισορροπία, που σε λίγο θα οδηγήσει στην πτώση. Πάνω στην ασπίδα, εν είδει επισήματος, μορφάζει το κεφάλι της Γοργούς/Μέδουσας που κοιτάζει ταυτόχρονα εκείνον κι εμάς, τρομακτικά και κοροϊδευτικά καθώς τον παραλαμβάνει σιγά-σιγά για το τελευταίο ταξίδι στο πεδίο της ανυπαρξίας. Πάνω από την Γοργώ το ανάλογα έντονο βλέμμα στο κεφάλι του αιλουροειδούς, υπόμνηση για τα ζωώδη ένστικτα που δεν κατάφεραν να τιθασευτούν. Σε λίγο το μικρό, τριγωνικό λοφάκι του χώματος θα γίνει ο μεγάλος τύμβος που θα καλύψει το νεκρό σώμα και το σπαθί θα γίνει σήμα στην κορυφή του για να υπενθυμίζει τον γενναίο πολεμιστή που κάποτε υπήρξε και την ατυχή συγκυρία της κατάληξής του…

Read the rest of this entry »





– Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο

26 10 2014
Jacopo Pontormo, Sacra Conversazione (1514), Santissima Annunziata, Firenze

Jacopo Pontormo, Sacra Conversazione (1514), Santissima Annunziata, Firenze

Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου άρχισε ο κύκλος διαλέξεων με γενικό τίτλο “Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο” στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Στις πρώτες δύο συναντήσεις κάναμε μια γενική εισαγωγή στον Μανιερισμό, και προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε την πορεία που οδήγησε από την Αναγέννηση στον Μανιερισμό κάνοντας αναφορά στις καλλιτεχνικές αλλά κυρίως τις θρησκευτικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που ευνόησαν την γέννησή του.

Πάνω στο θέμα του Μανιερισμού, νομίζω ότι έχει ενδιαφέρον να διαβάσετε ένα παλαιότερο κείμενό μου με τίτλο Μανιερισμός.

Ήδη έχω ανεβάσει ορισμένα βίντεο που θεωρώ ότι δίνουν μια κατατοπιστική εικόνα της σχέσης Αναγέννησης και Μανιερισμού με αναφορά σε ζωγράφους όπως ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ραφαέλο, ο Ποντόρμο, ο Ρόσο Φιορεντίνο και άλλοι. Πατήστε εδώ.

Όπως συνήθως, το ηχητικό μέρος ολόκληρων των διαλέξεων μπορείτε να το βρείτε στην ενότητα Podcast: Οι διαλέξεις του ΜΚΤ. Μπορείτε να βρείτε άλλα podcast στην κεντρική σελίδα PODCAST.

Νέα βίντεο και podcast θα προστίθενται κάθε εβδομάδα, γι’ αυτό μείνετε συντονισμένοι!





– Αρχίζουν οι διαλέξεις στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

14 10 2014

Την Τετάρτη 15 Οκτωβρίου αρχίζει ο νέος κύκλος διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Πρόκειται για έναν κύκλο 8 διαλέξεων (15 Οκτωβρίου – 10 Δεκεμβρίου 2014) που έχει τίτλο «Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο» και μελετά τις αντικλασικές και μανιεριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή ζωγραφική του 16ου αιώνα και την πρόσληψη και αξιοποίησή τους από τον Θεοτοκόπουλο.

PARMIGIANINO 1534-39 IMG_1700

Τα μανιεριστικά έργα δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται για την απεικόνιση του κόσμου, ούτε, ίσως, για την ερμηνεία αυτού μέσω της τέχνης. Φαίνεται να στοχάζονται περισσότερο πάνω στο νόημα της ίδιας της καλλιτεχνικής αναπαράστασης, το σκοπό και την ουσία της. Εξαρθρώνουν την αναγεννησιακή αντίληψη του χώρου, τοποθετούν την ανθρώπινη μορφή να τον ορίζει, αντί να ορίζεται από αυτόν, αντιστρέφουν ή καταργούν την καθιερωμένη ιεράρχηση των στοιχείων της απεικόνισης, διακόπτουν τη ροή του αφηγηματικού πλαισίου και αποδίδουν το φως και το χρώμα με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ τη συμβατική φυσική αναπαράσταση και προαναγγέλλουν τάσεις που προσιδιάζουν στις αναζητήσεις της μοντέρνας και της σύγχρονης τέχνης, με έμφαση στην αυτονομία και την αυτοαναφορική δύναμη των εικαστικών στοιχείων, παρά το φαινομενικά παραστατικό περιεχόμενο τους. Παρά τον αντικλασικό τους χαρακτήρα και τα έντονα στοιχεία κλονισμού των ισορροπιών της εικόνας οι μανιεριστές δημιουργούν κάποια από τα πιο ενδιαφέροντα και πιο δυνατά έργα στην ιστορία της τέχνης τα οποία αποτελούν και το αντικείμενο αυτό του κύκλου.

Read the rest of this entry »





– Από τον Μανιερισμό στον Γκρέκο

9 09 2014

Οι αντικλασικές και μανιεριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή ζωγραφική του 16ου αιώνα και η πρόσληψη και αξιοποίησή τους από τον Θεοτοκόπουλο

Νέος κύκλος 8 διαλέξεων στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

15 Οκτωβρίου – 10 Δεκεμβρίου 2014
κάθε Τετάρτη, 19:00 – 21:00

PONTORMO

Ποια είναι άραγε η σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το αναπαριστώμενο; Τι κάνει στ’ αλήθεια η ζωγραφική; Αναπαριστά, ερμηνεύει, εκφράζει ή κάτι διαφορετικό; Από πού αντλεί τη δημοτικότητά της ανά τους αιώνες και πότε αυτή η δημοτικότητα τίθεται σε κρίση; Τι συμβαίνει όταν η ταυτοσημία ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα διασαλεύεται ή αποδομείται; Πως ικανοποιούνται οι εντάσεις που εισβάλλουν στο ρήγμα που δημιουργεί αυτή η διασάλευση; Ποια είναι η σχέση της εικόνας με την πραγματικότητα και ποια η σχέση της τέχνης με την «παραμυθία»; Γιατί δεν είναι τόσο γνωστοί οι μανιεριστές ζωγράφοι αν πρόκειται για μεγάλους καλλιτέχνες;

Read the rest of this entry »





– Σεμινάριο ιστορίας τέχνης στην el.marneri galerie

2 09 2014

Η φύση, η μυθολογία, ο συμβολισμός, η σύνθεση, η δομή, η αρχιτεκτονική, ο κινηματογράφος, η μόδα, ο χορός και η κίνηση είναι κάποια από τα θέματα που πραγματεύεται το νέο ετήσιο σεμινάριο ιστορίας τέχνης που παρουσιάζω στην el.marneri galerie στην Ακρόπολη.

Πρόκειται για ένα ετήσιο σεμινάριο ιστορίας Τέχνης που πραγματοποιείται σε συνδυασμό με το σεμινάριο σύγχρονου κοσμήματος που διοργανώνεται από την el.marneri galerie στο πλαίσιο των σεμιναρίων elmarneriseminars ( http://www.elmarneriseminars.com ). Το σεμινάριο ιστορίας τέχνης αρχίζει στις 2 Οκτωβρίου 2014 και ολοκληρώνεται στις 21 Mαϊου 2015. Πραγματοποιείται κάθε δεύτερη Πέμπτη στο χώρο της γκαλερί.

Η ενημέρωση για τα σεμινάρια θα γίνει σε μια ανοικτή παρουσίαση (Seminars Open Day) την Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου, στις 19:00 στην el.marneri galerie (Λεμπέση 5-7 & Πορίνου 16, Μακρυγιάννη, μετρό Ακρόπολη) σε μια διάλεξη στην οποίαν θα παρουσιαστούν το πρόγραμμα και η διάρθρωση των σεμιναρίων καθώς και μια προβολή με θέμα  «Κοσμήματα στην ιστορία της τέχνης».

92850251_d9ebee1fcd

Read the rest of this entry »





– DESIGN 56

24 06 2014

D56invitation_2014_final

Read the rest of this entry »





– Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι (βίντεο)

7 06 2014

Il Palazzo Enciclopedico, Venezia 2013

Ανέβασα σήμερα ορισμένα βίντεο από τις διαλέξεις από τις διαλέξεις που πραγματοποιούνται στην Σχολή Βακαλό και στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης τον Μάιο-Ιούνιο 2014 για την 55η Μπιενάλε της Βενετίας με τον γενικό τίτλο “Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι”. Σε αυτά τα βίντεο κάνω μια συνοπτική παρουσίαση ορισμένων εθνικών συμμετοχών, ατομικών συμμετοχών και επιλογών του επιμελητή από την Μπιενάλε. Όσο προχωρούν οι διαλέξεις και γίνεται η επεξεργασία του υλικού, θα προστίθενται κι άλλα βίντεο.

logo-videoΔείτε τα βίντεο στην σελίδα ΒΙΝΤΕΟ / Το Εγκυκλοπαιδικό Παλάτι

logo-podcastΑκούστε το ηχητικό μέρος των διαλέξεων του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης στην σελίδα Podcast: Οι Διαλέξεις του ΜΚΤ.